Connect with us

Trashëgimia

Arkitektja Fejzullahu synon t’i jap “jetë” Shtëpisë së Kulturës në Hajvali

Published

on

Disa mure, edhe pse tejet të dëmtuara, i kanë bërë ballë kohës dhe njeriut, sa për të qëndruar dëshmi e rëndësisë që kishin dikur. Pa kulm, plot rrënoja e mbeturina është imazhi i objektt të  Shtëpisë së Kulturës në fshatin Hajvali të Prishtinës, që tashmë veç kultura nuk zë vend aty.

Shkruan: Kushtrim Hajzeri

Në të u ruajt kultura, duke u zhvilluar aktivitete të ndryshme kulturore e artistike, për t’i lënë më vonë vend punëve administrative të Komunës së Prishtinës, si Bashkësi Lokale deri në vitin 2004. 

Objektit të ndërtuar nga Miniera e Kishnicës në vitet e 1950-ta, i kanë mbetur vetëm disa mura e rrënoja. Hapësirat e sallave, ku zhvilloheshin aktivitetet kulturore të Asamblit të Këngëve dhe Valleve “Hajvalia” dhe kinemaja, janë shndërruar në deponi të mbeturinave.

Derisa insitucionet ende nuk ka shtrirë dorën e intervenimit, dikush tashmë ka projektuar rivitalizimin e këtij objekti. Arkitekja e re, Fatbardha Fejzullahu, e cila jeton në vendin ku gjendet ky objekt, ka bërë gati projektin për t’i dhënë prapë jetë kësaj ndërtese. Ajo vendosi që projektin e saj ta publikojë gjatë periudhës së karantinës si pasojë e Covid-19, për t’i ofruar diçka pozitive rrethit. 

Dëshira për të parë gjallëri në këtë ndërtesë, përmes aktiviteteve të ndryshme nga të rinjtë e Hajvalisë, solli projektin e Fejzullahut.

Ajo për Ndërtimi.info ka treguar se gjendjen e objektit e përcjell që nga viti 2016, ndërsa shkatërrimi sa shkon e rritet, kjo edhe si pasojë e faktorit njeri.

“Çdo herë kur e kam vizituar ndërtesën ka munguar ndojnë element konstruktiv dhe përveç dëmeve nga kushtet atmosferike kam parë qartë kontributin e faktorit njeri në shkatërrimin e saj. Pothuajse është shëndrruar në depo të mbeturinave! Përveç kësaj, ajo që më befason më shumë është që në vitin 2019 mungon konstruksioni i murit masiv në pjesën hyrëse të ndërtesës, çka do të thotë se nuk ka as edhe një shancë të vetme që të shkatërrohet vetë dhe të zhduket tërësisht ajo pjesë pa ndihmën e faktorit njeri”, ka thënë ajo.

Fejzullah ka shpjeguar se çfarë përmbanë projekti i saj për Shtëpinë e Kulturës në Hajvali, të cilin ka planifikuar t’ua propozojë institucioneve kompetente.

“Në lokacion parashihet konservimi, revitalizimi i Shtëpisë së Kulturës me intervenime minimale, por duke ndërhyrë me konstruksion të ri nga çeliku, reverzibil (të kthyeshëm) brenda ndërtesës, me qëllim që të vihen në veprim funksionet e caktuara. Në këtë rast memoria kolektive, vlera arkitekturore dhe nevoja për hapësirë për komunitetin na mundëson që të shfrytëzojmë formën dhe konstruksionin që kemi për ti dhënë funksionin e duhur ndërtesës për shfrytëzim apo adaptim për ripërdorim”, ka treguar tutje ajo.

Pjesët e pakta  që kanë mbetur nga ky objekt tash po konsoderon rrezik për banorët. E, që të shmanget ndonjë fatkeqësi dhe gjithçka të marrë formën e duhur, arkitektja Fejzullahu me projektin e saj synon edhe ruajtjen e origjinalotetit të objektit.

 “Përmes këtij projekti origjinaliteti ruhet pothuajse i tëri. Ruajtja e gjendjes ekzistuese është e rëndësishme për të treguar vlerat të cilat i ka ndërtesa, integritetin strukturor dhe origjinalitetin. Pra, ndërhyrjet bëhen më shumë në pjesën e brendshme për shkak të funksionit, kurse pjesa e jashtme e ndërtesës mbetet e njejtë përveq pjesës hyrëse (foajeut) e cila shtohet në pjesën ku është shkatërruar tërësisht një pjesë e konstruksionit”, ka  shtuar Fejzullahu.

Sipas saj, rikonstruktimi dhe adaptimi për ripërdorim jo vetëm që do të rikthen ndërtesën, por rikthen historinë në këtë objekt dhe në lagje./Ndërtimi.info/

 

Click to comment

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

Trashëgimia

Restaurohet shtëpia e familjes Kryeziu nga Gjakova si aset i rëndësishëm i trashëgimisë kulturore

Published

on

Shtëpia e familjes Kryeziu nga Gjakova, me arkitekturë tradicionale të fundit të shekullit VIII-të gjendet në pjesën e vjetër të qytetit dhe ka pamje mbresëlënëse.

Ndodhet mes Muzeut Historik dhe hapësirës ku është i vendosur busti i Sylejman Vokshit.

Gjakova njihet si qytet i kulturës, traditës dhe qytetërimit. Investimet në ruajtjen trashëgimisë kulturore nga MKRS nuk do të ndalen./Media Ndërtimi

Continue Reading

Trashëgimia

Arkeologët zbulojnë një pishinë të shekullit të parë në Durrës

Published

on

Gërmimet në territorin ku ngrihej shkolla “Gjergj Kastrioti” e dëmtuar nga tërmeti, nxorën në pah një pishinë të zbukuruar me mozaikë dhe afreske, që besohet se i përket shekujve 1 e të 2 të erës sonë.

Gërmimet arkeologjike në oborrin e shkollës “Gjergj Kastrioti” të Durrësit, e cila  pritet t’i nënshtrohet rindërtimit të plotë, kanë nxjerrë në dritë fragmentet e një pishine me dysheme prej mozaiku, si dhe me faqe anësore të pikturuara me afreske.

Zbulimet e vazhdueshme në këtë territor i kanë bërë arkeologët mjaft të ndjeshëm për të ardhmen e të gjithë sipërfaqes ku tashmë është zbuluar një vilë rezidenciale, e shekullit të 1-2  të erës sonë.

“Durrësi i lashtë ka qenë një nga pikat e orientimit të Mesdheut, si për bregdetin Adriatik edhe për prapatokën ilire”, tha për BIRN prof. Luan Përzhita, i cili drejton gjatë kërkimeve aktuale një grup me rreth 20 specialistë, arkeologë, skicografë, ekspertë të mozaikëve e të tjerë.

Profesor Përzhita tha se në fillim të mijëvjeçarit të parë Durrësi ishte një pikë kontakti për perandorinë Romake. Qyteti jo më kot kishte prerjen e monedhave të veta, apo edhe bankat e veta.

Me zbulimet e reja specialistët arkeologë janë përqendruar në dy kuadratet e pishinës së sapo zbuluar dhe ku sipërfaqja e përgjithshme pritet të arrijë në 60 metra katrorë.

Përzhita është entuziast dhe nënvizon se elementet e mozaikëve janë një tregues i fuqisë ekonomike të qytetit, dhe nuk është habi që këto banesa të jenë shfrytëzuar edhe gjatë vizitave nga perandorë romakë.

Ekspedita në këtë sit do të vijojë për afro dy muaj të tjerë dhe arkeologët shpresojnë të kuptojnë prej saj se çfarë ndodh në nëntokën e sipërfaqes ku u ngrit në vitin 1968 shkolla e mesme e përgjithshme “Gjergj Kastrioti Skënderbeu”.

Godina që u dëmtuar gjatë tërmetit të 26 nëntorit 2019 pritet të rindërtohet, pas monitorimin arkeologjik dhe përfundimeve të paraqitura nga grupi i drejtuar nga profesor Përzhita./Media Ndërtimi

Continue Reading

Trashëgimia

Hora e Arbëreshëve, një pikëtakim mes shqiptarëve nga të gjitha trevat

Published

on

Piani degli Albanesi, qendra kryesore e arbëreshëve në Siçili, po zbulohet së fundmi si destinacion edhe nga shqiptarët e Kosovës.

Piana degli Albanesi, një qytezë arbëreshe vetëm 35 minuta larg Palermos në Siçili, po zbulohet së fundmi si një destinacion shpirtëror edhe nga shqiptarët e Kosovës. Veli Berisha, 41 vjeç, jeton prej shumë vitesh në Bernë të Zvicrës dhe bashkë me tre miq nga Kosova kanë ardhur në qytezë me një mision të veçantë.

“Për arbëreshët e Italisë më ka folur shumë babai im, por kur erdha këtu për herë të parë dhe kur njoha njerëzit e Pianës, të cilët i kanë ruajtur gjuhën dhe traditat shqiptare për më shumë se 500 vjet, u mahnita,” tha Berisha për BIRN.

Veli Berisha udhëtoi drejt Horës së Arbëreshëve në prill bashkë me Gencin, Ramadanin dhe Adnanin dhe u takua me kryetarin e bashkisë, Rosario Peta. Ata kanë vendosur të financojnë realizimin e një monumenti kushtuar heroit kombëtar, Gjergj Kastriot Skënderbeu.

Të frymëzuar nga historia e Horës së Arbëreshëve, Berisha thotë se ka krijuar në Kosovë shoqatën “Hora e Skënderbeut”.

Piana degli Albanesi, e njohur edhe si Hora e Arbëreshëvet, është qendra kryesore e komunitetit arbëresh në Siçili, i vendosur aty në fillim të shekullit XVI. Komuniteti e ka ruajtur prej shekujsh gjuhën dhe zakonet, por fatkeqësisht gjuha sa vjen e po humbet.

“Unë e kam ruajtur gjuhën e nënës sime dhe po të njëjtën gjë bëjnë edhe fëmijët e mi,” thotë Giorgio Cuccia, një nga aktivistët vendas për promovimin e Pianës, edhe jashtë ishullit më të madh në Italinë jugore.

“Në fakt, në Shqipëri njohin më shumë arbëreshët e Kalabrisë dhe drejtuesit e shtetit, vizitat zyrtare i bëjnë atje. Por tani, të gjithë po i kthejnë sytë edhe nga Piana degli Albanesi,” shton me krenari Giorgio.

Një ndeshje futbolli në vitin 2017 u bë shkak – tregon Giorgio – për të rivlerësuar historinë e Horës së Arbëreshëve.  Pasi tifozët shqiptarë dhe ata të Pianës i bashkuan brohorimat në stadiumin e Palermos, futbollistët shqiptarë dhe drejtuesit e FSHF-së bënë një vizitë emocionuese në qytezë.

Ndërkohë, pak ditë më parë, nga Shqipëria, Kosova dhe Italia kanë festuar së bashku suksesin e arritur nga skuadra lokale e arbëreshëve “San Giorgio Piana” dhe presidenti i saj, Evis Troka, një sipërmarrës nga Kuçova, i cili jeton dhe punon prej më shumë se 20 vitesh në Piana.

“Ky ishte një sukses që do t’i shërbejë edhe më shumë vëmendjes ndaj qytezës sonë,” thotë Cuccia, i cili tregon më tej se të martën e ardhshme në kalendarin e veprimtarive tradicionale janë ftuar katër këngëtarë të njohur nga Durrësi dhe Tirana, të cilët me siguri do t’i mbledhin të gjithë banorët e Pianës në shesh.

Continue Reading

Trending