Connect with us

Intervista

Duhet ta integrojmë perspektivën gjinore brenda lëvizjeve të gjelbra

Published

on

Nisma “Pravo na Vodu” (E drejta për ujë) është një rrjet aktivistësh me idenë e mbrojtjes së burimeve ujore të rrezikuara nga ndotja, privatizimi dhe përdorimi i paqëndrueshëm. Si iniciativë me bazë në komunitet ka arritur të mobilizojnë komunitete të ndryshme lokale. Ata gjithashtu, kanë zhvilluar rrjete me nisma të tjera në rajon për mbrojtjen e natyrës dhe ujit. Për më tepër, ata kanë iniciuar një diskutim me gra nga iniciativat lokale mbi përvojën e grave dhe qasjen ekofeministe brenda lëvizjes së gjelbër. Ne kemi biseduar me Sara Ristic aktivisten nga “Pravo na Vodu”, për të marrë më shumë informacione për punën me komunitetin dhe qasjen e tyre ekofeministe.

Le të fillojmë nga iniciativa juaj. Çfarë është “Pravo na vodu”?

“Pravo na vodu” që nga serbishtja përkthehet si “E drejta për ujë” është një iniciativë të cilës mund t’i bashkohet çdokush. Ajo për të cilën ne po luftojmë është që çdo qenie njerëzore duhet të ketë qasje në ujë të pijshëm të sigurt, që do të thotë se duhet të jetë falas. Në kuadër të nismës, ne e trajtojmë edhe çështjen e hidrocentraleve; ne luftojmë kundër tyre, së bashku me iniciativat lokale. Trajtojmë edhe shumë tema të tjera që kanë të bëjnë me të drejtën e ujit. Iniciativa është pjesë e organizatës e cila quhet Polekol, dhe organizata ka katër tema kryesore mbi të cilat punon, e njëra prej tyre është kjo iniciativë ‘’Pravo Na Vodu’’, përmes së cilës njihemi edhe nga publiku i gjerë. Nisma ka filluar në vitin 2018. Megjithatë, në vitin 2019 kuptuam se na duhet më shumë organizim strukturor për ekologjinë politike, ku duhet të bëjmë më shumë aktivitete edukative dhe kërkimore. Qasja kryesore e nismës është të punojë me iniciativat lokale dhe ato me bazë në komunitet.

Mund të flisni pak se si ka filluar nisma?

Koleget e mia Iva Markovic dhe Zaklina Zikovic ishin ato që filluan iniciativën. Ato që të dyja kanë qenë aktive në lëvizjet e gjelbra për më shumë se dhjetë vjet duke punuar në organizata të ndryshme në Beograd, në rajon, në fshatra të vogla në Serbi dhe me kalimin e kohës janë fokusuar në këtë çështje të “të drejtës për ujë”.

Si arritët të mobilizoni komunitetin dhe të ndërgjegjësoni për aktivizmin e gjelbër?

Gratë që themeluan nismën kishin këtë perspektivë për aktivizmin e gjelbër për shumë vite. Megjithatë, tani është momenti që këto çështje të mëdha ekologjike të jenë në vëmendjen e publikut të gjerë, gjë që nuk ishte shumë vite më parë, kur ato punonin për të njëjtat çështje.

Më parë fokusi ishte më shumë tek varfëria dhe çështjet kombëtare dhe nuk pritej shumë që qytetarët e thjeshtë – nga i gjithë rajoni – të mblidheshin rreth aktivizmit të gjelbër.

Ato arritën të mobilizojnë komunitetin duke shkuar në terren, duke takuar njerëz dhe jo vetëm duke duke qëndruar në zyre dhe duke shkruar raporte ose duke bërë kërkime. Ato ishin fizikisht të pranishme në terren dhe shkonin në shumë fshatra të ndryshme, të vogla dhe qytete më të mëdha, male – kudo që kishte ndonjë problem – dhe bisedonin me njerëzit. Ato nuk shkuan atje të flisnin me njerëzit dhe të merrnin betejën në vend të tyre, por ato vazhduan të punonin bashkë me ta.

Me kalimin e viteve mendoj se “Pravo na Vodu” ka filluar të njihet për rolin e tij koordinues dhe mentorues, por edhe si një qendër për të lidhur iniciativa të ndryshme të vogla. Komunitetet e vogla dhe iniciativat lokale na kontaktojnë për të kërkuar mbështetje në çështje të ndryshme, p.sh. pyesin nëse dimë ndonjë iniciativë që merret me ndotjen e lumenjve; i lidhim me mediat ose i tregojmë se çfarë kemi bërë në disa raste dhe çfarë mund të bëjnë vetë.

A keni bashkëpunim me nisma të tjera të gjelbra rajonale?

Pavarësisht se nga elita politike na është thënë se të gjithë jemi armiq të rajonit, ne kemi vazhduar bashkëpunimin me organizata dhe iniciativa të ndryshme në rajon. Çështjet reale të njerëzve të zakonshëm në rajon janë shumë të ngjashme, duke përfshirë çështjet ekologjike me të cilat po përballemi. Nëse e kemi këtë problem të Rio Tintos në Serbinë perëndimore, nuk do ta ndotë vetëm Serbinë, por do të prekë edhe Bosnjën dhe Hercegovinën. Gjithashtu, lumenjtë tanë kryesorë rrjedhin nëpër qarqet e rajonit, kështu që nuk është vetëm problemi i Serbisë, por është problem rajonal. Njerëzit vuajnë nga të njëjtat çështje; nuk kanë më ujë dhe kanë ndjeshmëri për të tjerët përtej kufirit që vuajnë nga të njëjtat probleme.

Si “Pravo na vodu” ne kemi iniciuar një rrjet rajonal “Odbranimo r(ij)eke Balkana” (Të mbrojmë lumenjtë e Ballkanit), i cili bazohet në iniciativat bazë rajonale. Tashmë pas takimit të parë të mbajtur në Sarajevë, kuptuam se çështja e ujit nuk është e izoluar vetëm në mbrojtjen e lumenjve dhe në kundërshtimin e hidrocentraleve. Problemi i ujit është më i gjerë, i cili duhet të mbulojë edhe çështjet e ujit komunal, ujit të pijshëm dhe shitjes së burimeve të ujit tek sektori privat etj.

Vlen të theksohet se në Serbi, por edhe në gjithë rajonin, luftimet ekologjike më së shumti bëhen nga gratë, edhe pse ato nuk janë të dukshme në prezantimin e lëvizjes dhe në media. Pjesa më e madhe e punës brenda lëvizjes bëhet nga gratë; dhe po flas për gra të ndryshme – gratë e moshuara nga fshatrat që mbronin lumin e tyre në Krushçicë apo Topli Do, gra që janë më të orientuara drejt hulumtimit, avokate që analizojnë politikën për të mbrojtur mjedisin, etj. Gra të moshave dhe etnive të ndryshme, po mblidhen për të mbrojtur mjedisin, vendin ku jetojnë.

Ju përmendët se keni zhvilluar një rrjet të grave aktiviste dhe keni diskutuar për feminizmin. Si e përkufizoni ekofeminizmin brenda iniciativës suaj?

Para së gjithash, ishte shumë e vështirë të përdorej fjala feminizëm brenda rrjetit të grave aktiviste, sepse shumica e grave që nuk kishin pasur kurrë mundësi të lexonin për feminizmin kishin një përshtypje të keqe për feministet. Feministet u përceptuan si gra të zemëruara që urrejnë burrat. Pra, gjatë gjithë diskutimit tonë ne ishim fokusuar në atë se çfarë i shton qasja jonë feministe çështjeve të gjelbra – ekologjike, e cila është e ndryshme nga qasja kryesore – ajo dominuese. Dhe qasja jonë ekofeministe ofron një mënyrë alternative për të luftuar për çështjet ekologjike që përfshin bashkëpunimin e kujdesin për anëtarët e komunitetit dhe natyrën – në vend të shfrytëzimit.

Kur flasim për përkufizimin e ekofeminizmit, ne përgjithësisht fokusohemi në këtë kryqëzim të gjinisë dhe mbrojtjes së natyrës. Janë tre pika kryesore në të cilat jemi fokusuar. Njëra është përfaqësimi dhe prezantimi i punës së grave brenda lëvizjes.  E dyta është analizimi i pasojave të krizave klimatike dhe mosmbrojtja e natyrës. Pasojat do të jenë të rënda për të gjithë, por më të rënda për gratë dhe vajzat, sepse pjesa më e madhe e punës së kujdesit pritet të bëhet nga gratë që pritet të sigurojnë ushqim, ujë dhe të kujdesen për të moshuarit që do të sëmuren edhe më shumë./Media Ndërtimi.

Pika e tretë është se nëse vazhdojmë të jemi indiferent ndaj identitetit gjinor do t’i kushtojë vetë lëvizjes ekologjike. Përderisa po përjetojmë një moment historik të mobilizimit politik rretj kësaj teme, është shumë e rëndësishme të flitet dhe të përfshihet perspektiva gjinore. Përndryshe, do të ketë një rrezik të madh që mund të rrëmbehet nga narrativa e krahut të djathtë ekstrem.

Edhe pse ka njerëz që mendojnë se në lëvizje duhet të përfshihet edhe perspektiva gjinore, ata nuk e konsiderojnë atë si një çështje urgjente. Dhe kjo është problematike, sepse perspektiva gjinore duhet të integrohet tani, ndërkohë kur ende është duke u formësuar lëvizja.

Intervistë me Sara Ristic, aktiviste nga “Pravo na Vodu” e realizuar nga Prizma Medium.

Ambienti

Fillon dezinsektimi hapësinor i qytetit të Ferizajt

Published

on

Këto janë zonat të cilat do të dezinsektohen.

Nata 1- QYTETI

Vetura 1.

Parku, Brahim Ademi, rr e Spitalit, Mbrapa spitalit, Rr. Naim Beka, Epopeja e Jezercit, Sejdi Sejdiu, Zenel Hajdini (Skenderbeu),

Vetura 2.

Mbrapa Superviva (te hib lamborgjini), rr. Driton Islami, Cen Dugolli, Arsim Rexhepi, rr. e Reçakut, Fatmir Retkoceri (sh,f, Ganimete Tërbeshi) (Ana e Majtë)

Vetura 3.

Fatmir Retkoceri (sh,f, Ganimete Tërbeshi) (Ana e djathtë), Vëllezërit Gërvalla, Kadri Zeka Rr. Rexhep Bislimi (rr. e Gjilanit) (Ana e majtë)

Vetura 4.

Rr. Rexhep Bislimi (rr. e Gjilanit) (ana e djathtë) rr. e Varoshit, Nikadin, rr. Enver Topalli.

Nata 2 Fshatrat

Vetura 1.

Nikadin Varosh Rakaj Gaçkë Greme Doganaj

Vetura 2.

Jezercë, Neredime, Manastircë, Balaj Zaskok. Pleshinë

Vetura 3.

Gërlicë, Komogllavë, Fshati i vjetër (Bibaj), Sojevë,

Vetura 4.

Talinovc i M, Sazli, Softaj – Pojatë – Papaz

Nata 3 Fshatrat

Vetura 1.

Talinoc i J., Muhoc, Prelez i J., Prelez i Muhaxherëve,

Vetura 2.

Cërnillë, Mirash, Rahovicë, Mirosalë,

Vetura 3.

Tërrn, Bablak Zllatar, Dardani,

Vetura 4.

Slivovë Koshare, Lloshkobare, Dremjak, Kosinë

Continue Reading

Intervista

Blerta Vula Rizvanolli: Arkitektura është sfida që kam qenë në kërkim që në fëmijëri

Published

on

Një përshkrim të shkurtër rreth jush, ku punoni, sa vite eksperiencë keni si dhe fushën e tuaj të ekspertizës

Jam e diplomuar në Fakultetin e Arkitekturës në Universitetin e Prishtinës dhe me Master Shkencor në Arkitekturë dhe Menaxhim të Projekteve nga UBT si dhe Master për Business Administration nga Universiteti i Sheffieldit.

Aktualisht PhD Candidate në Universitetin Politektik të Madridit.

Kam filluar punë si studente në një kompani projektimi në vitin 2005 dhe prej atëherë nuk e kam ndërprerë asnjëherë aktivitetin profesional.

Aktualisht, jam e angazhuar si bashkë-menaxhuese në në kompaninë e  projektimit Anarch Shpk , kurse në Universitet si Asistente Pedagoge. Punoj edhe si konsulente e insitucioneve vendore e ndërkombëtare në fushën e efiçiencës së energjisë dhe ndërtimeve të qëndrueshme.

Pse keni zgjedhur arkitekturën? Cila ka qënë shkëndija që ju drejtoi drej këtij profesioni?

Arkitektura është sfida që kam qenë në kërkim që në fëmijëri. Dizajni si i vetëm, nuk më përmbushte, sepse nuk kishte mister mjaftueshvm, as kombinime matematikore… Arkitektura ndërthur më së miri shpirtin artistik me lëvizjen e përhershme e të pandalshme në kërkim të gjërave të bukura.

Si e mendoni ju arkitekturën dhe cili është projekti juaj i cili ju përfaqëson më së miri?

Arkitektura është njëkohësisht, përgjegjësi dhe privilegj, që na mundësojne të jemi afër njerëzve e shoqërive, e të ndikojmë në mënyrën se si ata rriten, jetojnë e formohen. Do të përmend tre projekte që në mënyra të ndryshme kanë ndikuar në formimin tim (do t’i elaboroj më poshtë arsyet): Tirana Business Park, RESTORE, AP Headquarters/52555.

Tirana Business Park (menaxhim)- si investim ndërkombëtar në Shqipëri, me ka rritur e maturuar në aspektin e menaxhimit të projekteve, fushë kjo e pa prekur shumë në arkitekturë.

RESTORE (research)- ky projekt kërkimor, më ka dhënë mundësinë dhe hapësirën që të bashkëpunoj me shumë universitete Europiane dhe të zhvilloj më tutje aftësitë kërkimore në fushën e ndërtimeve të ëndrueshme.

AP Headquarters/52555 (projektim)- janë dy projekte që kemi punuar së fundmi. Njëra në qendër të Tiranës, kurse tjetra në jug të Shqipërisë. Ndërkohe që e para e portretizon bashkëjetesën e përditshme me median online dhe identifikimin e tyre si kazan (nga Kryeministri), projekti i dytë ndërthur arkitekturën tradicionale shqiptare me zgjidhjet e përparuara bashkëkohore të cilat reflektohen në ujërat e detit Jon.

Cili arkitekt/artist ju frymëzon në punën tuaj?

Më frymëzojnë të gjithë arkitektët të cilët nuk e sfidojnë natyrën në shkëmbim të arrogancës së tyre arkitektonike.

Çfarë këshille do i jepje vetes tënde në fillim të karrieres, i vlefshëm edhe për arkitektet e reja ose ato vajza/gra që duan të bëhen arkitekte?

Kurrë mos u ndal së kërkuari më të mirën nga vetja; mos ki frikë nga paragjykimet dhe mos e kurse veten për të kontribuar në një profesion që ta mbush shpirtin në mënyrë krejt të re çdo ditë./Media Ndërtimi.

Intervistë nga Pikark.com.

Continue Reading

Aktuale

Bizneset kosovare duan hapjen e zyrës doganore në portin e Durrësit

Published

on

Bizneset kosovare konsiderojnë se plani për të hapur një zyrë doganore të Kosovës në portin e Durrësit në Shqipëri do të lehtësojë shumë procedurat doganore, do të kursejë kohë dhe do të rrisë vëllimin e tregtisë.

Komuniteti i bizneseve të Kosovës thanë për BIRN se ata e mirëpresin marrëveshjen midis qeverive të Shqipërisë dhe Kosovës për “bashkëpunim dhe ndihmë reciproke në çështjet doganore”, e cila eventualisht do të nënkuptonte që Kosova të ketë zyrën e saj doganore në portin shqiptar të Durrësit në Adriatik.

Sipas tyre, zyra do të lehtësojë procedurat doganore dhe do tu kursejë kohë bizneseve.

“Ne kemi miratuar një projektligj për ratifikimin e marrëveshjes me Kosovën për lehtësirat e ndërsjella në procedurat doganore, si dhe kontrollin e produkteve që hyjnë dhe dalin jashtë vendit”, tha të mërkurën ministrja e Financave e Shqipërisë, Delina Ibrahimaj.

“Duke iu referuar marrëveshjes së arritur nga dy vendet në nëntor 2021, marrëveshja parashikon hapjen e pikës doganore të Kosovë në portin e Durrësit”, shtoi Ibrahimaj.

Besir Cmega, pronar i  kompanisë së transportit në Kosovë, Railtrans LLC, i tha BIRN se një doganë e Kosovës në Durrës do ta ndihmonte kompaninë e tij në përshpejtim të mbërritjes se mallrave në Kosovë.

“Procedurat e zhdoganimit do të kryheshin derisa kontejnerët janë ende në port”, tha Cmega për BIRN, duke shtuar se kostot do të reduktohen gjithashtu sepse aktualisht të gjitha inspektimet e mallrave që mbërrijnë në Shqipëri për në Kosovë duhet të bëhen veçmas nga dogana e Kosovës dhe ajo e Shqipërisë.

Astrit Panxha, nga Klubi i Prodhuesve të Kosovës, tha për BIRN se hapja e portit të Durrësit për doganat e Kosovës do të ndihmonte qarkullimin e mallrave.

“Do të shkurtojë procedurat dhe kohën e pritjes sepse kamionët nuk do të kenë nevojë të ndalojnë në pikën e kalimit kufitar”, shpjegoi Panxha./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Trending