Connect with us

Infrastrukturë

Si e shkatërroi tokën e Prizrenit qiramarrësi i AKP-së?

Published

on

Kompania “SEDTOURS SH.P.K.”, e cila është në pronësi të afaristit Almir Gashi më mënyrë të jashtëligjshme ishte duke shfrytëzuar/keqpërdorur tokën e NSH “Zhupa Reqan” në Prizren, derisa pavarësisht këtij fakti arriti që të nënshkruante një kontratë me AKP-në.

Kështu thotë zyra e auditorit përmes raportit të fundit ku sipas tyre AKP ka mungesë totale të kontrollit të qirave të aseteve të shtetit. Nga ana tjetër, përfaqësuesit e kompanisë thanë dhënë Insajderin një version tjetër të historisë.

Zyra e Auditimit, përmes raportit të fundit për Agjencinë Kosovare të Privatizimit ka ngritur alarmin për keqpërdorim të aseteve të Ndërmarrjeve Shtetërore. Përmes këtij raporti, Auditori ka identifikuar mangësi në procesin e dhënies me qira të aseteve si dhe në menaxhimin e kontratave nga ana e AKP-së.

Të gjeturat tregojnë se si është shfrytëzuar ilegalisht toka e Ndërmarrjes Shtetërore “Zhupa Reqanë – Prizren” nga qiramarrësi “SEDTOURS SH.P.K.”, e cila është në pronësi të afaristit Almir Gashi.

Në raport thuhet se toka e dhënë me qira për shfrytëzim afarist është përdorur edhe për eksploatim të gurit gëlqeror. Gazeta Insajderi ka kërkuar nga AKP qasje në kontratën mes NSH “Zhupa Reqanë” dhe “Sedtours”.

Në kontratën që ka siguruar gazeta, nuk bëhet e ditur nëse qiramarrësi ka të drejtë të shfrytëzoj tokën për abuzim me gur gëlqeror.

Në kontratë thuhet se qiramarrësi është i obliguar të paguaj shumën prej 548.64 euro për një vit kalendarik për token afariste që gjendet në fshatin Reqanë – Prizren me sipërfaqe prej 54864m2.

 

Me rastin e nënshkrimit të kësaj kontrate, sipas ZKA-ës. qiramarrësi ishte pajtuar që për shfrytëzimin ilegal të paguante qiranë për 10.5 vite nga Tetori 2005 deri në Prill 2016 për 0.69 hektar të kësaj parcele.

“Mirëpo sipas ortofotove të siguruara nga geoportali i Agjencionit Kadastral të Kosovës kemi vërejtur se në vitin 2004 ky qiramarrës ka qenë duke i shfrytëzuar 1.11 hektar, në vitin 2009 ka qenë duke i shfrytëzuar 2.40 hektar, në vitin 2012 ka qenë duke i shfrytëzuar 3.4 hektar dhe jo 0.69 hektar ashtu siç është nënshkruar marrëveshja”, alarmon ZKA

Sipas këtij raporti,  “SedTours” në vitin 2000 kishte të nënshkruar një marrëveshje për ngastrën kadastrale nr. 154 me Komunën e Prizrenit për eksploatimin e rërës dhe zhavorrit ku ishte përcaktuar çmimi i eksploatimit për çdo m3 në vlerë 2 marka.

“Qiramarrësi kishte licencë nga KPMM për eksploatim të gurit gelqeror për periudhat 2005-2017 dhe 2016-2025 por kjo e fundit ishte pezulluar me 05.09.2022 nga KPMM me arsyetimin se qiramarrësi nuk e ka sjellë Kontratën/Aneksin e Kontratës për vazhdimin e shfrytëzimit të pronës me pronarin e tokës – AKP”, thuhet në raport.

Në bazë të raporteve të siguruara nga Komisioni i Pavarur për Miniera dhe Minerale për periudhën 2012-2021 kishte eksploatuar 337,765m3 gurë gëlqeror ndërsa AKP për këtë pronë kishte arkëtuar të hyra nga qiraja në vlerë totale  vetëm 4,511 euro.

ZKA në fund të raporti për këtë kontratë zbulon edhe shkatërrimin e kësaj toke të shtetit deri në nivelin sa nuk mund të kthehet në gjendjen e mëparshme.

“Neni 2.3 i kontratës në mes të AKP dhe qiramarrësit përcakton se: qiramarrësi është i obliguar dhe pajtohet që të mirëmbajë tokën afariste në atë gjendje ekzistuese që ka qenë në fillim të periudhës fillestare”, thuhet në raport, por bëhet me dije edhe se  “duke pas parasysh eksploatimin e gurit gëlqeror pothuajse është e pa mundur të kthehet në gjendjen fillestare”.

Tenderët që fitoi “SedtTours” nga Komuna e Prizrenit

Edhe pse ZKA ngrit alarmin që kompania e vëllezërve Gashi ka shkaktuar një dëm të pariparueshëm në tokën e shtetit që gjendet në komunën e Prizrenit, administrata e atjeshme e ka për një kohë të gjatë “SedTours” SHPK si kompani që e shpërblejnë me tenderë.

Vetëm në një kërkim tek projektet që janë listuar në faqen e komunës, “Sedtours” është shpërblyer me mbi disa tendere.

Disa nga projektet në të cilat “SedTours” SHPK është shpërblyer nga Komuna e Prizrenit janë kryesisht me ndërtimin e infrastrukturës rrugore në disa lagje të Prizrenit, furnizimin me zallë, mirëmbajtja dhe riparimi i infrastrukturës, ndërtimi i rrugëve lokale, rehabilitimi dhe riparimi i rrugëve fushore, etj./Media Ndërtimi.

Infrastrukturë

Ndërtimi, paraja gri dhe boja e zezë

Published

on

A e kanë shkaktuar “paratë e krimit” rritjen e çmimit të pronave në Shqipëri?

Përgjigja përfundimtare është “JO”.

A është sektori ndërtimit një flluskë financiare?

Përgjigja përfundimtare është “JO”.

A është financuar ndërtimi nga para GRI?

Përgjigja përfundimtare është “PO”.

Duke analizuar tregues si kursi i këmbimit të lekut, inflacioni, interesat e kredive, oferta, lejet e ndërtimit të miratuara, kërkesa, të ardhurat, rritja dhe stabiliteti makroekonomik kupton se tregu i pasurive të patundshme është tërësisht në normalitetin e vet dhe nuk ka ndodhur asnjë çudi nga magjia e zezë e parave të krimit apo spekulime që mund të çojnë në flluskë financiare, shkruan Monitor.al

Është fakt se krahasuar me 4 vite më parë çmimi apartamenteve është rritur nga 25% deri në 40% në zonat e lakmuara. Si shpjegohet kjo rritje kaq e lartë dhe e shpejtë?

Po t’i marrim elementët një e nga një na rezulton se në 3 vitet e fundit kemi:

Rritje në fuqisë blerëse të lekut me 23%. Në vitin 2020 kursi mesatar i këmbimit euro/lek ishte 123. Ndërsa në vitin 2024 kemi një kurs mesatar prej 100 lek për euro. Dihet se transaksionet e pasurive në Shqipëri bëhen kryesisht me euro. Kjo do të thotë se një apartament që në 2020 kushtonte 100 mijë euro për të duheshin 12.3 milion lekë. Ndërsa sot i njëjti apartament kushton 10 milion lekë ose 23 mijë euro më pak. Me rritjen e çmimit në euro shitësit e pasurive kanë menduar të “marrin” diçka nga fitimi i blerësit për shkak të kursit të këmbimit. E thënë ndryshe çmimi në lek i pasurive nuk ka ndryshuar aq shumë sa duket në euro.

Inflacioni mesatar për periudhën 2020 – 2023 është 3.8%.

Kostot e ndërtimit janë rritur 13.3% krahasuar me 2020.

Për vitin 2023 vetëm rritja e inflacionit dhe kostove të ndërtimit japin një efekt rritës prej 18.1% në çmimet e pasurive. Bashkë me efektin e kursit të këmbimit efekti shumator shkon në 41%, aq sa në zonat e preferuara.

PBB për frymë është rritur me 4.43% për 3 vjet, por PPP për frymë është rritur 35% (nëse pranojmë teorinë e zbrazjes së vendit për shkak të emigrimit). Ky është një faktor që bën presion në kahun e rritjes së kërkesës dhe për pasojë të çmimeve.

Kredia bankare (disbursimet vjetore) për blerje pasurie është rritur nga 210 milion euro në vitin 2020 (26.5 miliard lekë me kursin mesatar 123 lek/euro) në 414 milion euro në vitin 2023 (48,5 miliard lekë me kursin mesatar 117 lek/euro). Kjo do të thotë se kemi një dyfishim të kërkesës për efekt të kredisë bankare. Sipas Bankës së Shqipërisë 60% e blerjeve të vrojtuara prej saj për 2023 janë financuar nga kredia bankare. Kjo do të thotë se kemi një shtim të kërkesës që ndikon në kahjen e rritjes së çmimeve.

Blerja e pronave nga të huajt (jo rezidentët) për 2023 ka rezultuar në 26% të totalit. Tjetër faktor që ndikon në rritjen e kërkesës dhe presionit ndaj çmimeve me kah rritjen.

Po të analizojmë nga krahu i ofertës vërejmë se mesatarja vjetore e lejeve të ndërtimit për banesa për vitet 2020 – 2023 është 1.7 milion metra katrore me një rënie 25% në 2023 krahasuar me 2022.

Duke shtuar këtu faktin se mbi 30% e ndërtimeve të reja e përfitojnë pronarët e truallit që përgjithësisht e mbajnë për vete, sasia e metrave që dalin në treg është edhe më e vogël se lejet që jepen.

Po të kemi parasysh se 30% e lejeve të ndërtimit janë dhënë në Tiranë dhe se për shkak të migracionit të brendshëm Tirana rritet me 15 mijë vetë çdo vit duket se oferta dhe kërkesa janë në ekuilibër.

Pa asnjë diskutim që në Shqipëri ka para informale dhe të zeza. Paraja jashtë bankave vlerësohet në 4 miliard euro. Informaliteti në ekonomi vlerësohet në rreth 30% ose në vlerë nominale rreth 6 miliard euro në vit. Vetëm bujqësia që jep rreth 20% të PBB (3.6 miliard euro) është thuajse tërësisht informale. Dhe duke pranuar faktin se fshati po zbrazet me shpejtësi me kahje jashtë ose drejt qyteteve është mëse evidente kërkesa e shtuar për banesa në qytet e shoqëruar me blerje cash për shkak të informalitetit në bujqësi. Pa asnjë dyshim që ndërtimi ka shumë peshë në ekonominë informale, por vjen e dyta pas bujqësisë dhe mbledh para informale nga gjithë sektorët e tjerë si tregtia, shërbimet etj.

Nëse pranojmë pretendimet se tregu vjetor imobiliar në Shqipëri është 3.7 miliard euro dhe e krahasojmë me ekonominë gri që vlerësohet në 6 miliard euro në vit, me blerje nga jo rezidentët që vlerësohet në 26% ose rreth 1 miliard euro dhe kredia e re që për psh 2023 ishte rreth 500 milion euro duket se tregu imobiliar nuk ka shumë nevojë dhe nuk është ndikuar nga para e zezë e drogës dhe krimit.

Kjo analizë më shtyn të bëj thirrje për të ndaluan praktikën e hedhjes bojë të zezë mbi Shqipërinë dhe shqiptarët si komb dhe shtet trafikantësh. Aq më shumë të marrësh për model shtetet ku paraja kriminale krijohet (BE) dhe të anatemosh kombin dhe shtetin tënd se i pranon këto para mendoj se nuk ka të bëj me injorancën në fushën e tregjeve, por me një ligësi njerëzore.

Personalisht bëj pjesë tek ata ekonomistë që besojnë se ekonomia dhe paraja informale bëjnë më shumë dëme se mirë pasi cenojnë konkurencën e ndershme dhe reduktojnë ndjeshëm aksesin në paranë e bardhë që zotërohet nga bankat. Për ta kuptuar efektin negativ të informalitetit në ekonomi mjafton të kujtojmë se kredia për ekonominë është rreth 30% e PBB ndërkohë kur në Evropë është rreth 100%. Vetëm ky tregues thotë se sistemi bankar ka kapacitet për të kredituar ekonominë me edhe rreth 6 miliard euro.

Nëse e adresojmë problemin e informalitetit drejt do gjejmë edhe zgjidhjet që me vullnet të fortë politik mund të realizohen. Doktorët do thoshin se një diagnozë e gabuar jep kurë të gabuar dhe përkeqësim në vend të shërimit./Media Ndërtimi

Continue Reading

Infrastrukturë

Hekurudha Prishtinë-Durrës, shndërron Kosovën në një vend kryesor të transitit

Published

on

Ministri i Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës, Liburn Aliu tregon se cili do të jetë fati i projektit për hekurudhën Prishtinë-Durrës. Derisa ka dhënë më shumë detaje për përfitimet që do të ketë Kosova nga ky projekt madhor ndër shqiptar.

Ministri Aliu në një intervistë për KosovaPress ka treguar si po realizohen projektet infrastrukturore për zgjerimin e rrugës Prishtinë-Podujevë, projektin për Bujanoc, dhe rrugën tjetër për Pejë.

Ndërsa, ai thotë se projekti për hekurudhën Prishtinë-Durrës, e shndërron Kosovën në një vend kryesor të transitit dhe një pikë shpërndarëse të mallrave.

Ministri Aliu shprehet se janë duke punuar të përfundojë çështja e fizibilitettit në mënyrë që të realizohet sa më shpejtë projekti për hekurudhën Prishtinë-Durrës.

Ndërsa, tregon edhe për projektet infrastrukturore që janë duke u kryer në nivel vendi, atë për Llap, Dukagjin dhe Luginë.

Ndërkaq, ai thekson se janë duke punuar të menaxhojnë ujin që shkaktohet nga vërshime, për të cilën thotë, se në këtë mënyrë do të tejkalohet situata e thatesirave e cila Kosovën e pret pashmangshëm.

Në anën tjetër, kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama gjatë qëndrimit në Kosovë, ka thënë se po punohet për projektin e hekurudhës Prishtinë-Durrës për opsionet më të mira. Ndërsa, ka shtuar se janë duke pritur studimin e fizibilitetit.

Continue Reading

Infrastrukturë

Jetesa bëhet gjithnjë e më e papërballueshme në Azi dhe Europë

Published

on

Për shumë njerëz, mendimi për të lëvizur anembanë globit për punë është emocionues dhe tronditës. Të qenit emigrant vjen me një sërë sfidash unike, por vitet e fundit një çështje ka dalë në plan të parë më shumë se të tjerat: globalisht, kostoja e jetesës po rritet dhe shumë nga qytetet më ndërkombëtare në botë po bwhen gjithnjë e më të shtrenjta.

Kjo është veçanërisht e vërtetë për punëtorët ndërkombëtarë në Azinë Lindore dhe Europën Perëndimore, me analistët që tregojnë kostot e larta për strehim, transport dhe mallra si pengesa të mundshme për të huajt që banojnë në këto qytete.

Firma konsulente Mercer kohët e fundit analizoi çmimin krahasues të mallrave, shërbimeve dhe banesave në 226 qytete në gjashtë kontinente për të përcaktuar se ku punëtorët e huaj kanë nevojë për paga më të larta për të përballuar koston lokale të jetesës.

Bazeli është një nga disa qytete zvicerane që renditet ndër komunat më të shtrenjta për emigrantët. Bazeli është epiqendra e industrisë kimike zvicerane dhe shtëpia e disa kompanive të mëdha farmaceutike. Ndërsa renditja e përgjithshme e qytetit mbeti e njëjtë në sondazhin e këtij viti si në vitin 2023, kostoja e qirasë është rritur 4%, sipas analizës së Mercer.

Për të dytin vit radhazi, Gjeneva ishte qyteti i katërt më i shtrenjtë në renditjen e Mercer. Qyteti i dytë më i madh i Zvicrës është shtëpia e disa organizatave të mëdha ndërkombëtare, duke përfshirë Kryqin e Kuq, Organizatën Botërore të Shëndetësisë dhe Organizatën Botërore të Tregtisë. Kostoja e jetesës në qytetin shumë ndërkombëtar është në rritje, me qiratë që rriten me 4% midis 2023 – shit dhe 2024-ws./Media Ndërtimi

Continue Reading

Trending