Connect with us

Arkitekturë

Toskana, vendi i arkitekturës gotike e hijeshuar nga ajo e Rilindjes

Published

on

Qytetet kodrinore të Toskanës janë krijuar në kohë të turbullta ndërsa sot rrugët e tyre mesjetare, kishat e mbushura me afreske dhe pejsazhi i mrekullueshëm i fshatrave toskanez janë trashëgimia e këtyre rivaliteteve.

Toskana-Itali

Për të nisur një udhëtim në “parajsën” tokësore italiane merr shkas në Pienza, një trashëgimi kulturore e mbrojtur nga UNESCO, me dizajnin e mrekullueshëm mesjetar që i detyrohet Papa Piu II. Katedralja dhe rezidenca e vjetër papale në Pallatin Piccolomini qëndrojnë kryelarta në sheshin kryesor të qendrës. Një tjetër vend miqësor është edhe Montepulciano, i njohur për verën Vino Nobile, prodhimin e mjaltit, djathit dhe pastave. Arkitektura gotike është hijeshuar nga ajo e Rilindjes, dhe kjo vihet re në Biagio di San Tempio. E ndërtuar në shekullin e 16 nga një gur i artë i zbehtë, kjo kishë është pasqyrimi i përsosur i idealeve të gjeometrisë së Rilindjes.

Ngritur në një derdhje vullkanike, rrethuar nga gryka nga të tre anët, Pitigliano duket sikur është rritur e jo ndërtuar. Shkallët gjarpëruese zhduken në kthesa dhe rrugicat me kalldrëm qëndrojnë joshëse nën harqe. Fshati gjithashtu është quajtur “Jeruzalemi i vogël” për shkak se dikur ka qënë strehë e komunitetit më të madh hebre në Itali. Ndërtesat e vjetra të lagjies mbijetojnë ende, përfshirë këtu edhe një sinagog i mbuluar me luks. Rajoni toskanez meriton një udhëtim më vete, për të parë mrekullitë që e përfshijnë atë, duke mos lënë në harresë Firencen, qytetin e Rilindjes, dhe qendrat historike të saj, të cilat tërheqin mijëra vizitorë cdo vit.

Guri dhe mermeri

Toskana ka qenë gjithmonë lider në industrinë ndërkombëtare të mermerit. Në toskanë gjenden sasi të mëdha mermeri dhe guri me vlera të madhe historike të përdorura në shumë prej veprave të artit dhe arkitekturës toskane. Mermeri i Apuanës është materiali më i vjetër aktualisht në treg, i përdorur tashmë për veprat e mëdha romake. Çdo vit nxjerren rreth 2 milionë tonë mermer në blloqe për më shumë se 100 kompani të cilat ofrojnë punësim për 1.216 persona; në procesin e përpunimit veprojnë më shumë se 1.100 kompani dhe punojnë rreth 6.000 persona.

Turizmi

Çdo vit, rajoni ka numëron rreth 48 milion vizitorë, të cilët akomodohen në më shumë se rreth 12,200 struktura hotelerike, kampingje dhe agriturizme. Sektori i turizmit punëson pothuajse 70.000 persona, duke zënë 8 % të PBB-së rajonal dhe gjeneron 9 miliard euro në vit. Artizanati ( argjend dhe ar, qeramikë e mobilje druri, qelq dhe këpucë). Artizanati  toskan është i njohur në të gjithë botën. Është një sektor i rëndësishëm ekonomik, ku operojnë me shumë se 33.000 kompani dhe punojnë më shumë se 177.000 persona. Cilësia dhe vlera e produkteve toskane është vërtetuar dhe nga numri i lartë i eksporteve drejtë  USA, Rusia, Kina dhe vendeve aziatike.

Verë pa pesticide në Toskana

Toskana

Në Toskanë të Italisë, prodhuesit e verës po heqin dorë nga përdorimi i pesticideve, duke e vendosur rajonin në qendër të skenës biodinamike të Italisë. Bujqësia biodinamike përjashton kimikatet dhe mbështetet tek përdorimi i plehrave natyrore dhe tek cikli i hënës. Në zonat e fshatrave të Toskanës në Itali shihen kodra të shumta të gjelbëruara buzë luginave mjaft të hijshme. Toskana është gjithashtu rajoni ku prodhohen disa prej verërave më të mira të Italisë. Por kjo industri shekullore po fillon të ndryshojë disa nga rregullat e saj. Prodhuesit e verës po heqin dorë nga pesticidet për të përqafuar një mënyrë biodinamike të zhvillimit të bujqësisë. Vreshti La Maliosa në Mançano është një sapo ka hyrë në skenën biodinamike. Rrushi në të rritet mes luleve si Calendula dhe Phacelia, ndërsa insektet kanë përreth një mjedis shumë të përshtatshëm. Varietetet e rrushit Alicante dhe Ciliegiolo lulëzojnë këtu pa ndihmën e asnjë pike pesticidesh. Pronarja e La Maliosa-s, Antonella Manuli është një sipërmarrëse nga Milano. Ajo hyri në botën e verës biodinamike në vitin 2005, me blerjen e këtij vreshti dikur të braktisur. “Toskana është veçanërisht e përshtatshme për vreshtari biodinamike, sidomos për shkak të relievit së terrenit. Me gjithë këto kodra që ndahen në ngastra të vogla, krenaria e këtij rajoni nuk mund të jetë bujqësia intensive. Në fakt, lloj i bujqësisë që ne zhvillojmë ruan më së miri bukurinë e peisazhit.\” Zonja Manuli punësoi specialistin e aftë të verave, Enrico Bachechi, për t’u kujdesur për vreshtin. Sipas zotit Bachechi, vreshtaria moderne bën gabimin e të konsideruarit natyrën si armikun e saj.”Është një betejë e pafund kundër barërave të këqija, insekteve, kërpudhave, bakterieve. Kjo është një betejë e humbur që në nisje. Prandaj, arrihet në abuzim me kimikatet, të cilat grumbullohen mbi tokë, duke ndotur burimet ujore, e duke e bërë punën jashtëzakonisht të vështirë për vreshtarët. Në bujqësinë biodinamike, ne kemi marrë një qëndrim të kundërt. Në fakt, baza e saj është bashkëjetesa e të gjitha qenieve të gjalla\”. Me anë të vreshtarisë biodinamike prodhuesit e verës përpiqen të krijojnë harmoni në vreshtat e tyre, dhe luftojnë barërat e këqija duke mbjellë më shumë lule dhe duke i përdorur ato si pleh natyror, duke trajtuar tokën me përgatitje biodinamike, dhe duke ndjekur ciklet e hënës. Pak ditë pas natës me hënën e plotë më të shndritur të vitit, zoti Bachechi spërkat vreshtin me diçka të quajtur \”Preparati 500\”, një përzierje e veçantë plehu organik lope, i mbajtur brenda një briri dhe i groposur gjatë dimrit. “Preparati 500” është pleh, jo pesticid. Ithtarët e biodinamikës ngulmojnë se kjo e bën tokën të pasur me minerale, duke lejuar që rrushi të rritet i shëndetshëm, ndërkohë që nuk vret insektet dhe parazitët. Kundër tyre vreshtarët biodinamikë kërkojnë mënyra për të gjetur grabitqarët e duhur, ose – për të forcuar rezistencën e vreshtave – përdorin përzierje bimore që mund të krahasohen me antibiotikë natyrorë. Një diçka e ndërmjetme midis shkencës dhe filozofisë, bujqësia biodinamike mbështetet në parimet e vendosura nga Rudolph Steiner, një filozof austriak i fundit të shekullit 19-të. Vera biodinamike në përputhje me udhëzimet e Steinerit, vlerësohet nga një kompani certifikuese ndërkombëtare, e quajtur Demeter. Toskana nuk jetonë vetëm me të kaluarën, por është më shumë se kurrë në kërkim të së ardhmes,  falë historisë dhe veçorisë së saj, për të përmballuar sfidat e shoqërisë së globalizuar. Këtu do të gjeni qendra të rëndësishme industriale dhe  teknologjike ndër të cilat mund të veçojmë sektorët:

Toskana

Modë, design, tekstile dhe lëkurë

Këtu kanë lindur dhe janë selitë më të mëdha të shtëpive të modës, duke filluar nga Gucci, Ferragamo, Patrizia Pepe. Përveç emrave më të famshëm në fushën e modes ky territor është i pasur me shumë kompani  që prodhojnë produkte luksoze dhe zejtare për “l’alta moda”. Një rëndësie të veçantë ka përpunimi dhe punimi i lëkurës (Toskana prodhon 80% të asaj evropiane) dhe industria tekstile.

Gastronomia dhe Eno-gastronomia

Bujqësia dhe blegtoria janë ende me rëndësi të madhe sot, duke patur parasysh cilësinë e produkteve që ofron territori. Toskana është rajoni i parë në Evropë që ka miratuar një ligj të veçantë që ndalon kultivimin dhe prodhimin e organizmave të modifikuar gjenetikisht dhe konsumin e tyre. Lidhur me vajin e ullirit ekstra të virgjër është për të raportuar prania e 5 DOP (Markë me Origjinë të Mbrojtur) (Chianti Classico, Colli Fiorentini, Lucca , Siena dhe Tuscia). Mbi verën mund të theksojmë rëndësinë globale të verërave toskane që numërojnë më shumë se 6 lloje DOCG – Carmignano ( Prato Province ) , Brunello di Montalcino , Chianti ( me 8 nën- zonat e saj ) , Morellino di Scansano, Vernaccia di San Gimignano , Vino Nobile di Montepulciano – dhe 34 tipe DOC ( Markë me Origjinë të Kontrolluar). E njohur në të gjithë botën është Puroja toskane, e prodhuar me llojin e duhanit  Kentaki në Val di Chiana dhe në Valtiberina toscana.

Hi tech dhe Inovacion

Sektori i inovacionit në teknologji është gjithnjë duke u zgjeruar, përmendim këtu kompanitë që operojnë në sektorin e industris hapsinore si SELEX ES, kompanitë që marrin pjesë në projektet hapësinore evropiane, amerikane , ruse si Kaiser Italia, dhe shumë SME-të, universitetet e qendra kërkimore që punojnë me këto kompani./Albert Vataj /KultPlus.com

Toskana

Click to comment

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

Arkitekturë

Arkitektura “modeste” e fokusuar në ripërdorimin dhe biomaterialet

Published

on

Riparimi, biomaterialet dhe dizajni bazë janë ndër tendencat që arkitektët, përfshirë Kjetil Thorsen dhe Samira Rathod parashikojnë se do të përcaktojnë arkitekturën e vitit 2023 dhe më tej.

Arkitektët “të merren seriozisht me shpëtimin e planetit”

Për shumicën, duke përfshirë arkitektin indian Rathod dhe bashkëthemeluesin e Snøhetta, Thorsen, besimi ishte se dizajni mjedisor dhe qëndrueshmëria do të mbizotërojnë gjithnjë e më shumë skenën e arkitekturës globale.

Në mënyrë të veçantë, Rathod parashikon se kjo do të shohë që arkitektët të largohen nga “trendet sipërfaqësore” dhe stilet e njohura si minimalizmi, duke adoptuar në vend të kësaj “qëndrueshmërinë si rrugën e re përpara”.

“Ndërsa tendencat sipërfaqësore si postmodernizmi dhe minimalizmi po mbizotërojnë synimin e arkitekturës sot, ne duhet të ndryshojmë rrugën dhe të merremi seriozisht me shpëtimin e planetit”, tha ai.

Thorsen ra dakord, duke pretenduar se nxitja drejt arkitekturës së qëndrueshme do të jetë ndër tendencat për të “përshpejtuar gjatë vitit 2023”.

Arkitekti norvegjez Thorsen parashikon që më shumë arkitektë do të përdorin energjinë e rinovueshme dhe do të mësojnë të llogarisin karbonin e mishëruar – emetimet nga prodhimi, ndërtimi, mirëmbajtja dhe prishja, të cilat mund të përbëjnë deri në 75 për qind të gjurmës së karbonit gjatë gjithë jetës së një ndërtese, por shpesh janë të parregulluara./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Arkitekturë

Ndërtesat transparente dhe Iluzioni i Demokracisë

Published

on

Diku midis 1914 dhe 1915, Le Corbusier projektoi Maison Dom-Ino, një strukturë modulare novatore që zëvendësoi muret e rënda mbajtëse me kolona dhe pllaka betoni të armuar. Plani i hapur i dyshemesë me elemente minimale të hollë, së bashku me fasadat e mëdha xhami, do të siguronte dritë të shëndetshme natyrore për hapësirat e brendshme si dhe transparencë të dëshirueshme arkitekturore që mund të mjegullonte kufijtë midis pjesës së brendshme dhe të jashtme – të paktën në mënyrë metaforike.

Pas më shumë se një shekulli që kur Le Corbusier ndau idetë e tij për Dom-Ino, arkitektura bashkëkohore, në vazhdën e një epoke moderne të vazhdueshme, vazhdon të investojë në përdorimin e xhamit si zgjidhje për muret dhe fasadat.

Natyrisht, kuptimi i këtij materiali ka ndryshuar pak me kalimin e kohës. Transparenca fillimisht u përdor për të zbuluar strukturën, duke e bërë atë më të kuptueshme, por ajo është bërë gjithnjë e më shumë e lidhur me vlerat ideologjike dhe është përdorur në ndërtesat qeveritare, sepse ngjall një hapje idealiste që kapërcen botën materiale dhe përqafon simbolizmin.

Në librin e tij Kompleksi Art-Arkitekturë, kritiku dhe historiani Hal Foster komenton një shembull të kësaj: rinovimin e Parlamentit gjerman në Berlin, Reichstag, i kryer nga Foster + Partners. Ky projekt, si dhe shumë të tjerë nga e njëjta zyrë, dhe disa firma të tjera, synojnë një analogji midis hapjes arkitekturore dhe politike, me xhami që pasqyron transparencën dhe aksesueshmërinë e demokracisë.

Kutitë me xham, me ose pa mbrojtje nga dielli, të mbuluara nga strukturat nga më të ndryshmet, duket se përbëjnë një arketip të ri për institucionet dhe ndërtesat qeveritare. Qëndrueshmëria dhe tejdukshmëria e ndërtesave klasike, të cilat i shërbyen qeverisë për shumë vite, jo vetëm përsa i përket funksionalitetit, por edhe simbolikisht, i janë nënshtruar një skanimi me rreze X në shekullin e 20-të, duke lënë vetëm imazhin e një skeleti strukturor me një dritë, të mprehtë zarf i perceptueshëm.

Vlerat që qëndrojnë pas këtij përkthimi sugjerojnë një përkushtim më të madh të këtyre institucioneve ndaj demokracisë dhe njerëzve, por shumë shembuj të mirëpërcaktuar tregojnë se kjo lidhje mund të jetë e diskutueshme apo edhe e pakujdesshme.

Pra, pse arkitektët vazhdojnë t’i projektojnë këto ndërtesa në këtë mënyrë? A është për shkak të dashurisë për virtytet e lashta të transparencës apo për shkak të një shprese naive që duke u dukur thjesht transparente, ato do të bëhen të tilla?

Një arkitekturë e tejdukshme dhe e turbullt që nuk arrin të zbulojë qartë se çfarë po ndodh në brendësinë e tyre ndoshta do të simbolizonte më mirë skenarin aktual politik. Në një moment kaq sfidues për demokracinë dhe të drejtat e njeriut, nuk ka dyshim se ndërtesat transparente mund të strehojnë qeveri autoritare, të errëta dhe fashiste./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Arkitekturë

Firma arkitekturore spanjolle “SelgasCano” me projekt fantastik për zyre pune

Published

on

Hapësirë pune e përbërë nga vetëm një dhomë prej 72 metrash katrorë e cila është pjesërisht e mbuluar me një mur transparent.

Firma arkitekturore spanjolle SelgasCano ka bërë disa projekte interesante në mbarë botën – nga Auditorio de Badajoz, Auditorio El Batel Cartagena dhe Auditorio de Plasencia në Spanjë, por puna e tyre lë gjurmë edhe në Londër, Portugali dhe Los Angeles deri te një shkollë dhe një qendër vaksinimi në Afrika.

Projekti më i vizituar, megjithatë, është zyra e tyre arkitekturore në mes të pyllit, pra afër Madridit, e cila është ndërtuar në vitin 2008.

Jose Selgas dhe Lucia Cano projektuan një hapësirë pune 18 metra të gjatë, rreth katër metra të gjerë dhe rreth 2.5 metra të lartë.

Përbëhet nga vetëm një dhomë prej 72 metrash katrorë, e cila është e mbuluar pjesërisht me një mur transparent.

Më saktësisht, muret në njërën anë janë prej fije qelqi 11 centimetra të trashë dhe ofrojnë një pamje spektakolare të mjedisit nga vendi i punës. Ndaj punëtorëve u duket se po punojnë vërtet në pyll.

Megjithatë, tavolinat janë të mbrojtura nga rrezet e diellit dhe mundësojnë punë normale gjatë gjithë ditës.

Një pjesë e ndërtesës është e futur 1.2 metra nën tokë dhe kjo është arsyeja pse zyra mbetet me ajër të kondicionuar mirë edhe gjatë verërave më të nxehta spanjolle./Media Ndërtimi

Continue Reading

Trending