Connect with us

Infrastrukturë

Qytetarët dhe bizneset në Kosovë kthehen drejt energjisë diellore

Published

on

Në një kthesë drejt përdorimit të burimeve të ripërtritëshme, qytetarët dhe bizneset në Kosovë po ecin drejt së ardhmes së qëndrueshme energjetike. Megjithatë, procedurat e gjata burokratike po e vështirësojnë këtë tranzicion.

Kosova vazhdon që bazën e energjisë elektrike të prodhuar në vend ta ketë thëngjillin, burim energjetik, të cilin dalëngadalë shumë vende në botë po zotohen ta eleminojnë në luftën botërore kundër krizës klimatike. Teksa 90% e energjisë së prodhuar në Kosovë vjen nga thëngjilli, vetëm 7.9% gjenerohet nga burimet e ripërtritëshme si era dhe dielli.

Tranzicioni energjetik nga thëngjilli në burime të ripërtritshme vazhdon me ritëm të ngadatë për shkak të procedurave të gjata burokratike. Kjo e vështirëson edhe përmbushjen e synimit të Qeverisë së Kosovës, me Ministrinë e Ekonomisë si ministri e linjës, që deri në vitin 2031, konsumi i energjisë elektrike nga burimet e ripërtritshme të energjisë të jetë 35%.

Numri i licensave të aprovuara nga Zyra e Rregullatorit të Energjisë në Kosovë (ZRrE), tregon për trendin në rritje të konsmatorëve që duan të prodhojnë për vete energji të ripërtritshme. Ndonëse sot shembujt janë të shumtë, përdorimi i burimeve të ripërtërishme në Kosovë nuk ka histori të gjatë.

Pioner i kësaj fushe në Kosovë është kompania “Elen Solar”, me pronarë Lulzim Syla bashkë me vëllezërit e tij, Afrimin dhe Avniun. Me një përvojë mbi 30-vjeçare në instalime elektrike në shtëpi e ndërtesa, ata gjithmonë kishin ndjekur trendin e tregut duke përcjellur panaire të elektrikës. Ato u ndihmuan që të ishin në hap me zhvillimet e kohës e kështu të nxjerrin ide të reja.

“Kudo që shkoja në panaire e shihja që tash po vjen kohë e re me [energji] solare. Në fakt, në Evropë vetëm kishte ardhur. Por, me vete thashë po ia nisim edhe na kësaj pune”, tregon Lulzim Syla, për kohën kur kishte filluar ta nxiste kompaninë për t’u marrë me zhvillimin e energjisë diellore 10 vite më parë.

Teksa planifikimet strategjike të rritjes së kompanisë i takonin atij si ekonomist me profesion, në projeksionet e atëhershme nisi që të ndajë buxhet, kohë dhe investim në zhvillimin e energjisë diellore nëpërmes paneleve foto-voltaike — një panel drejtkëndësh që shtrihet me sy ka dielli. Ai është i mbushur me qeliza foto-voltaike, të cilat kur rroken me rrezet e diellit, shpërbëjnë elektronet, duke i bërë të lëvizin. Lëvizja e elektronëve krijon tensionin që me diferencën e tij krijon energjinë elektrike.

Kjo teknologji, e zbuluar në vitet e ’70-a në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, kishte ndjekur një trajektore të fuqishme duke kaluar nga një eksperiment në përdorim të gjerë pasi ulte shumëfish koston e energjisë elektrike. Në vitin 1999, Gjermania kishte lansuar një program në vlerë prej 500 milionë dollarësh që quhej “100,000 kulmet diellore”, teksa në më pak se një dekadë, në vitin 2007, investimet botërore në energjinë e pastër tejkaluan 100 miliardë dollarë, me energjinë diellore si teknologjinë kryesore të energjisë së pastër.

***

Procedurat burokratike po ngadalësojnë tranzicionin në energji të qëndrueshme

Aprovimi institucional për instalimin e panele foto-voltaike në kulmin e shtëpisë apo biznesit, sikur prosumers, pra për përdorim individual, merr deri ose mbi një muaj.

Radha e dokumenteve dhe ecejakeve nga një institucion tek tjetri është e gjatë dhe kjo ka shtyrë që shumë kompani që instalojnë panele diellore, sikur edhe “Elen Solar”, të shtojnë këtë shërbim për klientët e tyre. Ata marrin përsipër që të kryejnë të gjitha procedurat deri në instalim.

Për të instaluar panele diellore, edhe si konsumator individual, duhet autorizimi i ZRrE. Më pas procedurë pas procedure, sipas rregullores së së ZRrE të nxjerrë në vitin 2022, qytetarët duhet të sigurojnë dëshminë nga operatori i sistemit për konsumin vjetor të energjisë, vlerësimin e prodhimit vjetor të kWh nga vetë-gjeneratori i propozuar, marrëveshjen për kyçje me operatorin e sistemit dhe tutje pëlqimin e komunës për instalimin e pajisjeve për vetë-konsum, nëse kërkohet me legjislacion përkatës për ndërtim.

Në rastet e kompanive, procedurat janë më të gjata pasi shkojnë deri në 13 hapa — kërkohen dokumente që lidhen me bordin e kompanisë,studime fizibiliteti teknik e financiar kur bëhet fjalë për prodhim energjie mbi 1MW dhe dokumente tjera.

Caqet për energjinë e ripërtritëshme të Qeverisë së Kosovës deri në vitin 2031 janë që 35% e energjisë të gjenerohet nga burimet e ripërtritëshme.

Ndërkohë, Qeveria e Kosovës, nëpërmes Ministrisë së Ekonomisë, ka hapur ankandin e parë për energji diellore me kapacitet 100 MW. Ankandi do të jetë i hapur deri në fund të janarit të vitit 2024 dhe më pas do të shpallet fituesi që do të fillojë ndërtimin në fshatin Kramovik të Rahovecit.

Ankandi do t’u ofrojë investitorëve sigurimin e çmimit të garantuar të shitjes së energjisë për 15 vjet, procedura administrative të harmonizuara me agjencitë qeveritare dhe sigurimin e tokës pa kosto. Fitues pritet të shpallet kompania ose konsorciumi që oferton me çmimin më të ulët të garantuar të blerjes së energjisë.

Përmbajtja e këtij artikulli është përgjegjësi vetëm e K2.0. /Media Ndërtimi

Infrastrukturë

NEOM zbulon një destinacion të ri të quajtur Elanan

Published

on

NEOM (zonë e re urbane e planifikuar nga Mbretëria e Arabisë Saudite për t’u ndërtuar në provincën e saj veriperëndimore Tabuk) ka prezantuar një destinacion të ri të quajtur Elanan në Gjirin e Akaba të Arabisë Saudite, i cili përfshin 80 dhoma dhe suita. Fokusi kryesor i repartit është mirëqenia dhe kërkon një qasje bashkëkohore ndaj mirëqenies, duke përzier teknologjitë e reja me një atmosferë diskrete, luksoze që promovon relaksimin dhe introspeksionin.

Pajisjet kryesore të Elanan-it u ofrojnë mysafirëve disa mundësi për t’u zhytur në paqe, pushim dhe përtëritje. Vizioni arkitektonik i vendstrehimit është ndërtuar mbi inovacionin dhe harmoninë natyrore, duke përdorur teknika të avancuara të projektimit për të krijuar skulptura të ndërlikuara që përzihen me natyrën përreth.

Projekti u projektua nga Mark Foster Gage Architects, dhe kompani të tilla si JT+P, Desimone Engineering dhe RLB bashkëpunuan në projekt.

Ndërsa ka një estetikë moderne, ajo ende ruan një lidhje me natyrën, duke ofruar një përvojë unike arkitekturore për të gjithë. Ky zhvillim i ri pason njoftimet e fundit të Leyja, Epicon, Siranna, Utamo, Norlana, Aquellum dhe Zardun./Media Ndërtimi

Continue Reading

Infrastrukturë

Hapet Biblioteka e Pekinit, përmban hapësirën më të madhe të leximit të klimatizuar në botë

Published

on

Biblioteka e qytetit të Pekinit të Snøhetta ka hapur dyert e saj për publikun, duke prezantuar një hapësirë ​​unike për të mësuar dhe shkëmbyer njohuri në skenën kulturore të Pekinit.

Si një nga projektet më të pritura të vitit 2024, biblioteka përmban hapësirën më të madhe të leximit të klimatizuar në botë, përveç objekteve të ndryshme që synojnë krijimin e një destinacioni të gjallë kulturor në qytet. Snøhetta iu dha Biblioteka e Qytetit të Pekinit në vitin 2018 përmes një konkursi ndërkombëtar dhe projekti u përfundua me partnerin lokal ECADI.

Snøhetta e pa bibliotekën jo vetëm si një depo librash, por më tepër si një qendër për të mësuar, kulturë dhe komunitet. Dizajni i hapësirës ndjek këtë koncept, duke integruar zona për konferenca, ekspozita, shfaqje dhe restaurim të librave antikë. Në vend që t’i shihte bibliotekat si një tipologji të së kaluarës, projekti filloi të eksploronte potencialin e tyre për të ushqyer një “lidhje emocionale midis librave, njerëzve dhe peizazhit natyror përtej”.

Biblioteka e qytetit të Pekinit ndërthur peizazhin natyror me arkitekturën. Në qendër të tij, një forum 16 metra i gjatë mirëpret vizitorët dhe shërben si arteria kryesore e qarkullimit brenda ndërtesës. I rrethuar nga tarraca me shkallë të lakuar, forumi pasqyron peizazhin e lumit Tonghui aty pranë.

Tarracat shërbejnë si një zonë informale për t’u çlodhur, për të folur ose për të lexuar duke qëndruar të lidhur me hapësirën më të madhe. Zonat më të vogla gjysmë-private të leximit janë të ngulitura në ‘kodra’.

Ky peizazh i brendshëm ndodhet nën një çati në formë tende të frymëzuar nga pemët xhinko, duke sjellë dritën e ditës përmes hapjeve të vogla midis petaleve. Pemët e vërteta xhinko në hyrje përmirësojnë më tej ambientin natyror, duke festuar trashëgiminë e Pekinit përmes integrimit të leximit, performancës dhe peizazhit.

Projekti përpiqet të adresojë sfidat klimatike duke përfshirë teknologji për të minimizuar gjurmën e karbonit të trupëzuar dhe funksionale të ndërtesës.

Ai përdor komponentë modularë me një rrjet strukturor të racionalizuar për të reduktuar mbetjet e prodhimit.

Një modul i vetëm përdoret për kolonat e pemës së xhinko, të cilat rrotullohen për të krijuar pamjen e shumëllojshmërisë. Kolonat janë gjithashtu të pajisura me teknologji të kontrollit të klimës, duke përfshirë ndriçimin, kontrollin e akustikës dhe mbledhjen e ujit të shiut. Hapjet me xham rregullohen sipas ekspozimit të diellit, ndërsa çatia ka elementë fotovoltaikë të integruar për të siguruar prodhimin e energjisë së rinovueshme./Media Ndërtimi

Continue Reading

Infrastrukturë

Rigjallërimi i shtëpive dhe pallateve të vjetër i nevojshëm për formësimin e qyteteve

Published

on

Gjatë gjithë historisë së qyteteve, ndërtesat kanë ndryshuar përdorimin dhe funksionin e tyre, gjë që është e pashmangshme, pasi çdo epokë paraqet çështje dhe kërkesa unike.

Faktorë të tillë si llojet e banesave, dendësia e popullsisë në zona specifike dhe shfaqja e bizneseve dhe shërbimeve të reja riformësojnë peizazhin e qytetit, shpesh duke tejkaluar përshtatshmërinë e strukturave ekzistuese. Prandaj, rigjallërimi ose rehabilitimi i ndërtesave është logjik por edhe i nevojshëm për të përmbushur kërkesat e një peizazhi në ndryshim.

Meqenëse prishja e plotë e qytetit për rindërtim është jopraktike dhe e dëmshme për mjedisin, aktivitetet e reja akomodohen brenda ndërtesave ekzistuese përmes përshtatjeve dhe rinovimeve për të adresuar nevojat në ndryshim. Kjo qasje është e njohur në historinë urbane. Megjithatë, ndryshimet më të gjera dhe bashkëkohore – që do të thotë zgjidhje të rëndësishme për të tashmen – ofrojnë përgjigje më praktike dhe krijuese të përshtatura për çdo kontekst.

Brenda dinamikës së jetës urbane, zona të caktuara mund të neglizhohen, ndërsa të tjerat vlerësohen. Krijimi i planeve të zhvillimit urban mund të ndryshojë përdorimin ligjor ose parësor të zonave të veçanta, duke u ofruar pronave të prekura mundësi të reja për banim.

Ndonjëherë, ndërtesat boshe mbeten të pabanuara, pa plane për prishje, duke u përkeqësuar ngadalë dhe duke paraqitur rreziqe sigurie për rrethinat e tyre dhe banorët e mundshëm për shkak të strukturave të vjetruara dhe objekteve të pasigurta. Në të gjitha këto raste, rehabilitimi del si një zgjidhje e qëndrueshme dhe përgjithësisht e dobishme për qytetin. Në fund të fundit, ndërtesat e pushtuara janë thelbi i arkitekturës.

Strehimi është shkalla më e gjerë dhe urgjente në metropolet bashkëkohore. Numri i madh i rezidencave, duke filluar nga pallate deri tek shtëpitë e një familjeje, ofron madhësi të ndryshme që mund të ripërdoren për objektiva të ndryshëm.

Ekziston mundësia e përdorimit të vetëm ose shumëfamiljare, si dhe akomodimi për shërbime dhe tregti. Sidomos në vendet e veriut global, ku qytetet tashmë janë “të kufizuara” në hapësirë ​​dhe po përjetojnë flukse të konsiderueshme migratore, rehabilitimi i ndërtesave ekzistuese në banesa kolektive, për shembull, ka shumë kuptim.

Skenari ideal do të ishte investimi global në banesat sociale, duke u shtrirë përtej Evropës, siç tregohet nga shembujt e mbledhur këtu. Rehabilitimi i jep jetë të re hapësirave urbane duke ripërdorur shtëpitë e vjetra në dyqane, duke transformuar pallate për banim kolektiv dhe duke i kthyer magazinat në rezidenca private./Media Ndërtimi

Continue Reading

Trending