Connect with us

Trashëgimia

Vazhdon beteja për kthimin e artefakteve të marra nga Serbia

Published

on

Në fillim të vitit 1999, thesari kryesor arkeologjik dhe etnologjik i MKK-së u dërgua në Serbi për t’u ekspozuar nga ish-drejtori e atëhershme e dhunshme e Muzeut të Kosovës.

Që nga ajo kohë, 1,247 eksponate, prej tyre 571 artefakte etnologjike dhe 676 arkeologjike mbahen në dy muze në Serbi.

Pjesë e koleksionit të MKK, që mbahen në Serbi janë disa nga artefaktet më të rëndësishme, si: instrumenti muzikor, Okarina, koka e Erosit e gjetur në Ulpianë, busti i gruas dardani, pjesa kryesore e mozaikut të Gllamnikut, etj.

“Hyjnesha në fron”, është i vetmi artefakt i kthyer në vitin 2002, nga ky koleksion, me insistimin e ish-kryeadministratorit të atëhershëm të Kosovës, Michael Steiner.

Serbia në vazhdimësi refuzoi kthimin artefakteve në Muzeun Kombëtar të Kosovës. Kthimi i tyre parashihet edhe me Pakon e Ahtisarit.

Institucionet kosovare për vite me radhë, përmes aktiviteteve të ndryshme kërkojnë kthimin e artefakteve nga Serbia.

Vitin e kaluar Qeveria e Kosovës përmes ministres së Jashtme, Donika Gërvalla dhe ministrit të Kulturës, Hajrulla Çeku, i dha mbështetje drejtorit të MKK-së.

Ajet Leci në letrën zyrtare drejtuar Muzeut Kombëtar në Beograd, Muzeut Etnografik në Beograd dhe Akademisë Serbe të Shkencave dhe Arteve, me kërkesën për kthimin e artefakteve Kosovë.

Po në vitin 2021, drejtori Leci i dërgoi një letër edhe Rrjeti Ndërkombëtar i Muzeve për këtë çështje.

gjatë shënimit të ditës së muzeve, në hapje të ekspozitës “Return us home”, ministri Çeku deklaroi se qeveria, përkatësisht MKRS është duke punuar në vazhdimësi për çështjen e kthimit të artefakteve të MKK-së, sidomos me institucione ndërkombëtare.

“Veprimet tonë për këtë çështje janë profesionale, përmes platformave profesionale, por edhe politike që koleksionet e fondit të trashëgimisë të kthehen në vendin e origjinës”, theksoi Çeku gjatë fjalimit të tij.

Ndërsa studiuesi Bashkim Lajçi tha për Kallxo.com se çështja e artefakteve duhet të ngritet gjatë bisedimeve me Serbinë.

Ai thotë se çështjen duhet dërguar edhe në gjykatat përkatëse ndërkombëtare.

“Është e nevojshme që kjo çështje të trajtohet më seriozisht edhe gjatë bisedimeve me Serbinë. Thënë ndryshe, institucionet tona përkatëse nuk duhet vetëm ta akuzojnë Serbinë për artefaktet e vjedhura, por edhe të kërkojnë nga gjykatat edhe institucionet relevante ndërkombëtare, kthimin e tyre”, ka thënë Lajçi.

Ndërsa studiuesi Valon Shkodra ka thënë për Kallxo.com se për kthimin e eksponateve në Muzeun e Kosovës, nevojitet presion ndërkombëtar. Por, sipas Shkodrës, ndërkombëtarët po bëjnë të kundërtën.

“Siç e kemi vënë re gjatë këtyre dy dekadave, në aspektin e trashëgimisë kulturore pala ndërkombëtare e ka favorizuar shumë shtetin e Serbisë, si pasoj eksponatet e Kosovës vazhdojnë të qëndrojnë akoma në Serbi dhe duke u keqpërdorur nga pronarët e dhunshëm të tyre”, tha ai./Media Ndërtimi.

Trashëgimia

“Lumbardhi Përsëri Publik” shpërblehet me çmimin Europa Nostra

Published

on

“Lumbardhi Përsëri Publik” është ndër fituesit e çmimit më prestigjioz për trashëgimi kulturore për vitin 2022 Çmimit Europa Nostra.

“Ringjallja e kinemanë në bashkëpunim me CHwB Kosova dhe një numër partnerësh vendas dhe ndërkombëtarë përmes ndërhyrjeve urgjente dhe restauruese, ka mundësuar afro1,000 programe publike që arrijnë te më shumë se 100,000 përdorues dhe vizitorë” thuhet në komunikatën zyrtare të Europa Nostra.

Punët e para restauruese u ndërmorën nga CHwB Kosova në kuadër të bashkëpunimit të programit Cultural Emergency Response të financuar nga Prince Claus Fund, e me pas vazhdoi edhe realizimi i shumë aktiviteteve tjera në kuadër të programeve tona si #HeritageLab, #HeritageSpace dhe bashkëpunimeve tjera si në nivelin lokal poashtu edhe nacional.

“Lumbardhi Publik Again” është një nismë për të shpëtuar kinemanë Lumbardhi nga privatizimi dhe shembja dhe për ta rifituar atë si një vend të trashëgimisë kulturore të hapur për të gjithë. Kinemaja, e përbërë nga ekrane të brendshme dhe një kinema në ajër të hapur, është ndërtuar në vitet 1950 dhe ka pasur popullaritet të madh në qytetin e Prizrenit deri në fund të viteve 1980.

Kjo iniciativë e udhëhequr nga DokuFest dhe EC Ma Ndryshe, pas dy fushatave në vitin 2007 dhe 2014, lansoi Fondacionin Lumbardhi në vitin 2015, i cili i arriti qëllimet e tij themeluese gjatë tetë viteve. Duke ringjallur kinemanë në bashkëpunim me CHwB Kosova dhe një numër partnerësh vendas dhe ndërkombëtarë përmes ndërhyrjeve urgjente dhe restauruese, ajo ka mundësuar afro 1,000 programe publike që arrijnë te më shumë se 100,000 përdorues dhe vizitorë./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Trashëgimia

Betejës së UP-së për pronën me Kishën s’i shihet fundi as pas një dekade

Published

on

Kanë kaluar dhjetë vjet nga koha kur Universiteti i Prishtinës ka nisur një betejë gjyqësore për të drejtën e shfrytëzimit të një parcele të tokës afër kampusit universitar, ku gjendet një kishë e papërfunduar ortodokse.

UP-ja dhe Kisha Ortodokse Serbe po përballen në një proces të stërzgjatur gjyqësor dhe të dyja palët thonë se ai nuk është as afër fundit.

Vendimi gjyqësor për tokën 4-hektarëshe do të mund të përcaktonte fatin e kishës së papërfunduar, të quajtur Kisha e Krishtit Shpëtimtar.

UP-ja pretendon se ky objekt është ndërtuar ilegalisht në tokën e universitetit në vitet ’90. Historianët e lidhin atë me represionin e regjimit të atëhershëm serb, me në krye Sllobodan Millosheviqin.

Kisha Ortodokse Serbe, në anën tjetër, mohon se objekti ka karakter politik dhe kërkon që të lejohet shfrytëzimi i tij për rite fetare.

Toka e kontestuar, ku gjendet kisha, është në pronësi të Komunës së Prishtinës.

Universiteti i Prishtinës, në padinë që ka ushtruar në gjykatë, pretendon se tokën e ka pasur në shfrytëzim të lirë e të papenguar nga viti 1975.

Sipas UP-së, kjo tokë i është dhënë kishës në shfrytëzim, në mënyrë të jashtëligjshme, në vitin 1990.

Nga Kisha Ortodokse Serbe këmbëngulin se “nuk kanë nevojë të fitojnë të drejtën mbi tokën”, pasi toka dhe objekti kishtar, sipas tyre, i takojnë Kishës Ortodokse Serbe.

“Është detyrë e palës tjetër ta provojë të kundërtën”, thotë për Radion Evropa e Lirë Aleksandar Radovanoviq, avokat përfaqësues i Kishës Ortodokse Serbe.

Çështja e të drejtës së shfrytëzimit të tokës në kampusin universitar është bërë lëndë gjyqësore nga viti 2012.

Universiteti i Prishtinës e ka humbur gjyqin fillestar lidhur me këtë çështje, pas mosparaqitjes së përfaqësuesve të tij në Gjykatën Themelore në Prishtinë, në vitin 2015.

Më pas, edhe Gjykata e Apelit në vitin 2017 i ka dhënë të drejtë Kishës për pronësinë e tokës, duke e hedhur poshtë padinë e UP-së.

Në po atë vit, UP-ja ka iniciuar një padi të re, për të cilën nuk është mbajtur asnjë seancë gjyqësore deri në fillim të vitit 2021./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Trashëgimia

Të rinjtë kosovarë mësuan teknika mbi restaurimin dhe riciklimin e mobileve të vjetra

Published

on

I organizuar nga Manifesta 14 Prishtina përmes programit HeritageLab, në këtë kamp një grup pjesëmarrësish mësuan teknika mbi restaurimin dhe reciklimin e mobiljeve të vjetra të ish- Bibliotekës Hivzi Sulejmani.

Tutje, krijimet e tyre do të ripërdoren në ndërtesën e njëjtë por me funksion të ri si Qendra për Praktikë Rrëfyese, një institucion i ri ndërdisiplinor./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Trending