Connect with us

Arkitekturë

Projekti i LOCUS për shndërrimin në muze të “Shtëpisë së Herticëve”, simbol i shtëpive-shkolla

Published

on

“Mos m’i hiqni këto mure, as shtresat e tyre. Këto mure janë shtresime të kujtimeve kolektive, që mbajnë të gjallë historinë e sakrificës së nxënësve, profesorëve dhe familjeve shqiptare për të shpëtuar arsimin shqip në vitet e ’90-ta”

Do të mbetet gjithmonë në kujtesë mënyra e të mësuarit shqip në Kosovë, gjatë viteve 1989-1999, kur me mbylljen e shkollave shqipe nga agresioni serb, u krijua sistemi paralel i arsimit. Në këtë kohë shtëpitë e qindra shqiptarëve tashmë përveç funksionit të zakonshëm të tyre u shndërruan edhe në vende ku mbahej mësim.

Për të rikujtuar këtë pjesë të historisë kosovare, studio arkitekturore “LOCUS”, ka prezantuar propozimin e saj për Muzeun e Shtëpive- shkolla në lagjen “Harticëve” në Prishtinë, i cili ka hyrë në listën e ngushtë të fituesve nga Komuna e Prishtinës, por nuk është zgjedhur fitues, shkruan Ndërtimi.info.

Propozimi i LOCUS është një platformë në të cilën bëhet ndërthurja e të vjetrës dhe të resë, të cilat kombinohen dhe shkrihen në mes vete nëpërmjet formave të tyre.

“Përmes kësaj ndërhyrje bashkëkohore, ky muze do të jetë një platformë e re për kujtimet kolektive të rezistencës së nxënësve, profesorëve dhe familjeve shqiptare për ruajtjen dhe zhvillimin e arsimit shqip në vitet e 90-ta, platformë për edukim dhe në fund, për manifestim të mbijetesës së arsimit shqip”, thuhet nga studioja LOCUS.

Ata thonë se propozimi i tyre ka parim që të ruaj muret dhe dyshemetë, duke i përforcuar ato me konstruksione metalike shtesë e në vende të caktuar duke i mbështjellë ato edhe me mbuloja xhami.

Por meqë, sipas tyre, hapësira ekzistuese nuk është e mjaftueshme të akomodojë gjithë programin që tashmë objekti do ta ketë si muze, është dashur që të shtohet edhe një shtojcë, e cila ka lidhje të drejtpërdrejtë me brendësinë e muzeut. Kontrasti i kësaj pjese të objektit nuk do të jetë shumë i dukshëm me hapësirën ekzistuese.

Objekti do të ketë gjithsej 10 pjesë, ku secila prej tyre do të përfaqësojë një mesazh për kohën kur sistemi i arsimit në Kosovë u mbështet në vlerat kombëtare e patriotike. Çdo detaj në këtë muze ka për qëllim që vizitorët t’i “përjetojnë” vetë ato kohëra të frikës e bashkë me të edhe të krenarisë.

This slideshow requires JavaScript.

 

Pjesa e parë e muzeut do të jetë hyrja. Ajo nuk do të jetë ftuese, por jo madhështore, duke simbolizuar kështu hyrjet e ngushta, mungesën e hapësirës dhe ndjenjën e të qenurit ngushtë nëpër ato dhoma që dikur ishin adaptuar si klasa për shtëpitë-shkolla.

Shprehja arkitektonike e ndarjes së muzeut në dy pjesë përmes një hapësire të ndritur, e mbuluar me xham, simbolizon ndarjen e nxënësve shqiptarë përmes ndërrimeve, ndarja fizike e hapësirave shkollore me mure për shqiptarët prej atyre serbë. Ndarja si shprehje arkitektonike është paraqitur me mbulesë xhami, e cila ka për qëllim të paraqes triumfin e arsimit shqip, përkundër presionit dhe pengesave serbe.

Mbyllja e shkollave, si akti më i rëndë mbi arsimin shqip është reflektuar po ashtu nëpërmes arkitekturës në këtë objekt. Ai është shprehur në fasadat e jashtme dhe të brendshme të kësaj shtëpie. Hapjet ekzistuese të këtij objekti si dritaret dhe dyert janë “mbyllur”, mirëpo gjurmët se ku ndodheshin ato janë të dukshme. Ndërsa, sistemi paralel dhe hapja e “shtëpive shkolla” manifestohet me hapje të reja në fasadë.

Sistemi paralel arsimor konsiderohet si elementi më gjithëpërfshirës, më i organizuari, dhe më i rëndësishmi i jetës paralele të shqiptarëve në Kosovë. Manifestimi i Sistemit Paralel ka prezencë dominante brenda muzeut. Janë dy mure të larta paralele, me lartësi rreth 9 metra. Njëri mur është ekzistues dhe simbolizon sistemin ekzistues të arsimit prej të cilit shqiptarët u përjashtuan. Muri tjetër që simbolizon sistemin e ri paralel, është propozuar të ndërtohet nga ripërdorimi i tjegullave që momentalisht shërbejnë si mbulojë e përkohshme e objektit; ky fenomen i cili reflekton në adaptimin e shtëpive private për shkolla.

Hapësira mes këtyre dy mureve manifestohet me një galeri në lartësi prej 3 kateve, që ofron hapësirë për një instalacion madhështor dhe me një mesazh të fuqishëm, që do të tregojë shumë për sakfricat e më shumë se 60,000 nxënësve e 6,000 mësimdhënësve. Instalacioni është një kub gjigand transparent, i mbushur me këpucët e atyre që përjetuan dhe ecën nëpër këtë periudhë.
Galeria që është e mbushur me dritë në enterier, simbolizon triumfin e arsimit shqiptarë.

Hapësirat tjera ekspozuese përfshijnë: korridoret, hapësira “klasë”, hapësira “shtëpitë”, hapësira për projeksione dhe hapësira për ekspozitë fotografie.
Hapësira për projeksione është një hapësirë interesante, e cila gjendet gjysma në objektin ekzistues dhe gjysma në aneks. Projeksionet bëhen nga pjesa e re në të vjetrën, dhe vizitoret përjetojnë ngjarjet e së kaluarës nga hapësirat bashkëkohore. Në këtë hapësirë do të ketë edhe një instalacion të tabelave. Tabela qe konsiderohet si një ndër elementet kryesore të infrastrukturës për zhvillim të arsimit.

Hapësira “Klasë” është hapësira e ruajtura si “klasë tipike e shtëpive shkollë” që më së miri tregon mënyrën se si është zhvilluar mësimi në atë kohë. Kjo hapësirë në një mënyrë i vendos vizitorët në vend të dëshmitarëve të zhvillimit të mësimit në vitet e 90-ta, pra nxënësve dhe profesorëve.

Në këtë klasë, përveç bankave, tabelës së librave, që kontribuojnë në kuptimin e materializimit dhe atë vizuele, do të integrohen edhe tingujt të cilët e bëjnë eksperiencën më të pasur dhe reale. Tingujt me frekuenca të ulta (infrasound) apo të larta, frekuenca këto në skajet e gamës së dëgjimit njerëzor, dhe si rezultat stimulojnë edhe emocione të ndryshme, si frikë, zemërim, etj.. Kjo reflekton provokime të ushtrisë serbe në këto shtëpi shkolla, që shkaktonin stres, frikë e ankth tek nxënësit.

Krahas “ruajtjes së klasës” është edhe hapësira “ruajta e shtëpisë” që ka për qëllim të vlerësoj lartë kontributin dhe sakrificën e familjeve shqiptare, për shkollën shqipe. Hapësira e cila kishte funksionin origjinal të kuzhinës, është pjesë e ekspozitës. Kjo hapësirë që identifikon shtëpinë do të ketë element kryesor murin e ruajtur të kuzhinës, me gjurmë të instalimeve të furnizimit me ujë dhe pllaka origjinale në mur. Ky muri paraqet një shtëpi, një familje si kjo e Mehmet Aliut që sakrifikoi kaq shumë për arsimin. Në këtë hapësirë do të ketë edhe një instalacion me projeksion të emrave të 420 familjeve që kontribuuan dhe sakrifikuan për arsimin shqiptar (deri më tani kemi gjetur emrat e 420 familjeve, mirëpo kjo listë mund të shtohet , pasi që hulumtimet të vazhdojnë edhe më tej, deri në realizim të instalacionit).

Hapësira për ekspozitë të fotografive ka një rol të veçantë në aspektin vizuel. Deri më tani kemi siguruar me qindra fotografi të asaj kohe, një numër i tyre do të përzgjedhjen nga ekipi kuratorial në faza finale.

Në fund, do të manifestohet përpjekja e të rinjve që edhe në ato kohëra të presionit serb, prap u munduan të gjejnë kohë dhe vullnet për të nxjerr revistat apo fletushkat shkollore, që kishin qëllim të sjellin materiale kreative dhe relaksuese për nxënësit.

FENIKS” është fletushka e gjimnazit “Sami Frashëri”, e cila shkollë kishte adaptuar këtë shtëpi si shkollë, dhe me këtë emër kemi emëruar edhe audioriumin e këtij muzeu. Auditoriumi “FENIKS”, është dizajnuar me tribuna lëvizëse, në mënyrë që të mund të riorganizohet për aktivitete të ndryshme. Përveç si auditorium, mund të përdoret për workshope, ekspozita të përkohshme, e të tjera.

Mobiliari me ngjyra, si karriget, ka për qëllim të manifestoj përpjekjet për të qenë kreative dhe relaksues edhe në kohë presioni./ndertimi.info/

Arkitekturë

Zbulohet koncepti për autostradën urbane 93 km të Dubait, lidhë tre milionë banorë nëpërmjet transportit

Published

on

URB, një zhvillues i qyteteve të qëndrueshme me bazë në Dubai, ka zbuluar detaje rreth autostradës së re urbane 93 km të gjatë – The Loop në Dubai.

Autostrada do të lidhë tre milionë banorë nëpërmjet mënyrave të transportit me vendndodhje dhe shërbime kyçe.

E planifikuar si një autostradë urbane e qëndrueshme, projekti thuhet se do të bëhet “infrastruktura më e zgjuar e çiklizmit dhe drejtimit kudo në botë”.

URB shton se projekti do të sigurojë një mjedis të këndshëm të kontrolluar nga klima, gjatë gjithë vitit, me shtimin e bërjes së ecjes dhe çiklizmit mënyrën kryesore të transportit për banorët e Dubait.

Duke zbuluar konceptin e ri, CEO i URB Baharash Bagherian, tha se “The Loop ofroi një mundësi të shkëlqyer për të nxitur një frymë sipërmarrëse në lëvizshmërinë urbane dhe Dubai është vendi më i mirë për të. Kjo është e ardhmja e infrastrukturave të lëvizshmërisë urbane, të cilat janë më shumë se sisteme transporti të qëndrueshme.

“Këto lloj infrastrukturash janë hapësira dhe shërbime për njerëzit, ku mund të ofrohen edhe shërbime të ndryshme të kohës së lirë dhe komunitare. Këto lloj infrastrukturash janë një mënyrë e këndshme e transportit të qëndrueshëm, pavarësisht nga kushtet e motit,” shtoi ai./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Arkitekturë

Prezantohet instalacioni ‘Qyteti si Xhami’ në Bienalen e Arteve Islame

Published

on

Studioja e dizajnit Bound ka krijuar një instalacion në Bienalen e Arteve Islame në Jeddah, Arabia Saudite, që synon të komunikojë idenë se e gjithë Meka mund të konsiderohet një xhami.

I quajtur Qyteti si Xhami, instalacioni  synon të krijojë mirëkuptim rreth vendeve formale dhe joformale të adhurimit në qytetin e Mekës – i njohur gjithashtu si Meka.

Instalacioni përbëhet nga 14 pllaka ranor që secila përfaqëson një xhami në Mekë.

Secila prej pllakave ishte bluar me një model në shkallë 1:1 të një tapeti lutjesh nga xhamia, së bashku me një kontur të ndërtesës.

Ato ishin të rregulluara brenda një platforme konkave të mbuluar me rërë, e rrethuar nga një rampë rrethore që vepron si një këndvështrim.

Krahas secilit prej qilimave prej guri, një dritë vertikale neoni ndriçon pllakat me një nuancë të gjelbër gjatë natës dhe ngjall minaret e xhamive.

Instalacioni i studios ‘Bound’ ndodhet brenda një “peizazhi të shkretëtirës” të krijuar si sfond për bienalen nga studio arkitekturore OMA brenda Terminalit të Haxhit Perëndimor të projektuar nga SOM në Aeroportin Ndërkombëtar të Mbretit Abdulaziz në Jeddah./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Arkitekturë

Çfarë është një periferi dhe si mund të përcaktohet ajo?

Published

on

Rrethinat kanë përjetuar një lloj rilindjeje gjatë dekadës së fundit. Gjatë pandemisë COVID-19, njerëzit u larguan nga qendrat urbane në favor të hapësirës së hapur dhe komoditeteve të decentralizuara. Për disa njerëz, fjala “periferi” ose “periferi” ndez imazhet e lëndinave të zbukuruara dhe rreshtave të shtëpive identike, por ajo që e bën një periferi të suksesshme mund të ketë më shumë të përbashkëta me qytetet sesa mund të mendoni.

Është e rëndësishme të kuptojmë se çfarë është një periferi dhe si mund të përcaktohet ajo.

Në vitin 2017, HUD dhe Byroja e Regjistrimit të SHBA anketuan më shumë se 75,000 njerëz të cilëve iu kërkua të përcaktonin nëse lagjet e tyre ishin rurale, periferike ose urbane.

Nga kjo popullsi, 21 përqind thanë se jetonin në një zonë rurale, 27 përqind thanë se banonin në një zonë urbane dhe 52 përqind u identifikuan se jetonin në një lagje periferike.

Interesante, kur sondazhi u përsërit tre vjet më vonë, shumë njerëz pretenduan se jetonin në periferi, kur shtëpitë e tyre u identifikuan në të vërtetë se ishin brenda kufijve urbanë.

Megjithatë, përkufizimi më i pranuar gjerësisht i periferive përshkruan zonat e pasluftës me ndërtesa dhe banesa me densitet të ulët. Këto zona shtrihen përtej perimetrit të një qyteti dhe janë kryesisht rezidenciale.

Mënyra se si ne mendojmë për periferitë kundrejt qyteteve është shpesh një qasje polare. Nga njëra anë, ju keni njerëz që preferojnë të jetojnë në rrokaqiejt urbane me 400 njësi kundrejt atyre që jetojnë në shtëpi të vetme familjare periferike.

Ndërsa njëra nuk është domosdoshmërisht më e mirë se tjetra, mënyra se si ne i kornizojmë këto lloje jetese, veçanërisht se si mendojmë për dendësinë dhe aksesin në periferitë tona, do të formojë mënyrën se si këto dy mënyra jetese përzihen së bashku.

Kur banorët e periferisë dëgjojnë se lagjet e tyre janë duke u dendur, ata shpesh mendojnë se kjo do të thotë se gjërat për të cilat ata u përpoqën, duke përfshirë sigurinë, rregullimet e mëdha të jetesës dhe përballueshmërinë, do të zhduken. Por kur projektohen mirë, disa elementë mund të krijojnë zona të suksesshme periferike.

Një gjë që i lejon qytetet të kenë afërsi është mënyra se si ato janë të organizuara. Lundrimi në qytete është shpesh më i lehtë, veçanërisht në vendet që janë planifikuar rreth rrjetave të parashikueshme të rrugëve.

Periferi shpesh nuk e ndjekin këtë lloj organizimi dhe shfaqin rrugë me dredha-dredha, rrugë kryesore dhe sisteme autostradash. Të gjitha këto rrugë kanë rrugë shtesë që lidhin njëra-tjetrën, duke i detyruar vendet të ndjehen edhe më larg. Rrethinat e suksesshme krijojnë gjithashtu një ndjenjë të vendit.

Qytetet, për shkak të dendësisë së tyre, janë në gjendje të kenë veçori të identifikueshme në çdo lagje. Ata përshtatin personalitetin e tyre, në një mënyrë që periferitë shpesh kanë vështirësi ta bëjnë. Duke krijuar qendrat dhe qendrat e tyre të qyteteve, periferitë mund të krijojnë epiqendra të komunitetit dhe tregtisë.

Ne shpesh përqendrohemi në diskutimet rreth mënyrës sesi mund të planifikojmë qytete më të mira dhe të dendësojmë zona të caktuara.

Ndoshta është koha që të rishqyrtojmë se si i përcaktojmë periferitë dhe i planifikojmë ato në një mënyrë që merr cilësitë më të mira të zonave urbane dhe i zbaton ato në periferi.

E ardhmja qëndron në një përzierje të karakteristikave që i bëjnë njerëzit të kërkojnë më shumë hapësirë, paqe dhe qetësi dhe afërsinë dhe lehtësinë për të pasur gjithçka në një distancë të shkurtër./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Trending