Connect with us

Transport

Përse vonohen trenat në Gjermani dhe si dilet nga kjo krizë?

Published

on

Ndërmarrja hekurudhore gjermane, Deutsche Bahn, ka shumë probleme. Sidomos për shkak të vonesave. Ndërkohë që hekurudhat duhet të luajnë rol të rëndësishëm në mbrojtjen e klimës. Por si mund vihet sërish në vijë DB?

Trenat vijnë me vonesë, nuk vijnë fare ose janë të mbingarkuar. Nganjëherë ato ngecin në mes të rrugës “për një kohë të pacaktuar”. Në restorantin e trenit shërbehet vetëm kafe e ftohtë, nëse shërbimi është në funksion. Kondicionerët nuk punojnë më në pikun e verës, dhe App nuk tregon më për vonesat ose rrugët e tjera alternative.

Thënë miqësisht: Kush udhëton me Deutsche Bahn, ka gjithnjë histori për të treguar. Sidomos keq është puna me vonesat në distancat e gjata. Vitin e kaluar një në tre trenat e distancave të gjata, ishte me gjashtë minuta vonesë. Më mirë paraqitet gjendja në qarkullimin rajonal, vetëm një e dhjeta e trenave rajonalë nuk mbërriti në kohën e duhur në destinacion.

Sidomos vonesat mërzisin shumë udhëtarë. Atyre u duhet të planifikojnë kohë të gjatë pritjeje në udhëtimet e tyre, për të kapur trenat tranzitë ose për të shkuar në takime. Ndërkohë që për të realizuar synimet e klimës deri në vitin 2030, Deutsche Bahn duhet të joshë më shumë udhëtarë dhe mallra për të përdorur udhën e shinave gjermane.

Për kohë të gjatë është investuar pak

“Vonesat e sotme janë rezultat i mungesës së politikave të transportit dhe të Deutsche Bahn 20 vitet e fundit,” thotë Christian Böttger për këtë çështje. Ai është profesor i shkencave inxhinierike në Shkollën e Lartë të teknikës dhe ekonomisë në Berlin. 20 vitet e fundit investimet në infrastrukturën e hekurudhave kanë qenë në rënie, ndërkohë që njëkohësisht janë futur në qarkullim më shumë trena.

“Rrjeti është thjesht i mbingarkuar”, thotë Böttger. Në vitin 2022 në Luksemburg janë investuar në infrastrukturën hekurudhore 575 euro për frymë dhe në Zvicër 450 euro për frymë, kurse në Gjermani janë investuar vetëm 114 euro për frymë.

Vlerësimi i ulët i Deutsche Bahn lidhet me faktin që dy të tretat e gjermanëve e lidhin mobilitetin me udhëtimin me makinë. Politikanet dhe politikanët që duan të mbledhin vota e kanë parasysh këtë fakt.

Përveç kësaj, në raportin vjetor të gjendjes së infrastrukturës Deutsche Bahn ka thënë 15 vitet e fundit se gjendja e rrjetit të shinave është e mirë. Vetëm në raportin e fundit thuhet papritur, se rrjeti “është vjetëruar” dhe “i ndjeshëm ndaj defekteve”.

“Ky është skandal i madh,” mendon eksperti hekurudhave Böttger. “Federata ka dhënë miliona euro për të kontrolluar edhe një herë këto shifra dhe ka konfirmuar se rrjeti është në gjendje shumë të mirë.”

Tani që duhet nuk është krijuar as një komision hetimor, ankohet Böttger. Askush nuk pyet nëse drejtuesit ose Këshilli i mbikqyrjes mbajnë përgjegjësi, ose kush ka qenë në gjumë të thellë për vite me radhë, ose nuk i  ka bërë publike shifrat.

Sidoqoftë tani pritet të ketë një ofensivë investimesh. Deutsche Bahn ka planifikuar një program rizhvillimi në nivel miliardash, për të sjellë në nivelin e duhur sidomos segmentet e mbingarkuara të rrjetit hekurudhor. Synimi i ndërmarrjes së hekurudhabe është që deri në vitin 2030, të krijojë në kuadër të rizhvillimit të përgjithshëm të 40 segmenteve, një rrjet të efektivitetit të lartë, në të cilin qarkullimi të jetë më i besueshëm dhe ku të qarkullojnë më shumë trena./Media Ndërtimi

Transport

Linjat e autobusëve të Trafikut Urban edhe në Google Maps

Published

on

Kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, ka njoftuar të enjten për një ndryshim pozitiv në transportin publik.

Rama ka bërë të ditur se në Google Maps tashmë është inkuadruar mundësia që si mjet udhëtimi të përdoret transporti publik për të shkuar në destinacionin e kërkuar.

“Një tjetër ndryshim pozitiv në transportin publik! Jam i lumtur të ndaj me ju një arritje të re e cila do të përmirësojë përvojën tuaj me transportin publik. Kemi inkuadruar në Google Maps, mundësinë që si mjet udhëtimi të përdorni transportin publik për të shkuar në destinacionin e kërkuar”, ka shkruar Rama në Facebook.

Pra, në Google Maps janë përfshirë linjat e autobusëve të Trafiku Urban në Prishtinë.

Sipas Ramës, kjo do t’i ndihmojnë udhëtarët që të gjejnë oraret dhe ndaljet e fundit të transportit publik në kryeqytet.

“Mësoni se cila linjë e autobusit është më afër ardhjes dhe më e shpejtë për destinacionin që do të shkoni. Kuptoni se sa minuta bëni për të shkuar në këmbë, sa me transport publik deri në destinacionin tuaj.Bashkohuni në rrugëtimin tonë drejt një transporti publik më efikas, më të qëndrueshëm dhe më të lehtë për të gjithë qytetarët!”, ka theksuar Rama./Media Ndërtimi

Continue Reading

Transport

Të mitur e pa kontrata, sektori i shpërndarjes së ushqimit dominohet nga informaliteti ekonomik

Published

on

Sektori i shpërndarjes së ushqimit, ngjashëm me sektorë tjerë në Kosovë vuan nga informaliteti ekonomik. Edhe pse nuk ka statistika të sakta për shkallën e informalitetit, raportet e ndryshme dhe analiza nga institucione të pavarura, sugjerojnë se tregu informal dhe i paligjshëm përbën rreth 30% të Produktit të Brendshëm Bruto, që paraqet vlerën e të gjitha mallrave dhe shërbimeve të prodhuara në një ekonomi gjatë një periudhe të caktuar.

Sipas raportit të vitit 2023 të Departamentit të Shtetit për klimën e investimeve, për Kosovë, informaliteti mbizotëron në sektorët kyç si bujqësia, ndërtimi dhe shitja me pakicë. Po ashtu, në raport theksohet se shpesh marrëveshjet joformale dhe verbale kanë më shumë peshë se kontratat formale për shkak të ritmit të ngadaltë të procedurave ligjore.

Pa kontratë punon edhe Anesi, prej nga burojnë plot vështirësi, që lidhen sidomos me rrezikun e përditshëm të punës në rrugë. “Fatmirësisht nuk kam pasur ndonjë aksident a diçka”, thotë Anesi, me shpresën që shpejt do të mund ta gjejë një punë tjetër, më të sigurt e me kontratë.

Por, Fatjon Fetahun, në punën e tij si shpërndarës ushqimi e la edhe fati, në të cilin mbështetej edhe ai, si Anesi. Kur kishte pësuar aksident në punë, pos lëndimit, mbi supe i ranë edhe shpenzimet e trajtimit.

“Vetë i pata kry shpenzimet te mjeku”, thotë 21-vjeçari, i cili po ashtu s’kishte kontratë pune. “Vetë i kam kry me ilaqe me krejt. Normal nuk është ndjenjë e mirë me u rrëzu prej motorri. Tani masi m’kaloi, familja nuk m’lanë me vazhdu këtë punë”.

Kolegu tjetër i Anesit dhe Fatjonit, Armendi, 17-vjeçar ka filluar punë së fundmi si shpërndarës i ushqimit në një kafiteri dhe restorant te “Santea” në kryeqytet.

Kur flet për kontratën, Armendi thotë: “Nuk kam kontratë sepse jam i mitur. Rrogën e marrë kesh”. Për punën ku i kalon tetë orë të ditës, brenda së cilës i bën rreth 40 kilometra, paguhet 350 euro në muaj.

Të tre pa kontrata, Armendi, Fatjoni e Anesi, përballen përditë me rrezikun dy-rrotëshit.

Pos mungesës së kontratës, në rastin e Anesit e Armendit ndërthuret edhe çështja e moshës — Anesi, që ka nisur punën si i mitur e Armendi tash 17 vjeç — punojnë një lloj pune që për moshën e tyre konsiderohet si punë me rrezik. Në bazë të Ligjit të Punës, personat prej moshës 15 deri në 18-vjeçare mund të punësohen vetëm për punë të lehta që nuk paraqesin rrezik për shëndetin, zhvillimin, sigurinë apo moralin e tyre.

Puna pa kontratë i përbashkon moshatarët e tyre nëpër Kosovë. Në anketën e fuqisë punëtore për tre-mujorin e tretë të vitit 2022, realizuar nga Agjencia e Statistikave të Kosovës (ASK), 16.1 % e fuqisë punëtore të grupmoshës 15-24 vjeçare janë të punësuar, derisa 21.1% e tyre punojnë pa kontrata.

I riu Armendi, i cili e kishte lënë në gjysmë shkollimin e mesëm për t’iu përkushtuar punëve, angazhohet mesatarisht 48 deri në 50 orë në javë dhe punë të tilla me orar të ngjashëm thotë se kryen nga mosha 12-vjeçare, për shkak të kushteve të vështira ekonomike.

“Nuk kisha punu për 350 euro kurrë, por po duhet. Unë punoj prej 12 vjet, së pari kam punu ndërtimtari, kam punu si shankist, kam la kerre në autolarje, kam punu me hamburgera në Hajvali, e qisi punë”, thotë Armendi, i cili tregon se në vendin ku punon tani, ka edhe më të rinj se ai.

Kolegë nën moshën 18-vjeçare ka edhe Anesi. “Po more, nji punëtor e kanë 16 vjeç, n’klasë X a XI, ai punon ma shumë ndërrimin e tretë [ndërrimin e pasdites]”, thotë me lehtësi ai.

Për ekspertin e sigurisë dhe shëndetit në punë, i angazhuar në kompaninë për siguri dhe shëndet në punë “HSK”, Naim Bajraktari, puna në këtë moshë me orar të plotë nuk mund të lejohet. “Nuk mund të punojë punë të kategorisë që punon një i rritur”, thotë Bajraktari, teksa shton se pos vozitjes në vete, presioni i kohës për ta dërguar ushqimin sa më shpejt te klienti shton pasiguritë në punë.

Ligji i Punës pos që thotë se orari i punës për personat nën 18 vjeç nuk mund të jetë mbi 30 orë në javë, ndalon tërësisht punën e natës për të miturit. Ndërkaq, edhe Udhëzimi Administrativ për Parandalimin dhe Ndalimin e Formave të Rrezikshme të Punës së Fëmijëve ndalon punën e fëmijëve gjatë natës sepse cilësohet si punë që shkakton dëme fizike e psiqike.

Kurse Ligji për Mbrojtjen e Fëmijës, shprehimisht parandalon të gjitha format, të cilat cenojnë mirërritjen e fëmijëve dhe parasheh të gjithë kuadrin institucional për mbrojtjen e fëmijëve në rrezik nga punët e rënda.

Foto: Dina Hajrullahu

Ky artikull është prodhuar me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian në kuadër të projektit “Mbrojtja dhe promovimi i të drejtave të punës të grupeve të cenueshme në tregun e punës”. Përmbajtja e artikullit është përgjegjësi vetëm e Kosovo 2.0 dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e Bashkimit Evropian, ATRC ose BIRN Kosovo.

Continue Reading

Transport

Madridi dhe Barcelona përfitojnë nga plani i udhëtimit falas i Spanjës

Published

on

Verën e kaluar, Spanja promovoi transport më të pastër duke ofruar bileta sezonale falas për trenat periferikë dhe rajonalë, që përkthehet në afërsisht 48 milionë udhëtime në muaj. Nisma shpresonte të ndihmonte qytetarët të reduktonin konsumin e karburantit dhe të ulin koston e jetesës gjatë pasigurive ekonomike dhe rritjes së çmimeve të energjisë. Në verën e vitit 2022, u njoftua një zbritje prej 30% për transportin publik komunal, me qeveritë lokale në vende si Katalonja që arrinin deri në 60% zbritje. Programi u zhvillua nga 1 shtatori deri më 31 dhjetor të vitit të kaluar.

 

Për shkak se nisma ishte e kufizuar në shërbimet hekurudhore periferike, ajo kishte zbatueshmëri të kufizuar, pasi infrastruktura e Spanjës nuk është aq e gjerë sa vendet e tjera si Gjermania, e cila miratoi një politikë të ngjashme. Plani i udhëtimit falas të Spanjës përfitoi njerëz nga zona të mëdha metropolitane, veçanërisht ata që jetojnë rreth Madridit dhe Barcelonës. Këto dy zona urbane përbëjnë 80% të pasagjerëve të hekurudhës periferike të vendit. Rajone të tjera, si Galicia në Spanjën veriperëndimore, panë pak përfitime nga politika, pasi infrastruktura hekurudhore periferike është e kufizuar.

Ndërsa zyrtarët shtetërorë kanë deklaruar se qëllimi i kësaj mase është të publikojë përfitimet e formave më të qëndrueshme të tranzitit, ajo u krijua gjithashtu për të reduktuar përdorimin e makinave si një opsion ekonomik, duke ulur koston e jetesës gjatë një periudhe të vështirë për qytetarët e Spanjës. . Ajri i kondicionuar u ngrit gjatë një vere më të nxehtë në Spanjë, pasi valët e të nxehtit i shtynë qytetet të ndërmarrin veprime për të mbrojtur qytetarët e tyre. Thatësirat kanë kufizuar gjithashtu prodhimin e energjisë hidroelektrike. Me rritjen e kostove të energjisë, biletat falas dhe me zbritje u përpoqën të zbusnin stresin mbi familjet me të ardhura të ulëta dhe të mesme, megjithëse masa nuk prek të gjitha rajonet në mënyrë uniforme.

Kjo nismë përputhet me politikat e tjera në mbarë botën. Qytetet kanë eksperimentuar me transport publik falas për të promovuar lëvizshmëri të qëndrueshme, për të lehtësuar bllokimet e trafikut dhe për të ulur pabarazinë sociale. Në fund të marsit 2022, qyteti italian i Genova zgjeroi aksesin falas në disa prej rrjeteve të transportit publik, pas një eksperimenti të suksesshëm që filloi në fund të vitit 2021 dhe në një plan ambicioz për t’u bërë qyteti i parë italian me transport falas. Ndërkohë, dukati i vogël i Luksemburgut u bë vendi i parë në botë me tranzit publik falas në vitin 2020.

Continue Reading

Trending