Connect with us

Infrastrukturë

India përballet me një krizë të përhershme strehimi

Published

on

Si kombi më i populluar në botë, me një popullsi urbane që pritet të rritet nga 410 milionë në 2014 në 814 milionë deri në vitin 2050, ky bëhet një shqetësim urgjent. Peizazhi i ndërtuar nga India sjell kompleksitete të mëtejshme në formën e një qasjeje të përhapur të drejtuar nga tregu dhe nevojës për banesa të rëndësishme shoqërore. Duke parë të ardhmen, si do t’i trajtojë India nevojat e popullsisë së saj në rritje për të strehuar milionat e ardhshëm urbanë?

Ndërlikimet e banesave në kontekstin e zhvillimit urban në Indi kërkojnë vëmendje nga qeveria, aktorët privatë dhe komuniteti i arkitekturës dhe dizajnit urban në Indi. Arkitekti dhe themeluesi i studios me bazë në Chennai ArchitectureRED identifikon tre aspekte të krizës së strehimit në Indi – aksesin, financimin dhe shtetësinë.

E para është një krizë e parë globalisht, ku qytetarët nuk janë në gjendje të aksesojnë banesa cilësore për shkak të mungesës së mjeteve ekonomike. Për më tepër, projektet qeveritare në Indi shpesh kanë vështirësi për të financuar projekte cilësore të strehimit në qytete.

Kriza e shtetësisë është një problem brenda sferës së kontrollit të arkitektit. “Sot, qytetarët janë më të shkëputur nga qytetet e tyre”, vëren Kuriakose, “është roli i arkitektit të krijojë një ndjenjë përkatësie për ta kthyer një shtëpi në një shtëpi.”

Ai shtrihet përtej projektimit të shtëpive individuale – përfshin projektimin e qyteteve dhe infrastrukturës për të nxitur qytetarinë duke u mundësuar njerëzve të vendosin rrënjë në lokalitetet e tyre dhe të kontribuojnë në mënyrë aktive në komunitetet e tyre.

Kriza e strehimit në thelb ndikon në formën e qyteteve dhe rritjen e tyre. Ndërsa banesat në brendësi të qytetit bëhen gjithnjë e më të papërballueshme, qytetet indiane shpesh zgjerohen për shkak të rritjes së paplanifikuar përgjatë periferive, të izoluara nga lehtësitë publike. Edhe pse vendi ka qenë gjithnjë e më i fokusuar në zhvillimin infrastrukturor në dy dekadat e fundit, përpjekjet nuk i kanë trajtuar me sukses çështjet e përballueshmërisë.

Në Indi, strehimi merret kryesisht nga sektori privat, duke rezultuar në një qasje të drejtuar nga tregu që e redukton strehimin në njësi të thjeshta duke lënë pas dore elementë jetikë si identiteti dhe komuniteti. Ka një tendencë dhe një kërkesë në rritje, për komunitetet e banesave të mbyllura. Kjo rezulton në ekskluzivitet, duke zbërthyer natyrën e përbashkët të vendbanimeve që është thelbësore për mjedisin social të Indisë.

Duke marrë shembullin e qytetit të Nju Jorkut, themeluesi i ArchitectureRED shpjegon se si banesat në një qytet do të jenë gjithmonë të fragmentuara përgjatë vijave ekonomike. Megjithatë, ekziston një mundësi për infrastrukturën sociale, si Central Park, për të demokratizuar aksesin dhe qytetarinë. Një infrastrukturë e tillë e bën më vendimtar rolin e institucioneve publike dhe politikëbërësve për të ruajtur thelbin e “qytetit si nivelues”, një detyrë që sektori privat nuk mund ta justifikojë. Infrastruktura sociale është pika kryesore e qyteteve të qëndrueshme indiane, duke kontribuar në strukturën qytetare dhe duke promovuar përfshirjen.

India strehon rreth 18% të popullsisë së botës në 2.4% të sipërfaqes tokësore të botës. Kjo situatë kërkon një njohje të dendësisë si një aspekt i përhershëm i jetesës urbane. Në ndërtimet e vjetra në Indi, dendësia shpesh organizohej përgjatë periferisë së një parcele, zakonisht duke gdhendur një oborr qendror si një hapësirë ​​sociale në mes. Me rregulloret bashkëkohore të ndërtimit, qasjet tradicionale ndaj arkitekturës bëhen një sfidë. Arkitekti veteran indian Charles Correa mbronte një “dendësi utopike”, e parë qartë në dizajnin e tij për apartamentet Kanchanjunga në Mumbai. Correa theksoi një mënyrë idealiste të projektimit për densitet, duke ndërtuar vertikalisht me përfshirjen e flukseve horizontale të hapësirës brenda njësive individuale dhe hapësirave të përshtatshme sociale të shpërndara përgjatë gjatësisë.

India sheh mungesë të politikave të qarta për adresimin e strehimit të përballueshëm dhe sektori privat përfundon duke marrë përsipër. “Konsiderimi i banesave të përballueshme si infrastrukturë sociale thelbësore për strukturën urbane të qyteteve do të nxisë nevojën për vendosjen e politikave”, parashikon arkitekti, “do të çonte më tej në ideimin për zhvillimin e infrastrukturës mbështetëse si hekurudhat e metrosë dhe zonat e hapura për të mbështetur strehimit ekonomikisht dhe social.”

Adresimi i sfidave dhe mundësive të ngulitura në strukturën shoqërore të Indisë kërkon një kuptim të nuancuar. Zgjidhjet duhet të jenë specifike për kontekstin, duke kërkuar një largim nga ideologjitë e importuara të dizajnit urban që mund të mos përputhen me detajet e strukturës indiane. Njohja e rolit imperativ të infrastrukturës sociale shfaqet si një aspekt kyç në riformësimin e narrativës së banesave brenda qyteteve.

Strehimi progresiv duhet të kapërcejë thjesht zhvillimin infrastrukturor, duke përfshirë elementë thelbësorë si gjithëpërfshirja, ndjeshmëria gjinore dhe ruajtja e mjedisit. Sipas fjalëve të Kuraikose, një zë i spikatur në ligjërim, “Qytetet bëhen të qëndrueshme vetëm kur janë shtëpi për njerëzit.”/Media Ndërtimi

Infrastrukturë

Ndërtimi, paraja gri dhe boja e zezë

Published

on

A e kanë shkaktuar “paratë e krimit” rritjen e çmimit të pronave në Shqipëri?

Përgjigja përfundimtare është “JO”.

A është sektori ndërtimit një flluskë financiare?

Përgjigja përfundimtare është “JO”.

A është financuar ndërtimi nga para GRI?

Përgjigja përfundimtare është “PO”.

Duke analizuar tregues si kursi i këmbimit të lekut, inflacioni, interesat e kredive, oferta, lejet e ndërtimit të miratuara, kërkesa, të ardhurat, rritja dhe stabiliteti makroekonomik kupton se tregu i pasurive të patundshme është tërësisht në normalitetin e vet dhe nuk ka ndodhur asnjë çudi nga magjia e zezë e parave të krimit apo spekulime që mund të çojnë në flluskë financiare, shkruan Monitor.al

Është fakt se krahasuar me 4 vite më parë çmimi apartamenteve është rritur nga 25% deri në 40% në zonat e lakmuara. Si shpjegohet kjo rritje kaq e lartë dhe e shpejtë?

Po t’i marrim elementët një e nga një na rezulton se në 3 vitet e fundit kemi:

Rritje në fuqisë blerëse të lekut me 23%. Në vitin 2020 kursi mesatar i këmbimit euro/lek ishte 123. Ndërsa në vitin 2024 kemi një kurs mesatar prej 100 lek për euro. Dihet se transaksionet e pasurive në Shqipëri bëhen kryesisht me euro. Kjo do të thotë se një apartament që në 2020 kushtonte 100 mijë euro për të duheshin 12.3 milion lekë. Ndërsa sot i njëjti apartament kushton 10 milion lekë ose 23 mijë euro më pak. Me rritjen e çmimit në euro shitësit e pasurive kanë menduar të “marrin” diçka nga fitimi i blerësit për shkak të kursit të këmbimit. E thënë ndryshe çmimi në lek i pasurive nuk ka ndryshuar aq shumë sa duket në euro.

Inflacioni mesatar për periudhën 2020 – 2023 është 3.8%.

Kostot e ndërtimit janë rritur 13.3% krahasuar me 2020.

Për vitin 2023 vetëm rritja e inflacionit dhe kostove të ndërtimit japin një efekt rritës prej 18.1% në çmimet e pasurive. Bashkë me efektin e kursit të këmbimit efekti shumator shkon në 41%, aq sa në zonat e preferuara.

PBB për frymë është rritur me 4.43% për 3 vjet, por PPP për frymë është rritur 35% (nëse pranojmë teorinë e zbrazjes së vendit për shkak të emigrimit). Ky është një faktor që bën presion në kahun e rritjes së kërkesës dhe për pasojë të çmimeve.

Kredia bankare (disbursimet vjetore) për blerje pasurie është rritur nga 210 milion euro në vitin 2020 (26.5 miliard lekë me kursin mesatar 123 lek/euro) në 414 milion euro në vitin 2023 (48,5 miliard lekë me kursin mesatar 117 lek/euro). Kjo do të thotë se kemi një dyfishim të kërkesës për efekt të kredisë bankare. Sipas Bankës së Shqipërisë 60% e blerjeve të vrojtuara prej saj për 2023 janë financuar nga kredia bankare. Kjo do të thotë se kemi një shtim të kërkesës që ndikon në kahjen e rritjes së çmimeve.

Blerja e pronave nga të huajt (jo rezidentët) për 2023 ka rezultuar në 26% të totalit. Tjetër faktor që ndikon në rritjen e kërkesës dhe presionit ndaj çmimeve me kah rritjen.

Po të analizojmë nga krahu i ofertës vërejmë se mesatarja vjetore e lejeve të ndërtimit për banesa për vitet 2020 – 2023 është 1.7 milion metra katrore me një rënie 25% në 2023 krahasuar me 2022.

Duke shtuar këtu faktin se mbi 30% e ndërtimeve të reja e përfitojnë pronarët e truallit që përgjithësisht e mbajnë për vete, sasia e metrave që dalin në treg është edhe më e vogël se lejet që jepen.

Po të kemi parasysh se 30% e lejeve të ndërtimit janë dhënë në Tiranë dhe se për shkak të migracionit të brendshëm Tirana rritet me 15 mijë vetë çdo vit duket se oferta dhe kërkesa janë në ekuilibër.

Pa asnjë diskutim që në Shqipëri ka para informale dhe të zeza. Paraja jashtë bankave vlerësohet në 4 miliard euro. Informaliteti në ekonomi vlerësohet në rreth 30% ose në vlerë nominale rreth 6 miliard euro në vit. Vetëm bujqësia që jep rreth 20% të PBB (3.6 miliard euro) është thuajse tërësisht informale. Dhe duke pranuar faktin se fshati po zbrazet me shpejtësi me kahje jashtë ose drejt qyteteve është mëse evidente kërkesa e shtuar për banesa në qytet e shoqëruar me blerje cash për shkak të informalitetit në bujqësi. Pa asnjë dyshim që ndërtimi ka shumë peshë në ekonominë informale, por vjen e dyta pas bujqësisë dhe mbledh para informale nga gjithë sektorët e tjerë si tregtia, shërbimet etj.

Nëse pranojmë pretendimet se tregu vjetor imobiliar në Shqipëri është 3.7 miliard euro dhe e krahasojmë me ekonominë gri që vlerësohet në 6 miliard euro në vit, me blerje nga jo rezidentët që vlerësohet në 26% ose rreth 1 miliard euro dhe kredia e re që për psh 2023 ishte rreth 500 milion euro duket se tregu imobiliar nuk ka shumë nevojë dhe nuk është ndikuar nga para e zezë e drogës dhe krimit.

Kjo analizë më shtyn të bëj thirrje për të ndaluan praktikën e hedhjes bojë të zezë mbi Shqipërinë dhe shqiptarët si komb dhe shtet trafikantësh. Aq më shumë të marrësh për model shtetet ku paraja kriminale krijohet (BE) dhe të anatemosh kombin dhe shtetin tënd se i pranon këto para mendoj se nuk ka të bëj me injorancën në fushën e tregjeve, por me një ligësi njerëzore.

Personalisht bëj pjesë tek ata ekonomistë që besojnë se ekonomia dhe paraja informale bëjnë më shumë dëme se mirë pasi cenojnë konkurencën e ndershme dhe reduktojnë ndjeshëm aksesin në paranë e bardhë që zotërohet nga bankat. Për ta kuptuar efektin negativ të informalitetit në ekonomi mjafton të kujtojmë se kredia për ekonominë është rreth 30% e PBB ndërkohë kur në Evropë është rreth 100%. Vetëm ky tregues thotë se sistemi bankar ka kapacitet për të kredituar ekonominë me edhe rreth 6 miliard euro.

Nëse e adresojmë problemin e informalitetit drejt do gjejmë edhe zgjidhjet që me vullnet të fortë politik mund të realizohen. Doktorët do thoshin se një diagnozë e gabuar jep kurë të gabuar dhe përkeqësim në vend të shërimit./Media Ndërtimi

Continue Reading

Infrastrukturë

Hekurudha Prishtinë-Durrës, shndërron Kosovën në një vend kryesor të transitit

Published

on

Ministri i Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës, Liburn Aliu tregon se cili do të jetë fati i projektit për hekurudhën Prishtinë-Durrës. Derisa ka dhënë më shumë detaje për përfitimet që do të ketë Kosova nga ky projekt madhor ndër shqiptar.

Ministri Aliu në një intervistë për KosovaPress ka treguar si po realizohen projektet infrastrukturore për zgjerimin e rrugës Prishtinë-Podujevë, projektin për Bujanoc, dhe rrugën tjetër për Pejë.

Ndërsa, ai thotë se projekti për hekurudhën Prishtinë-Durrës, e shndërron Kosovën në një vend kryesor të transitit dhe një pikë shpërndarëse të mallrave.

Ministri Aliu shprehet se janë duke punuar të përfundojë çështja e fizibilitettit në mënyrë që të realizohet sa më shpejtë projekti për hekurudhën Prishtinë-Durrës.

Ndërsa, tregon edhe për projektet infrastrukturore që janë duke u kryer në nivel vendi, atë për Llap, Dukagjin dhe Luginë.

Ndërkaq, ai thekson se janë duke punuar të menaxhojnë ujin që shkaktohet nga vërshime, për të cilën thotë, se në këtë mënyrë do të tejkalohet situata e thatesirave e cila Kosovën e pret pashmangshëm.

Në anën tjetër, kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama gjatë qëndrimit në Kosovë, ka thënë se po punohet për projektin e hekurudhës Prishtinë-Durrës për opsionet më të mira. Ndërsa, ka shtuar se janë duke pritur studimin e fizibilitetit.

Continue Reading

Infrastrukturë

Jetesa bëhet gjithnjë e më e papërballueshme në Azi dhe Europë

Published

on

Për shumë njerëz, mendimi për të lëvizur anembanë globit për punë është emocionues dhe tronditës. Të qenit emigrant vjen me një sërë sfidash unike, por vitet e fundit një çështje ka dalë në plan të parë më shumë se të tjerat: globalisht, kostoja e jetesës po rritet dhe shumë nga qytetet më ndërkombëtare në botë po bwhen gjithnjë e më të shtrenjta.

Kjo është veçanërisht e vërtetë për punëtorët ndërkombëtarë në Azinë Lindore dhe Europën Perëndimore, me analistët që tregojnë kostot e larta për strehim, transport dhe mallra si pengesa të mundshme për të huajt që banojnë në këto qytete.

Firma konsulente Mercer kohët e fundit analizoi çmimin krahasues të mallrave, shërbimeve dhe banesave në 226 qytete në gjashtë kontinente për të përcaktuar se ku punëtorët e huaj kanë nevojë për paga më të larta për të përballuar koston lokale të jetesës.

Bazeli është një nga disa qytete zvicerane që renditet ndër komunat më të shtrenjta për emigrantët. Bazeli është epiqendra e industrisë kimike zvicerane dhe shtëpia e disa kompanive të mëdha farmaceutike. Ndërsa renditja e përgjithshme e qytetit mbeti e njëjtë në sondazhin e këtij viti si në vitin 2023, kostoja e qirasë është rritur 4%, sipas analizës së Mercer.

Për të dytin vit radhazi, Gjeneva ishte qyteti i katërt më i shtrenjtë në renditjen e Mercer. Qyteti i dytë më i madh i Zvicrës është shtëpia e disa organizatave të mëdha ndërkombëtare, duke përfshirë Kryqin e Kuq, Organizatën Botërore të Shëndetësisë dhe Organizatën Botërore të Tregtisë. Kostoja e jetesës në qytetin shumë ndërkombëtar është në rritje, me qiratë që rriten me 4% midis 2023 – shit dhe 2024-ws./Media Ndërtimi

Continue Reading

Trending