Connect with us

Arkitekturë

Projekti i LOCUS për shndërrimin në muze të “Shtëpisë së Herticëve”, simbol i shtëpive-shkolla

Published

on

“Mos m’i hiqni këto mure, as shtresat e tyre. Këto mure janë shtresime të kujtimeve kolektive, që mbajnë të gjallë historinë e sakrificës së nxënësve, profesorëve dhe familjeve shqiptare për të shpëtuar arsimin shqip në vitet e ’90-ta”

Do të mbetet gjithmonë në kujtesë mënyra e të mësuarit shqip në Kosovë, gjatë viteve 1989-1999, kur me mbylljen e shkollave shqipe nga agresioni serb, u krijua sistemi paralel i arsimit. Në këtë kohë shtëpitë e qindra shqiptarëve tashmë përveç funksionit të zakonshëm të tyre u shndërruan edhe në vende ku mbahej mësim.

Për të rikujtuar këtë pjesë të historisë kosovare, studio arkitekturore “LOCUS”, ka prezantuar propozimin e saj për Muzeun e Shtëpive- shkolla në lagjen “Harticëve” në Prishtinë, i cili ka hyrë në listën e ngushtë të fituesve nga Komuna e Prishtinës, por nuk është zgjedhur fitues, shkruan Ndërtimi.info.

Propozimi i LOCUS është një platformë në të cilën bëhet ndërthurja e të vjetrës dhe të resë, të cilat kombinohen dhe shkrihen në mes vete nëpërmjet formave të tyre.

“Përmes kësaj ndërhyrje bashkëkohore, ky muze do të jetë një platformë e re për kujtimet kolektive të rezistencës së nxënësve, profesorëve dhe familjeve shqiptare për ruajtjen dhe zhvillimin e arsimit shqip në vitet e 90-ta, platformë për edukim dhe në fund, për manifestim të mbijetesës së arsimit shqip”, thuhet nga studioja LOCUS.

Ata thonë se propozimi i tyre ka parim që të ruaj muret dhe dyshemetë, duke i përforcuar ato me konstruksione metalike shtesë e në vende të caktuar duke i mbështjellë ato edhe me mbuloja xhami.

Por meqë, sipas tyre, hapësira ekzistuese nuk është e mjaftueshme të akomodojë gjithë programin që tashmë objekti do ta ketë si muze, është dashur që të shtohet edhe një shtojcë, e cila ka lidhje të drejtpërdrejtë me brendësinë e muzeut. Kontrasti i kësaj pjese të objektit nuk do të jetë shumë i dukshëm me hapësirën ekzistuese.

Objekti do të ketë gjithsej 10 pjesë, ku secila prej tyre do të përfaqësojë një mesazh për kohën kur sistemi i arsimit në Kosovë u mbështet në vlerat kombëtare e patriotike. Çdo detaj në këtë muze ka për qëllim që vizitorët t’i “përjetojnë” vetë ato kohëra të frikës e bashkë me të edhe të krenarisë.

This slideshow requires JavaScript.

 

Pjesa e parë e muzeut do të jetë hyrja. Ajo nuk do të jetë ftuese, por jo madhështore, duke simbolizuar kështu hyrjet e ngushta, mungesën e hapësirës dhe ndjenjën e të qenurit ngushtë nëpër ato dhoma që dikur ishin adaptuar si klasa për shtëpitë-shkolla.

Shprehja arkitektonike e ndarjes së muzeut në dy pjesë përmes një hapësire të ndritur, e mbuluar me xham, simbolizon ndarjen e nxënësve shqiptarë përmes ndërrimeve, ndarja fizike e hapësirave shkollore me mure për shqiptarët prej atyre serbë. Ndarja si shprehje arkitektonike është paraqitur me mbulesë xhami, e cila ka për qëllim të paraqes triumfin e arsimit shqip, përkundër presionit dhe pengesave serbe.

Mbyllja e shkollave, si akti më i rëndë mbi arsimin shqip është reflektuar po ashtu nëpërmes arkitekturës në këtë objekt. Ai është shprehur në fasadat e jashtme dhe të brendshme të kësaj shtëpie. Hapjet ekzistuese të këtij objekti si dritaret dhe dyert janë “mbyllur”, mirëpo gjurmët se ku ndodheshin ato janë të dukshme. Ndërsa, sistemi paralel dhe hapja e “shtëpive shkolla” manifestohet me hapje të reja në fasadë.

Sistemi paralel arsimor konsiderohet si elementi më gjithëpërfshirës, më i organizuari, dhe më i rëndësishmi i jetës paralele të shqiptarëve në Kosovë. Manifestimi i Sistemit Paralel ka prezencë dominante brenda muzeut. Janë dy mure të larta paralele, me lartësi rreth 9 metra. Njëri mur është ekzistues dhe simbolizon sistemin ekzistues të arsimit prej të cilit shqiptarët u përjashtuan. Muri tjetër që simbolizon sistemin e ri paralel, është propozuar të ndërtohet nga ripërdorimi i tjegullave që momentalisht shërbejnë si mbulojë e përkohshme e objektit; ky fenomen i cili reflekton në adaptimin e shtëpive private për shkolla.

Hapësira mes këtyre dy mureve manifestohet me një galeri në lartësi prej 3 kateve, që ofron hapësirë për një instalacion madhështor dhe me një mesazh të fuqishëm, që do të tregojë shumë për sakfricat e më shumë se 60,000 nxënësve e 6,000 mësimdhënësve. Instalacioni është një kub gjigand transparent, i mbushur me këpucët e atyre që përjetuan dhe ecën nëpër këtë periudhë.
Galeria që është e mbushur me dritë në enterier, simbolizon triumfin e arsimit shqiptarë.

Hapësirat tjera ekspozuese përfshijnë: korridoret, hapësira “klasë”, hapësira “shtëpitë”, hapësira për projeksione dhe hapësira për ekspozitë fotografie.
Hapësira për projeksione është një hapësirë interesante, e cila gjendet gjysma në objektin ekzistues dhe gjysma në aneks. Projeksionet bëhen nga pjesa e re në të vjetrën, dhe vizitoret përjetojnë ngjarjet e së kaluarës nga hapësirat bashkëkohore. Në këtë hapësirë do të ketë edhe një instalacion të tabelave. Tabela qe konsiderohet si një ndër elementet kryesore të infrastrukturës për zhvillim të arsimit.

Hapësira “Klasë” është hapësira e ruajtura si “klasë tipike e shtëpive shkollë” që më së miri tregon mënyrën se si është zhvilluar mësimi në atë kohë. Kjo hapësirë në një mënyrë i vendos vizitorët në vend të dëshmitarëve të zhvillimit të mësimit në vitet e 90-ta, pra nxënësve dhe profesorëve.

Në këtë klasë, përveç bankave, tabelës së librave, që kontribuojnë në kuptimin e materializimit dhe atë vizuele, do të integrohen edhe tingujt të cilët e bëjnë eksperiencën më të pasur dhe reale. Tingujt me frekuenca të ulta (infrasound) apo të larta, frekuenca këto në skajet e gamës së dëgjimit njerëzor, dhe si rezultat stimulojnë edhe emocione të ndryshme, si frikë, zemërim, etj.. Kjo reflekton provokime të ushtrisë serbe në këto shtëpi shkolla, që shkaktonin stres, frikë e ankth tek nxënësit.

Krahas “ruajtjes së klasës” është edhe hapësira “ruajta e shtëpisë” që ka për qëllim të vlerësoj lartë kontributin dhe sakrificën e familjeve shqiptare, për shkollën shqipe. Hapësira e cila kishte funksionin origjinal të kuzhinës, është pjesë e ekspozitës. Kjo hapësirë që identifikon shtëpinë do të ketë element kryesor murin e ruajtur të kuzhinës, me gjurmë të instalimeve të furnizimit me ujë dhe pllaka origjinale në mur. Ky muri paraqet një shtëpi, një familje si kjo e Mehmet Aliut që sakrifikoi kaq shumë për arsimin. Në këtë hapësirë do të ketë edhe një instalacion me projeksion të emrave të 420 familjeve që kontribuuan dhe sakrifikuan për arsimin shqiptar (deri më tani kemi gjetur emrat e 420 familjeve, mirëpo kjo listë mund të shtohet , pasi që hulumtimet të vazhdojnë edhe më tej, deri në realizim të instalacionit).

Hapësira për ekspozitë të fotografive ka një rol të veçantë në aspektin vizuel. Deri më tani kemi siguruar me qindra fotografi të asaj kohe, një numër i tyre do të përzgjedhjen nga ekipi kuratorial në faza finale.

Në fund, do të manifestohet përpjekja e të rinjve që edhe në ato kohëra të presionit serb, prap u munduan të gjejnë kohë dhe vullnet për të nxjerr revistat apo fletushkat shkollore, që kishin qëllim të sjellin materiale kreative dhe relaksuese për nxënësit.

FENIKS” është fletushka e gjimnazit “Sami Frashëri”, e cila shkollë kishte adaptuar këtë shtëpi si shkollë, dhe me këtë emër kemi emëruar edhe audioriumin e këtij muzeu. Auditoriumi “FENIKS”, është dizajnuar me tribuna lëvizëse, në mënyrë që të mund të riorganizohet për aktivitete të ndryshme. Përveç si auditorium, mund të përdoret për workshope, ekspozita të përkohshme, e të tjera.

Mobiliari me ngjyra, si karriget, ka për qëllim të manifestoj përpjekjet për të qenë kreative dhe relaksues edhe në kohë presioni./ndertimi.info/

Arkitekturë

Po mbahet konkursi për ndërtimin e “Tirana Multifunctional Center”, kryeqytetit shqiptar mund t’i shtohet edhe një kullë

Published

on

Sot në Tiranë po zhvillohet Konkursi Ndërkombëtar për projektin fitues midis 5 studiove të arkitekturës bashkëkohore për ndërtimin e “Tirana Multifunctional Center”. Kryebashkiaku i Tiranë e ka shpërndarë videon ku po paraqiten projektet e kërkuara nga qeveria shqiptare me këtë shënim:

“Tirana Multifunctional Center”- Konkursi Ndërkombëtar për projektin fitues mes 5 studiove prestigjoze të arkitekturës bashkëkohore, për një ndërtim tejet ambicioz në qendër të Tiranës, i cili do të forcojë më tej profilin e metropolit rajonal të së ardhmes për kryeqytetin tonë”.

Ndër prezantimet, vihet re ndërtimi i një kulle shumëkatëshe në zemër të kryeqytetit, pas Teatrit të Operas dhe të Baletit, për të cilin arkitekti drejtues që e prezantoi tha se ishte mbështetur në traditën shqipptare e konkretisht, në stilin e shtëpisë së Zekatëve në Gjirokastër, të Pallatit me Kuba në Tiranë, të qytetit të njëmijë dritareve dhe kështjellës së Beratit.

Sikurse shihet nga pamjet, kulla e re që propozohet ngrihet pikërisht mbi lulishten pas Teatrit të Operas dhe Baletit./Media Ndërtimi

Continue Reading

Arkitekturë

Dita Botërore e Arkitekturës festohet të hënën e parë të çdo tetori!

Published

on

Në vitin 1996, në Kongresin e Unionit Ndërkombëtar të Arkitektëve të mbajtur në Barcelonë, Spanjë, organizata vendosi që Dita Botërore e Arkitekturës të përkonte me Ditën Botërore të Habitatit të UN-Habitat.

Prandaj, Dita Botërore e Arkitekturës festohet të hënën e parë të çdo tetori, për të festuar përkushtimin e arkitektit për shoqëritë tona, ekosistemet tona dhe qytetet tona.

Megjithatë, disa vende anembanë botës mbajtën festimet e tyre kombëtare, duke theksuar momentet e tyre historike. A e dini se Brazili feston Ditën e Arkitekturës në dhjetor duke bërë homazhe për ditëlindjen e Oscar Niemeyer?

Në rend kronologjik, këto vende festojnë Ditën e Arkitekturës në datat e mëposhtme:

Paraguaj: 16 maj

Paraguai feston Ditën e Arkitekturës më 16 maj, duke i bërë homazhe themelit të Shoqatës së Arkitektëve Paraguaj (Asociacion Paraguaya de Arquitectos, APAR) në 1946. APAR shtyu themelimin e shkollës së parë të arkitekturës në vend derisa më në fund ndodhi në 1957.

Peru: 8 qershor

Peruja feston Ditën e Arkitekturës më 8 Qershor, duke theksuar ligjin që lejoi themelimin e Kolegjit të Arkitektëve të Perusë (Colegio de Arquitectos del Perú, CAP) në 1962.

Argjentinë: 1 korrik

Argjentina feston Ditën e Arkitekturës më 1 korrik, duke kujtuar themelimin e Unionit Ndërkombëtar të Arkitektëve (UIA) në 1949.

Venezuelë: 4 korrik

Venezuela feston Ditën e Arkitekturës më 4 korrik, duke i bërë homazhe themelit të Shoqërisë Venezueliane të Arkitektëve (Sociedad Venezolana de Arquitectos, SVA). Në vitin 1966 SVA ndryshoi emrin e saj në Dhoma e Arkitektëve të Venezuelës (Colegio de Arquitectos de Venezuela) dhe vendosi 4 korrikun si ditën zyrtare të festimit.

Kili: 4 gusht

Kili feston Ditën e Arkitekturës më 4 gusht, duke kujtuar themelimin e Dhomës së Arkitektëve (Colegio de Arquitectos de Chile) në vitin 1942. Organizata jep çmimet CA në të njëjtën ditë.

UIA (Unioni Ndërkombëtar i Arkitektëve)

Në vitin 1985, Unioni Ndërkombëtar i Arkitektëve vendosi 1 korrikun si datën zyrtare në homazh të themelimit të tij në Zvicër, 1949. Megjithatë, një sesion pasues i mbajtur në Barcelonë (1996) vendosi që Dita Botërore e Arkitekturës duhet të përkojë me Habitatin Botëror të UN-Habitat Dita.

Kolumbi: 27 tetor

Kolumbia feston Ditën e Arkitekturës më 27 tetor.

Bolivi: 13 nëntor

Bolivia feston Ditën e Arkitekturës më 13 Nëntor, me rastin e shpalljes së Ligjit 1373 të Praktikës Profesionale të Arkitektit në 1992.

Uruguai: 27 nëntor

Uruguai feston Ditën e Arkitekturës më 27 Nëntor si një homazh për themelimin e Shkollës së parë të Arkitekturës në Uruguaj në 1915.

Brazil: 15 dhjetor

Brazili shënon 15 dhjetorin si Ditën e Arkitekturës, duke festuar ditëlindjen e Oscar Niemeyer./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Arkitekturë

Bienalja e 10-të e Arkitekturës në Roterdam, vështron të kaluarën dhe të ardhmen e ndryshimeve klimatike

Published

on

Edicioni i 10-të i Bienales së Arkitekturës në Roterdam, është një manifestim shtatëjavor që tregon kurse realiste drejt një të ardhmeje të jetueshme në një kohë kur pasojat e ndryshimit të klimës po bëhen gjithnjë e më të dukshme. Gjysmë shekulli më parë, pasojat e ndryshimit të klimës u parashikuan në raportin “Limits of Growth” të vitit 1972.

Kjo përshkruan pasojat e mundshme të një rritjeje eksponenciale të popullsisë, prodhimit bujqësor dhe nxjerrjes së burimeve. Raporti shihet nga shumë njerëz si fillimi i ndërgjegjësimit mjedisor.

Bienalja e Arkitekturës në Roterdam synon t’i sjellë këto ndryshime në perspektivë duke parë si të kaluarën ashtu edhe të ardhmen e mundshme.

Bienalja e shikon çështjen nga tre këndvështrime: ri-analizimi i kërkimit historik (që nga viti 1972), paraqitja e shembujve praktikë frymëzues (anno 2022) dhe vështrimi i skenarëve të ardhshëm (drejt vitit 2072). Kjo përmbledhje paraqet një pamje që është edhe shqetësuese dhe shpresëdhënëse. Titulli, It’s About Time, lë të kuptohet për presionin gjithnjë në rritje të kohës nën të cilin ne po përpiqemi të kundërshtojmë efektet e ndryshimeve klimatike dhe t’i lidhim ato me sfida të tjera sociale.

Ky edicion i Bienales së Arkitekturës në Roterdam zhvillohet nga 22 shtatori deri më 13 nëntor 2022 në portet e qytetit të Roterdamit. Ekspozita “It’s About Time” prezantohet në Ferro, një ish objekt i ruajtjes së gazit në zonën e portit perëndimor. Keilepand aty pranë pret punën e “Brezi i Ardhshëm”, një ekspozitë që tregon projektet e diplomimit nga Holanda dhe Belgjika. Një program i gjerë me turne, leksione dhe debate të drejtuara përmirëson ekspozitat dhe synon të krijojë dialog, akumulim njohurish dhe eksperimente.

Continue Reading

Trending