Connect with us

Arkitekturë

Toskana, vendi i arkitekturës gotike e hijeshuar nga ajo e Rilindjes

Published

on

Qytetet kodrinore të Toskanës janë krijuar në kohë të turbullta ndërsa sot rrugët e tyre mesjetare, kishat e mbushura me afreske dhe pejsazhi i mrekullueshëm i fshatrave toskanez janë trashëgimia e këtyre rivaliteteve.

Toskana-Itali

Për të nisur një udhëtim në “parajsën” tokësore italiane merr shkas në Pienza, një trashëgimi kulturore e mbrojtur nga UNESCO, me dizajnin e mrekullueshëm mesjetar që i detyrohet Papa Piu II. Katedralja dhe rezidenca e vjetër papale në Pallatin Piccolomini qëndrojnë kryelarta në sheshin kryesor të qendrës. Një tjetër vend miqësor është edhe Montepulciano, i njohur për verën Vino Nobile, prodhimin e mjaltit, djathit dhe pastave. Arkitektura gotike është hijeshuar nga ajo e Rilindjes, dhe kjo vihet re në Biagio di San Tempio. E ndërtuar në shekullin e 16 nga një gur i artë i zbehtë, kjo kishë është pasqyrimi i përsosur i idealeve të gjeometrisë së Rilindjes.

Ngritur në një derdhje vullkanike, rrethuar nga gryka nga të tre anët, Pitigliano duket sikur është rritur e jo ndërtuar. Shkallët gjarpëruese zhduken në kthesa dhe rrugicat me kalldrëm qëndrojnë joshëse nën harqe. Fshati gjithashtu është quajtur “Jeruzalemi i vogël” për shkak se dikur ka qënë strehë e komunitetit më të madh hebre në Itali. Ndërtesat e vjetra të lagjies mbijetojnë ende, përfshirë këtu edhe një sinagog i mbuluar me luks. Rajoni toskanez meriton një udhëtim më vete, për të parë mrekullitë që e përfshijnë atë, duke mos lënë në harresë Firencen, qytetin e Rilindjes, dhe qendrat historike të saj, të cilat tërheqin mijëra vizitorë cdo vit.

Guri dhe mermeri

Toskana ka qenë gjithmonë lider në industrinë ndërkombëtare të mermerit. Në toskanë gjenden sasi të mëdha mermeri dhe guri me vlera të madhe historike të përdorura në shumë prej veprave të artit dhe arkitekturës toskane. Mermeri i Apuanës është materiali më i vjetër aktualisht në treg, i përdorur tashmë për veprat e mëdha romake. Çdo vit nxjerren rreth 2 milionë tonë mermer në blloqe për më shumë se 100 kompani të cilat ofrojnë punësim për 1.216 persona; në procesin e përpunimit veprojnë më shumë se 1.100 kompani dhe punojnë rreth 6.000 persona.

Turizmi

Çdo vit, rajoni ka numëron rreth 48 milion vizitorë, të cilët akomodohen në më shumë se rreth 12,200 struktura hotelerike, kampingje dhe agriturizme. Sektori i turizmit punëson pothuajse 70.000 persona, duke zënë 8 % të PBB-së rajonal dhe gjeneron 9 miliard euro në vit. Artizanati ( argjend dhe ar, qeramikë e mobilje druri, qelq dhe këpucë). Artizanati  toskan është i njohur në të gjithë botën. Është një sektor i rëndësishëm ekonomik, ku operojnë me shumë se 33.000 kompani dhe punojnë më shumë se 177.000 persona. Cilësia dhe vlera e produkteve toskane është vërtetuar dhe nga numri i lartë i eksporteve drejtë  USA, Rusia, Kina dhe vendeve aziatike.

Verë pa pesticide në Toskana

Toskana

Në Toskanë të Italisë, prodhuesit e verës po heqin dorë nga përdorimi i pesticideve, duke e vendosur rajonin në qendër të skenës biodinamike të Italisë. Bujqësia biodinamike përjashton kimikatet dhe mbështetet tek përdorimi i plehrave natyrore dhe tek cikli i hënës. Në zonat e fshatrave të Toskanës në Itali shihen kodra të shumta të gjelbëruara buzë luginave mjaft të hijshme. Toskana është gjithashtu rajoni ku prodhohen disa prej verërave më të mira të Italisë. Por kjo industri shekullore po fillon të ndryshojë disa nga rregullat e saj. Prodhuesit e verës po heqin dorë nga pesticidet për të përqafuar një mënyrë biodinamike të zhvillimit të bujqësisë. Vreshti La Maliosa në Mançano është një sapo ka hyrë në skenën biodinamike. Rrushi në të rritet mes luleve si Calendula dhe Phacelia, ndërsa insektet kanë përreth një mjedis shumë të përshtatshëm. Varietetet e rrushit Alicante dhe Ciliegiolo lulëzojnë këtu pa ndihmën e asnjë pike pesticidesh. Pronarja e La Maliosa-s, Antonella Manuli është një sipërmarrëse nga Milano. Ajo hyri në botën e verës biodinamike në vitin 2005, me blerjen e këtij vreshti dikur të braktisur. “Toskana është veçanërisht e përshtatshme për vreshtari biodinamike, sidomos për shkak të relievit së terrenit. Me gjithë këto kodra që ndahen në ngastra të vogla, krenaria e këtij rajoni nuk mund të jetë bujqësia intensive. Në fakt, lloj i bujqësisë që ne zhvillojmë ruan më së miri bukurinë e peisazhit.\” Zonja Manuli punësoi specialistin e aftë të verave, Enrico Bachechi, për t’u kujdesur për vreshtin. Sipas zotit Bachechi, vreshtaria moderne bën gabimin e të konsideruarit natyrën si armikun e saj.”Është një betejë e pafund kundër barërave të këqija, insekteve, kërpudhave, bakterieve. Kjo është një betejë e humbur që në nisje. Prandaj, arrihet në abuzim me kimikatet, të cilat grumbullohen mbi tokë, duke ndotur burimet ujore, e duke e bërë punën jashtëzakonisht të vështirë për vreshtarët. Në bujqësinë biodinamike, ne kemi marrë një qëndrim të kundërt. Në fakt, baza e saj është bashkëjetesa e të gjitha qenieve të gjalla\”. Me anë të vreshtarisë biodinamike prodhuesit e verës përpiqen të krijojnë harmoni në vreshtat e tyre, dhe luftojnë barërat e këqija duke mbjellë më shumë lule dhe duke i përdorur ato si pleh natyror, duke trajtuar tokën me përgatitje biodinamike, dhe duke ndjekur ciklet e hënës. Pak ditë pas natës me hënën e plotë më të shndritur të vitit, zoti Bachechi spërkat vreshtin me diçka të quajtur \”Preparati 500\”, një përzierje e veçantë plehu organik lope, i mbajtur brenda një briri dhe i groposur gjatë dimrit. “Preparati 500” është pleh, jo pesticid. Ithtarët e biodinamikës ngulmojnë se kjo e bën tokën të pasur me minerale, duke lejuar që rrushi të rritet i shëndetshëm, ndërkohë që nuk vret insektet dhe parazitët. Kundër tyre vreshtarët biodinamikë kërkojnë mënyra për të gjetur grabitqarët e duhur, ose – për të forcuar rezistencën e vreshtave – përdorin përzierje bimore që mund të krahasohen me antibiotikë natyrorë. Një diçka e ndërmjetme midis shkencës dhe filozofisë, bujqësia biodinamike mbështetet në parimet e vendosura nga Rudolph Steiner, një filozof austriak i fundit të shekullit 19-të. Vera biodinamike në përputhje me udhëzimet e Steinerit, vlerësohet nga një kompani certifikuese ndërkombëtare, e quajtur Demeter. Toskana nuk jetonë vetëm me të kaluarën, por është më shumë se kurrë në kërkim të së ardhmes,  falë historisë dhe veçorisë së saj, për të përmballuar sfidat e shoqërisë së globalizuar. Këtu do të gjeni qendra të rëndësishme industriale dhe  teknologjike ndër të cilat mund të veçojmë sektorët:

Toskana

Modë, design, tekstile dhe lëkurë

Këtu kanë lindur dhe janë selitë më të mëdha të shtëpive të modës, duke filluar nga Gucci, Ferragamo, Patrizia Pepe. Përveç emrave më të famshëm në fushën e modes ky territor është i pasur me shumë kompani  që prodhojnë produkte luksoze dhe zejtare për “l’alta moda”. Një rëndësie të veçantë ka përpunimi dhe punimi i lëkurës (Toskana prodhon 80% të asaj evropiane) dhe industria tekstile.

Gastronomia dhe Eno-gastronomia

Bujqësia dhe blegtoria janë ende me rëndësi të madhe sot, duke patur parasysh cilësinë e produkteve që ofron territori. Toskana është rajoni i parë në Evropë që ka miratuar një ligj të veçantë që ndalon kultivimin dhe prodhimin e organizmave të modifikuar gjenetikisht dhe konsumin e tyre. Lidhur me vajin e ullirit ekstra të virgjër është për të raportuar prania e 5 DOP (Markë me Origjinë të Mbrojtur) (Chianti Classico, Colli Fiorentini, Lucca , Siena dhe Tuscia). Mbi verën mund të theksojmë rëndësinë globale të verërave toskane që numërojnë më shumë se 6 lloje DOCG – Carmignano ( Prato Province ) , Brunello di Montalcino , Chianti ( me 8 nën- zonat e saj ) , Morellino di Scansano, Vernaccia di San Gimignano , Vino Nobile di Montepulciano – dhe 34 tipe DOC ( Markë me Origjinë të Kontrolluar). E njohur në të gjithë botën është Puroja toskane, e prodhuar me llojin e duhanit  Kentaki në Val di Chiana dhe në Valtiberina toscana.

Hi tech dhe Inovacion

Sektori i inovacionit në teknologji është gjithnjë duke u zgjeruar, përmendim këtu kompanitë që operojnë në sektorin e industris hapsinore si SELEX ES, kompanitë që marrin pjesë në projektet hapësinore evropiane, amerikane , ruse si Kaiser Italia, dhe shumë SME-të, universitetet e qendra kërkimore që punojnë me këto kompani./Albert Vataj /KultPlus.com

Toskana

Click to comment

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

Arkitekturë

Formimi i përvojave të thella përmes arkitekturës dhe artit

Published

on

Hapësirat zhytëse janë mjedise shumë ndijore të destinuara për të krijuar përvoja ndikuese të krijuara përmes arkitekturës, dritës, imazheve, zërit dhe ndonjëherë edhe aromës së kuruar qëllimisht. Të “zhytesh” veten do të thotë të jesh tërësisht i mbështjellë në një botë të formuar vetëm nga të dhëna të menjëhershme shqisore. Përdorimi i mjeteve dixhitale për të krijuar këto mjedise për të shfaqur artin, për të krijuar ekspozita bindëse dhe për të shfaqur ngjarje të performancës është bërë gjithnjë e më popullor.

Përvojat evokuese si këto mund të ofrojnë një lehtësim nga përmbytja e përmbajtjes dixhitale të personalizuar dhe të nxisin takime të përbashkëta, të bazuara. Dizajni i tyre mund të ekzistojë në kryqëzimin e arkitekturës, dizajnit grafik, artit pamor, dizajnit të ndriçimit, muzikës dhe performancës. Ata nënvizojnë fuqinë e bashkëpunimit ndërdisiplinor për të krijuar momente të paharrueshme. Pra, çfarë roli luan arkitektura në formësimin e këtyre?

Përdorimi i arkitekturës stimuluese ndijore për të krijuar përvoja të fuqishme nuk është një tendencë e re. Pikturat afreske në kishat mesjetare, të përziera me dritën që rrjedh nëpër dritaret e tyre me njolla dhe me erën e temjanit, kishin për qëllim t’u jepnin vizitorëve të kishave ndjenjat e transcendencës. Imazhet e tyre, të kombinuara me rituale dhe aktivizime të tjera estetike ndijore, synonin të kuronin momente fetare eterike. Një shembull bashkëkohor i dizajnit zhytës është Muzeu Hebre në Berlin nga Daniel Libeskind.

Arkitektura është projektuar si një mënyrë tregimi, me dhoma që do të thotë të përcjellin ftohtësinë, zbrazëtinë, mungesën dhe konfuzionin. Dhomat e gjata dhe të ngushta me copa të vogla dritaresh qiellore shkaktojnë një ndjenjë mbylljeje. Në të njëjtën kohë, zonat me dysheme të pjerrëta ju bëjnë të ndiheni të paqëndrueshëm dhe të çorientuar.

Hulumtimet e reja tregojnë se këto takime estetike të krijuara nga angazhimi aktiv hapësinor kanë fuqinë për të gjeneruar raste me ndikim që mund të ndryshojnë në mënyrë aktive trurin e njerëzve. Neuroarts është një fushë psikologjike në zhvillim që studion se si artet dhe përvojat estetike mund të ndryshojnë trupin, trurin dhe sjelljen. Në kryqëzimin e artit, shkencës dhe teknologjisë, kërkimet e tyre tregojnë se shembujt artistikisht tërheqës mund të përmirësojnë shëndetin dhe mirëqenien e individëve dhe komuniteteve. Hapësirat që ngjallin një ndjenjë pranie të bazuar dhe inkurajojnë një lidhje aktive me mjedisin përmes ndjenjave të kuriozitetit dhe frikës mund të krijojnë përvoja transformuese.

Përhapja e këtij lloji mjedisi zhytës pasqyron dëshirën e njerëzve për të ndarë momente të thella artistike. Arkitektët kanë shumë për të kontribuar në këto mjedise, dhe ka gjithashtu shumë për të mësuar prej tyre. Popullariteti i dizajnit eksperimental flet për fuqinë e arkitekturës bindëse dhe fuqinë e mjedisit tonë të ndërtuar për të magjepsur njerëzit. Duke nxitur bashkëpunimin ndërdisiplinor, arkitektët mund të shfrytëzojnë potencialin e hapësirave angazhuese për të pasuruar jetën publike dhe për të nxitur lidhje domethënëse. Në një botë të etur për infrastrukturën sociale që ushqen instanca artistike në lëvizje, arkitektët mund të luajnë një rol kryesor në realizimin e këtij vizioni./Media Ndërtimi

Continue Reading

Arkitekturë

Ndërtesat industriale plotësojnë identitetin urban të qyteteve

Published

on

Në të njëjtën mënyrë që shoqëritë transformohen, kohët ndryshojnë dhe qytetet evoluojnë, arkitektura industriale modernizohet dhe teknikohet, ndonjëherë duke arritur në një gjendje braktisjeje ose rrënimi.

Duke kuptuar vlerën e saj si një trashëgimi e ndërtuar dhe duke qenë gjurmë e ndryshimeve teknologjike, sociale dhe kulturore, rinovimi dhe ose shndërrimi i fabrikave dhe depove të shumta industriale mund të çojë në rivitalizimin, rimëkëmbjen ose rritjen e zonave të ndryshme në qytetet e mëdha, duke përfshirë të reja përdorime dhe hapësira për kënaqësinë e qytetarëve të tyre.

Ndërtesat industriale plotësojnë identitetin urban të qyteteve dhe përfaqësojnë një mundësi për të vepruar sipas kushteve para-ekzistuese, duke ofruar mundësinë për të reflektuar mbi kriteret e restaurimit, konservimit, ndërhyrjes dhe rehabilitimit, ndër të tjera.

Duke marrë parasysh të menduarit dhe vizionin përpara, transformimi i këtyre hapësirave mund të arrijë përfitime në habitatin urban në afat të shkurtër, afatmesëm dhe afatgjatë, si dhe përmirësime të gjithanshme në cilësinë e jetës së komuniteteve. Tani, si mund të ndërhyhet në një ndërtesë industriale në mënyrë të përshtatshme dhe ta përshtatë atë në një përdorim të ri për t’i dhënë asaj një jetë të dytë?

E shpërndarë në të gjithë gjeografinë e qyteteve, thjeshtësia e ndërtesave të fabrikave karakterizohet nga një thjeshtësi materiale ku tulla ose betoni zakonisht dallohen në përbërjen dhe hapësirën e tyre. Përdorimi i strukturave me hapësirë ​​të madhe të ekspozuar pasqyron një arkitekturë kryesisht të një natyre funksionale, të projektuar për një qëllim specifik, por që përfaqëson një objekt dokumentar nga epokat e kaluara që shpesh mund të përdoret ose ruhet.

Duke pasur parasysh përshtatshmërinë dhe fleksibilitetin e tyre për të akomoduar përdorime të ndryshme, shumë profesionistë të arkitekturës propozojnë mbajtjen e hapësirave të punës, zyrave ose praktikave të bashkëpunimit në hapësirat ku kanë funksionuar më parë fabrika të mëdha, magazina dhe magazina industriale./Media Ndërtimi

Continue Reading

Arkitekturë

A është arkitektura projektimi i hapësirave për okupimin e njeriut

Published

on

Pavarësisht aftësive të arkitektëve në projektimin e hapësirave për të ndikuar në sjelljen njerëzore, shpesh ka një mungesë në parashikimin dhe reagimin ndaj sjelljes së banorëve. Për të krijuar mjedise që nxisin mirëqenien, produktivitetin dhe angazhimin social, duhet të nxitet një marrëdhënie simbiotike midis ndërtesave dhe sjelljes njerëzore.

Kryqëzimi i studimeve arkitekturore dhe antropologjike formon një kornizë depërtuese për projektimin e hapësirave fizike të informuara nga sjellja njerëzore dhe konteksti kulturor.

Antropologjia është studimi i shoqërive njerëzore, kulturave dhe zhvillimit të tyre me kalimin e kohës. Tema shpesh ofron informacion se si njerëzit ndërveprojnë me mjedisin e tyre rrethues, një temë që përfiton nga praktika arkitekturore. Rëndësia e antropologjisë për arkitekturën qëndron gjithashtu në sigurimin e ndjeshmërisë kulturore dhe konsideratave të barazisë sociale, të gjitha duke promovuar dizajnin e hapësirave me në qendër përdoruesin.

Arkitektura dhe antropologjia kanë ndarë prej kohësh interesa të ngjashme në lidhje me mjedisin e ndërtuar dhe lidhjen e tij me sferën sociale të jetës njerëzore. Tradicionalisht, arkitektët fokusoheshin në aspektet fizike të ndërtesave, duke i parë ato si qëllime në vetvete. Ndërkohë, antropologët i kanë konsideruar strukturat e ndërtuara si mundësi për të kuptuar praktikat e ndryshme sociokulturore.

Një ndryshim ka ndodhur në të dy disiplinat në dekadat e fundit. Arkitektët janë larguar nga modernizmi dhe kanë përqafuar dizajne specifike kontekstuale, ndërsa antropologjia dhe shkencat e tjera shoqërore kanë adoptuar një “kthesë hapësinore”, duke u fokusuar në ndërveprimet midis njerëzve, elementeve jo-njerëzore dhe mjedisit të ndërtuar. Arkitektët tani janë gjithnjë e më shumë të shqetësuar me aspektet performuese të ndërtesave, duke zgjeruar interesin e tyre në studimet antropologjike. Të dy fushat ndajnë të përbashkëta metodologjike dhe teorike, duke lënë të kuptohet për një bashkëpunim të mundshëm si “antropologji arkitekturore”.

Thelbi i antropologjisë arkitekturore qëndron në njohjen se arkitektura shtrihet shumë përtej sferës së ndërtesave dhe hapësirave. Ai përmban një sërë elementesh, nga vetë strukturat fizike te materialet e përdorura, kontekstet kulturore që ato mishërojnë dhe praktikat e përditshme të banimit të tyre. Duke adoptuar një qasje ndërdisiplinore që kombinon njohuri nga antropologjia dhe arkitektura, projektuesit mund të fitojnë njohuri më të thella se si hapësirat i japin formë jetëve.

Antropologjia arkitekturore ofron një lente për të eksploruar tre aspekte themelore të praktikës arkitekturore: projektimin, arkivimin dhe banimin. Secili prej këtyre dimensioneve hedh dritë mbi aspekte të ndryshme të marrëdhënies njeri-mjedis, duke zbuluar rrjetën e ndërlikuar të ndërveprimeve që përcaktojnë botën tonë të ndërtuar.

Arkitektura shërben si reflektim i shoqërisë njerëzore. Mes kompleksitetit të epokës antropocene, kur ndërhyrjet njerëzore kanë ndryshuar planetin në një shkallë gjeologjike, të kuptuarit e marrëdhënieve midis njerëzve dhe vendit bëhet gjithnjë e më domethënës.

Për të kuptuar me të vërtetë këtë lidhje dhe për të projektuar ndërtesa më të jetueshme, ka nevojë për qasje të reja ndërdisiplinore që kombinojnë antropologjinë dhe arkitekturën. Kjo nuk është thjesht antropologjia e arkitekturës apo etnografia e përshtatur për arkitektët, por një qasje e re që i kapërcen këto këndvështrime: Antropologjia Arkitekturore./Media Ndërtimi

Continue Reading

Trending