Connect with us

Aktuale

Premtimet e dështuara të privatizimit, fabrikat u shndërruan në supermarkete

Published

on

Në kohën midis fundit të viteve të ‘60-ta dhe fillimit të viteve të ‘80-ta, nëpër qytetet e qytezat e Kosovës u ngritën fabrika. Këto fabrika, monolite të fuqisë industriale, punësonin dhjetëra mijëra njerëz dhe eksportonin mallrat e tyre në të gjithë Jugosllavinë, në Evropë e më gjerë, duke përçuar kështu premtime për përparim modern në rajonin që asokohe ishte më i varfëri në Jugosllavi. Përpos të qenit shtylla ekonomike nëpër komunitete, përmes zhvillimit të kapacitetit industrial të Kosovës, këto fabrika ushqyen ëndrrën për një republikë të pavarur në imagjinatën kolektive të shumë shqiptarëve të Kosovës.

Për burrat që punuan në industrinë e rëndë të Kosovës — kryesisht ishin burra — fabrikat ishin burim i krenarisë dhe i punës së dinjitetshme.

Sot, pak prej këtyre fabrikave kanë mbetur funksionale. Shumë prej tyre janë braktisur, zbrazur, rrënuar, janë shndërruar në peizazhe rrënojash industriale, apo në disa raste, në supermarkete, depo apo hapësira për shfrytëzime të tjera. Përkundër dëmeve të konsiderueshme të shkaktuara, këto fabrika i bënë ballë një dekade të politikës shtypëse dhe deindustrializuese të Beogradit në Kosovë, që kulmoi me luftën e viteve 1998-1999. Megjithatë, ato nuk i mbijetuan dot privatizimit të pasluftës, shkruan kosovotwopointzero.com.

Në vitin 2002, kur filloi privatizimi në Kosovë, ai u prezantua si një domosdoshmëri e pashmangshme në procesin ndërkombëtar të shtetndërtimit. Aktorët ndërkombëtarë, kryesisht Misioni i Administratës së OKB-së në Kosovë (UNMIK) dhe Banka Botërore, e promovuan atë si çelësin që do ta mundësonte rritjen ekonomike dhe do ta hapte udhën për në panteonin e  tregut të lirë të demokracive liberale perëndimore.

Që atëherë, vlerësohet se mbi 75,000 persona humbën vendet e tyre të punës si rezultat i drejtpërdrejtë i privatizimit. Prej kohësh, kritikët kanë argumentuar se qytetarët janë përjashtuar nga procesi dhe se nuk ka pasur ndonjëherë diskutim përmbajtësor për strategjitë alternative ndaj privatizimit që do të mund të ofronin mundësi për ringjallje të ekonomisë industriale. Për më tepër, procesi është mjegulluar nga akuzat për korrupsion; shumë prej rreth 600 ndërmarrjeve shoqërore të Kosovës iu shitën një grupi të vogël biznesmenësh me çmime tejet të ulëta.

Ndër më të prekurit nga privatizimi qenë ish-punëtorët e fabrikave, të cilët papritmas u përballën me luftën për ta gjetur udhën e tyre në ekonominë e re post-socialiste. Nostalgjia që shumë prej këtyre punëtorëve e ndiejnë për kohën e punës industriale socialiste mund të tingëllojë si përrallë për një të kaluar të humbur, të romantizuar e mitike, por ndjesitë e sigurisë dhe pavarësisë që ata kishin gjersa punonin për ndërmarrjet shoqërore me politika të fuqishme të mirëqenies sociale ishin larg nga të qenit një mit. Kjo nostalgji mbase është rritur edhe nga papunësia masive dhe shpronësimi social që erdhën më pas.

Qeveria e tanishme e Kosovës ka njoftuar që synon të shkëputet prej trashëgimisë dy-dekadëshe të privatizimit përmes themelimit të një fondi sovran për t’i menaxhuar asetet shtetërore. Në këtë moment të ndryshimit politik, disa nga ish-punëtorët e industrisë së Kosovës reflektojnë për atë që u humb gjatë periudhës së privatizimit./Media Ndërtimi.

Aktuale

Vazhdon largimi i Evropës nga gazi rus, hapet tubacioni i ri i gazit Norvegji-Poloni

Published

on

Gazi ka filluar të rrjedhë në Poloni përmes një tubacioni të ri “Baltik Pipe”, thotë operatori i gazsjellësit të vendit Gaz-System.

Tubacioni, i cili shkon nga Norvegjia përmes Danimarkës, është një pjesë e madhe e përpjekjes së Polonisë për t’u larguar nga varësia e gazit rus.

Megjithatë, puna për tubacionin filloi vite përpara pushtimit rus të Ukrainës në muajin shkurt, raporton skynews.

Gazi filloi të rrjedhë pak pas orës 4 të mëngjesit të sotëm (koha e Mbretërisë së Bashkuar) dhe tubacioni ka një kapacitet vjetor prej 10 miliardë metra kub.

Ai vjen një ditë pasi u zbuluan rrjedhje në tubacionet e gazit Nord Stream që lidhin Rusinë me Evropën, megjithëse Rusia ndërpreu furnizimin me gaz në Poloni në prill pasi Polonia refuzoi kërkesën e Rusisë për të paguar në rubla.

Ndryshe, sabotimi është shkaku më i mundshëm i dëmtimit të tubacioneve të gazsjellësve Nord Stream 1 dhe 2./Media Ndërtimi

Continue Reading

Aktuale

ATK inkason mbi 700 mijë euro borxhe nga bizneset

Published

on

Administrata Tatimore e Kosovës (ATK) ka njoftuar se pas një aksioni të djeshëm në disa subjekte biznesore, të cilët kanë borxhe të pa-paguara, ka inkasuar borxhe në vlerën mbi 700 mijë euro.

Ky aktivitet është realizuar në regjionin e Prishtinës, Ferizajt, Gjakovës, Mitrovicës, Prizrenit dhe Gjilanit.

Në kuadër të këtij aksioni, sipas ATK-së, mbledhësit tatimor kanë mbyllur dhe sekuestruar prona të bizneseve për mos-pagesë tatimit, duke shtuar se të njëjtat aktivitete të mbledhjes së detyrueshme do të vazhdojnë edhe në ditët në vijim.

Përmes një njoftimi për media, Administrata Tatimore i njofton të gjithë tatimpaguesit që kanë obligime të pa-paguara, të kontaktojnë Departamentin e Mbledhjes së Detyrueshme dhe të paguajnë detyrimet tatimore, në mënyrë që të mos ballafaqohen me masa të konfiskimit.

Gjithashtu, nga ATK-ja kanë bërë thirrje që tatimpaguesit të jenë bashkëpunues në pagesën e borxheve të tyre, si dhe të njoftohen për mundësitë që ofron Ligji për Administratën Tatimore dhe Procedurat në pagesën e borxheve tatimore./Media Ndërtimi

Continue Reading

Aktuale

Strehimoret prej bambuje një zgjidhje pas shkatërrimit të rreth 1 milionë shtëpive nga vërshimet në Pakistan

Published

on

Përmbytjet katastrofike në Pakistan kanë prekur rreth 33 milionë njerëz, shumë prej të cilëve po kërkojnë ende strehim të sigurt pas shirave që dëmtuan ose shkatrruan më shumë se 1 milion shtëpi.

Ndërsa një e treta e vendit është e zhytur nën ujë, dhe ekspertët thonë se mund të duhen deri në gjashtë muaj që uji të tërhiqet.

E për të adresuar nevojën urgjente për strehim të banorëve, arkitekti Yasmeen Lari dhe Fondacioni Heritage i Pakistanit kanë punuar gjatë gjithë kohës për të pajisur njerëzit në provincën Sindh me aftësitë dhe materiale për të ndërtuar strehimore prej bambuje.

Strehimoret, të quajtura Lari OctaGreen (LOG), mund të ndërtohen nga gjashtë ose shtatë persona brenda pak orësh.

Sipas arkitektit Lari synimi është që të ndërtohen rreth 1200 strehimore të tilla, dhe deri tani janë ngritur rreth 350 të tilla.

Ky aksion i ndërtimit të strehimoreve prej bambuje është përkrahur edhe nga rajone tjera të Pakistanit, dhe synohet të ndërtohet 1500 strehimore për muaj.

Strehimoret nuk janë të kushtueshme, janë të thjeshta dhe nuk kanë impakt negativ në mjedis.

Çmimi për ndërtimin e një strehimoreje nga bambuja kushton rreth 25 mijë rupi pakistanezë që përkthehet në rreth 110 euro./Media Ndërtimi

Continue Reading

Trending