Connect with us

Art

Një mbindërtim në qytetin e mbindërtuar

Published

on

Mbindërtimi i një dhome në formë shtëpie mbi një objekt tjetër egzistues, është një pamjet e zakonshme në Prishtinë. Por pse një mbindërtim tjetër, mbi një objekt midis sheshit “Ibrahim Rugova” është një mbindërtim që dallon prej tjerëve.

Arsyeja fillimisht është tek qëllimi. Shtëpia e ndërtuar mbi ish-objektn e shtëpisë së mallrave “Gërmia” nuk i hynë në punë askujt për banim. Në fakt nuk mund të hysh në të. E as ta lëshosh me qera. Funksioni i kësaj shtëpie, mbi ndërtim, është nisja e një debati ose reflektimi mbi ndërtimet në Prishtinë.

Ose më mirë me thënë: mbindërtimet.

Artisti që ka bërë intervenim artistik duke vendosur këtë shtëpi që duket sikur një objekt mbindërtimi pa leje, është Alban Muja. Intervenimi i tij artistik është pjesë e programit të Bienales së Artit “Manifesta” që do të mbahet në Prishtinë për 100 ditë që nga 22 korriku, shkruan Nacionale.com.

Edhe 48 orë, mysafirë dhe vizitorë të Manifestës do të fillojnë të vijnë në Prishtinë për të shikuar intervenimet artistike të Bienales nomade.

Për shtëpinë mbindërtim, Muja është kujdesur deri në detaje të fundit. Edhe ngjyrën e “shtëpisë” është kujdesur ta ketë pak të njejtë me ngjyrën e vjetëruar të objektit të ish-Gërmisë, që do të bëhet sallë koncertale dhe operistike.

“Këto detaje janë një rikujtim i një forme të përdorur shumë nga mbindërtuesit, të cilët duke u munduar që mbindërtimet e tyre të egra dhe pa leje të mos duken të tillla, janë munduar që ta lyejnë në atë formë që të mos dallojë nga objekti, mbi të cilin janë ndërtuar”, thotë Muja në një bisedë për Nacionalen, teksa përballë kemi “shtëpinë ilegale të tijen”.

Për shumë vite, artisti nga Mitrovica që tashmë jeton në Berlin, ka qenë pjesë e shumë ekspozitave të mëdha ndërkombëtare dhe është bërë i njohur falë vrojtimit të tij të rafinuar të mënyrës sesi njerëzit vendosin ti qasen publikes së tyre. Që prej punëve të tija që kanë ardhur pas vrojtimit nga aeroplani e deri tek vrojtimet e fundit të mbindërtimeve në tokë.

“Kjo shtëpi është në fakt edhe pjesë e një inspirimi të disa punëve të mëhershme që kam pasur, në pikturë dhe vizatim, me mbindërtimet”, thotë Muja, teksa tregon disa fotografi të këtyre punëve që ishin ekspozuar në Galerinë e Arteve të Kosovës, para një viti.

Në këto vizatime, Muja luan me formën e pikturës duke vënë në pah mbindërtimet teksa objektet mbi të cilat janë bërë ato “shtëpia” a “dhoma” janë jo të rëndësishme. Por kur kuratorja e Manifesta-s, Catherine Nichols, e kishte vizituar Mujën në studion e tij në Berlin, vizatimet u shndërruan në një intervenim klasik.

“Kur i thash që dua ta bëjë një mbindërtim, ajo më tha: edhe një mbindërtim në gjithë këto mbindërtime?. U shikuam dhe vendosëm që të ishte kjo puna ime në Manifesta”, kujton Muja për Nacionale.com.

Por pse është e rëndësishme kjo formë e intervenimit? Muja shpreson që kalimtarët nëpër shesh dhe vizitorët e Manifestës ta shfrytëzojnë këtë intervenim artistik, si pikënisje për të menduar një zgjidhje për mbindërtimet aktuale dhe një vendim që të ndalohen ato.

“Por një zgjidhje duhet gjetur. Nuk mund të qëndrojnë ato shtëpi përgjithmonë ilegale. Duhet gjetur një zgjidhje. Pro edhe duhet ndalur një herë e mirë kjo formë e ndërtimit”, thotë Muja.

Sesa do të ndikoj vepra e tij në këtë debat mbetet të shihet./Media Ndërtimi.

Art

Vendoset një instalacion në kufirin e paqartë politik që ndan qytetin e Mitrovicës

Published

on

Petrit Abazi, një kurator i lindur në Mitrovicë, bashkon artistët Stanislava Pinchuk dhe Piers Greville për të eksploruar mënyrat e pajtimit, riparimit dhe shërimit, duke vendosur dy vepra individuale arti brenda kufirit fluid dhe të paqartë politik të vetë lumit Ibër që ndan qytetin e Mitrovicës.

Instalacioni i Pinchuk-ut “Evropa pa monumente” paraqet një plazh urban dhe fushëlojë në një qytet me burime tejet të pakta për hapësira publike qytetare dhe rekreative. “Çka është këtu” e Greville-it është një urë e mishëruar nga vetë njerëzit.

Duke vendosur një kornizë në mes të lumit, artisti fton qytetarët nga të dy anët e qytetit të notojnë në shenjë solidariteti, së bashku kundër rrymës.

Kanë mbetur vetëm dhjetë ditë për të parë këtë instalacion të jashtëzakonshëm pasi do të çmontohet. Këtë bashkëpunim mund ta shihni në qytetin e Mitrovicës në kuadër të Manifesta 14 Prishtina./Media Ndërtimi.

 

Continue Reading

Art

 “Thurje dhe shkarkim” në kujtim të ish punëtorëve të fabrikës së tekstilit “Printeks” të Prizrenit

Published

on

“Thurje dhe shkarkim” në kujtim të ish punëtorëve të fabrikës së tekstilit Printeks të Prizrenit

““Thurje dhe shkarkim” përqendrohet në rikujtimin dhe interpretimin performativ të kujtesës kolektive të ish punëtorëve të fabrikave të Prizrenit, e veçanërisht në përvojat e ish punëtorëve të ndërmarrjes shoqërore të industrisë së tekstilit “Printeks”.

Duke u nisë nga pozicionimi i shtytjes personale të autores, performanca e gjurmon trajektoren e ndryshimeve drastike politike përmes vënjes në pah të ndikimit të tyre mbi trupat dhe të ardhmet e ish punëtorëve.

Hapësirat dhe objektet e zhvendosura nga e kaluara shndërrohen në spirancë referuese për perspektivën e së tashmes.

Ky projekt është realizuar në kuadër të platformës Heritage Space e cila implementohet nga #CHwBKosova dhe financohet nga Embassy of Sweden in Pristina dhe Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Art

Si u zhduk arti nga muret e Hotel Grand Prishtina

Published

on

Një herë e një kohë, Grand Hotel Prishtina mbante njërin nga koleksionet më prestigjioze të artit bashkëkohor të Kosovës.

Që nga privatizimi i hotelit më 2008, arti u zhduk nga muret, shumica u shkatërrua, humbi ose u vodh.

New Grand, një kolektiv me gjashtë artistë të rinj nga Kosova: Arbnor Karaliti, Ermir Zhinipotoku, Lumturie Krasniqi, Blerta Hashani, Mimoza Sahiti dhe Valdrin Thaqi, formulojnë në kuadër të Manifesta 14 një përgjigje kolektive mbi se si do të dukej ky koleksion i Grand Hotel Prishtinës sot – ndërhyrja e tyre artistike paraqitet në katin e tretë të këtij hoteli.

Fotot: Atdhe Mulla dhe Majlinda Hoxha /Manifesta 14 Prishtina.

E vendosur në qendër të qytetit, kjo ndërtesë embamatike e mermertë dallohet menjëherë në qiellin e Prishtinës. Grand Hotel u ndërtuar mes viteve 1974-1978 nga arkitektët Bashkim Fehmiu, Dragan Kovačević dhe  Miša Jevremović, me 32.000 m2 dhe 350 + dhoma të madhësive të ndryshme. Fehmiu, i pari kosovar i diplomuar në arkitekturë, me këtë godinë solli një frymë të re se si mund të të ndërtohen e jetohen hapësirat publike. Shumë shpejt u kthye në vendin parësor për shumë figura të njohura të politikës ndërkombëtare. Përveç politikanëve, ishte vendi ku takoheshin gazetarët ndërkombëtarë dhe ku u organizuan ngjarje kulturore ndër vite.

Hotel Grand u konsiderua si një nga hotelet më të mirë në rajon, duke shfaqur me krenari pesë yje pranë emrit të tij. Sot, historia e Grand Hotel është vështirë të përmblidhet në pak fjalë. Pas luftës u privatizua dhe tanimë është vendondhja e disa biznesve që prej palestave, agjencive turistike dhe klube të natës. Ky hotel ka ende vizitorë dhe dhoma të cilat mund të rezervohen, megjithëse ky hotel tanimë operon vetëm me 1% të kapacitetit të tij për të mirëpritur vizitorë.

Grand Hotel Prishtina e trupëzon historinë e Kosovës pasi ka qenë vend-dëshmitar për gjithë ndryshimet politike, sociale dhe kulturore që kanë ndodhur ndër vite. Secili në Prishtinë ka një tregim që lidhet me Grand Hotelin, qoftë dikë që është martu, ka qëndru aty gjatë viteve ‘90, duke festu maturën etj. Shumë prej njerëzve kanë qënë së paku një herë në klubin e natës që ende është funksional në katin e sipërm të këtij hoteli./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Trending