Connect with us

Ambienti

“Askush nuk e mat realisht ndotjen e ajrit urban”

Published

on

Çdo ditë, 15 persona humbën jetën në mënyrë të parakohshme në Shqipëri si pasojë e ndotjes së ajrit në 2016. Kështu thuhet në raportin e Agjencisë Evropianë të Mjedisit i publikuar në vitin 2019 dhe që është bërë pjesë e një raporti të Kontrollit të Lartë të Shtetit që ka të bëjë me ndikimin që ka transporti rrugor në cilësinë e ajrit.

Sipas të dhënave, 5350 persona kanë vdekur në mënyrë të parakohshme nga ekspozimi ndaj PM 2.5 (Lënda e ngurtë pezull ), NOx (Oksidet e azotit) dhe  CO (Monoksidi i karbonit).

Një tjetër dokument që ngre shqetësimin për situatën e monitorimit të ndotjes së ajrit është Raporti i Komisionit Evropian për Shqipërinë në kapitullin 27 “Mjedisi dhe Ndryshimet Klimatike”. Aty thuhet se monitorimi i cilësisë së ajrit nga institucionet shqiptare nuk është në standardet e BE-së dhe e gjithë kjo ndodh për shkak të mungesës së fondeve.

Ndotësi kryesor i ajrit në pjesën më të madhe të qyteteve është transporti dhe ka një pranim universal që trajtimi i këtij problemi është çelësi për përmirësimin e cilësisë së ajrit. Ekspertët mjedisorë ngrenë shqetësimin se në Shqipëri mungojnë të dhënat nga institucionet dhe çështja e cilësisë së ajrit nuk merret seriozisht nga ana e tyre.

“Shqipëria kë një trend 2700 deri 3000 vdekje të parakohshme dhe një impakt të përgjithshëm prej rreth 188 ditësh të humbura për personat e ekspozuar ndaj ajrit të ndotur. Në rastin tonë Instituti i Shëndetit Publik  ka rreth një dekadë që nuk e publikon raportin e shëndetit mjedisor urban” – tha Rodion Gjoka nga Instituti “Co-Plan”.

Për të kuptuar nivelin e ndotjes që vjen nga transporti KLSH ka trokitur në derën e Agjencisë Kombëtare të Mjedisit, e cila monitoron cilësinë e ajrit.

Pyetja që KLSH i drejton  Agjencisë Kombëtare të Mjedisit është nëse janë siguruar të dhëna të besueshme dhe mjaftueshme për vlerësimin e gjendjes së cilësisë së ajrit?

Përgjigja ka ardhur nga raportet e gjendjes në mjedis për vitet 2019,2020 dhe 2021 sipas të cilave treguesit janë brenda standardeve.

Megjithatë, duke analizuar me kujdes procesin e monitorimit të kryer nga AKM  vërehen mangësi thelbësore  në mbulimin kohor, mungesën e të dhënave për disa ndotës në qytete të caktuara, apo edhe saktësinë e të dhënave, thotë KLSH në raport.

Monitorimi e cilësisë së ajrit urban, për vitin 2021, është kryer në qytetet kryesore të vendit: Durrës, Shkodër, Korçë, Fier, Berat, Lezhë dhe Vlorë, për treguesit kryesorë të ndotjes së ajrit .

Aktualisht AKM ka në administrim 7 stacione automatike të monitorimit të cilësisë së ajrit njëri prej tyre i lëvizshëm.

“Numri i stacioneve fikse të monitorimit të cilësisë së ajrit nuk është i mjaftueshëm për të prodhuar të dhëna përfaqësuese dhe të besueshme. Mungesa e fondeve, metodologjia jo e përditësuar, parametra të ndryshëm matur në kohë të ndryshme është një panoramë e gjendjes së cilësisë së ajrit”, tha Arion Sauku nga organizata mjedisore Mileukontakt Albania

Si konkluzione KLSH thotë se ka munguar bashkëpunimi ndërinstitucional dhe kërkohet që Ministria e Mjedisit të propozojë pranë Kryeministrisë ngritjen e Komisionit Kombëtar për Ajër të Pastër./Media Ndërtimi

Ambienti

Në Rumani çdo orë shpyllëzohen 4 hektarë

Published

on

Në Karpatet rumune gjenden pyjet më të vjetër e më të pasur në Europë, sa i përket biodiversitetit. Por sipas ekspertëve 20 vitet e fundit vendi ka humbur mbi 700 mijë hektarë pyje. Saga e prerjeve të paligjshme vazhdon.

Kamionë të mëdhenj janë ngarkuar me stiva trungjesh në një sheshpushim të sajuar buzë rruge, në rajonin e Suceava-s në Rumani, skaji veri-lindor që kufizohet me Ukrainën dhe Moldavinë. Mjete të tonazhit të rëndë shkojnë e vijnë, herë të zbrazur dhe herë bosh. Kjo është një pamje që e has shpesh në këto anë. Për vendasit është e zakonshme. Prerja e pyjeve, e ligjshme apo e paligjshme qoftë, nuk u tërheq më vëmendjen. Megjithatë, në këtë udhëtim në terren së bashku me kolegë rumunë jam e vetëdijshme se të jesh gazetare dhe të raportosh mbi shpyllëzimin në Rumani, do të thotë të mos mirëpritesh këtejpari.

Këtë e vërtetojmë më së miri tek ky sheshpushim, ku fotografojmë shpejt e shpejt dhe largohemi, në drejtim të qendrës së fshatit. Kur makina jonë bën ndalesën e radhës dhe shoferi, i vetmi mashkull i ekipit, largohet për pak çaste, kolegen time Maria e ndalon një burrë i ri në moshë dhe i kërkon llogari se pse fotografuam biznesin e tij pak çaste më parë. Pas një bisede të shkurtër mes tyre, nga mimikat e të cilëve kuptohet herë acarim dhe herë qetësim i situatës, Maria më shpjegon në mënyrë të përmbledhur se pronari i atij biznesni është pikërisht ai, dhe pretendon se çdo gjë është e licensuar dhe po kryhet sipas ligjit.

Pasi jemi ndarë prej tij dhe vazhdojmë rrugën, kontrollojmë në sistem targën që mbajtëm mend nga vendngjarja, për të kuptuar më shumë rreth historikut të kompanisë. Asnjë denoncim zyrtar ndaj tij, por nga një tjetër kërkim zbulojmë për lidhje familjare të pronarit me një nga politikanët e asaj zone.

Që nga viti 2021, Rumania ka vënë në dispozicion të qytetarëve një databazë online të quajtur “SUMAL 2.0”, që u vjen në ndihmë të denoncojnë abuzuesit. “Me zhvillimin e sistemit ‘Forest Radar’ (Radari i Pyjeve), sistem i cili gjurmon në kohë reale masën drusore, fenomeni i prerjes së paligjshme ka rënë ndjeshëm. Nëse në vitin 2014 në rang kombëtar, prerja e paligjshme arrinte deri në 292 mijë metër kub, në vitin 2023 kishim shifrën prej 72.970 metër kub” – thotë për Deutsche Welle Ministria rumune e Mjedisit, e Ujërave dhe e Pyjeve.

Rreziku i shfarosjes së pyjeve qindra-vjeçarë

Ciprian Galusca nga organizata mjedisore “Green Peace”, ka nisur të hulumtojë fenomenin e shpyllëzimit që prej vitit 2016. “Menaxhimin e pyjeve në Rumani do ta përshkruaja si një akullnajë. Ne shohim sot majën e saj, sepse janë bërë shumë përpjekje nga organizatat, aktivistët, pylltarët madje dhe gazetarët, që kanë kontribuar për ekspozimin e prerjeve të paligjshme. Por realiteti është që ka një tjetër pjesë nën ujë të kësaj akullnaje, që është shumë më e madhe dhe më e rëndësishme. Sepse ajo lidhet me pyjet e virgjër dhe vlera të rralla, të vetmit të mbetur në Europë” – pohon Galusca për DW.

Sipas tij, rajoni më problematik për prerjet masive dhe të paligjshme të pyjeve është Suceava. “Në 20 vitet e fundit, në të gjithë zonën e Karpateve ne kemi humbur rreth 4 hektarë për orë” – thekson Galusca, vlerë e cila përllogaritet në mbi 700 mijë hektarë gjatë dy dekadave. Dhe bashkë me pyjet, rrezikohet i gjithë zinxhiri i biodiversitetit, në veçanti ariu i murrmë.

“Në Rumani gjendet ende popullata e fundit e mishngrënësve të mëdhenj, çka do të thotë se vendi mbetet ende një habitat i mirë për këto specie. Por realiteti është që ato kërcënohen seriozisht si pasojë e ndërhyrjes agresive në pyje. Ne shohim një pakësim të këtyre specieve sepse po shkatërrohen pyjet qindra-vjeçarë”.

Ligje që mungojnë apo ligje që nuk zbatohen?

Tri vite më parë, Komisioni Europian ndërmori hapa ligjorë ndaj Rumanisë – vend anëtar i Bashkimit Europian që prej vitit 2007 – për mosmbrojtjen e pyjeve të fundit natyralë në rajon, pas lobimit të pandërprerë të organizatave ndërkombëtare mjedisore “Agent Green”, “ClientEarth” dhe “EuroNatur”. Shkak për këtë masë ekstreme ishte prerja e paligjshme ndër vite edhe brenda zonave të mbrojtura. Në fakt, sitet e “Natura 2000” kanë qenë për shumë dekada “zona të nxehta” të masakrës pyjore në Rumani.

“Në letër Rumania ka legjislacionin më të gjelbër në Europë. Tashmë ka dhe legjislacionin e gjurmimit, me vendosje sistemi GPS në kamionë, databazë elektronike etj. Por është shumë e vështirë të ndjekësh këtë legjislacion me një ekip shumë të vogël njerëzish që punojnë në policinë pyjore apo institucionet e tjera. Nuk ka mjaftueshëm njerëz që të kuptojnë të gjithë atë çka po ndodh në pyje. Ndërsa për sa u përket parqeve kombëtare, ka mbrojtje strikte që po zbatohet. A jemi ne të kënaqur me këtë mbrojtje? Jo, nuk mjafton. Sepse ne shohim që ka shumë prerje edhe brenda këtyre zonave të mbrojtura. Menaxherët e këtyre parqeve nuk kanë ambicie dhe vendosmëri për të mbrojtur vërtet këto parqe. Dhe ka dhe mungesë interesi nga ana e ministrisë së Mjedisit, sepse tekefundit, është ai institucioni që duhet të vendosë për mbrojtjen e këtyre zonave” – përfundon përfaqësuesi i “Green Peace”.

Vetë ministria thotë se ka një plan konkret për prerjet e paligjshme, duke zbatuar politikat për marrjen në zotërim edhe të fondeve pyjore me pronësi private, madje edhe në rastet kur pronari nuk dihet.

Ky hulumtim u mbështet nga German-South Eastern Programme 2023, International Journalists’ Programme (IJP)./Media Ndërtimi

Continue Reading

Ambienti

Gjashtë muaj pa leje, gurorja në Shkodër vijon aktivitetin në të zezë

Published

on

Ministria e Infrastrukturës i ka hequr lejen për ushtrimin e aktivitetit 6 muaj më parë, por dy gurore të “Gruppo Babasi”, vijojnë punën në shkelje të ligjit.

Të vendosura në vijë ajrore 200 metra larg njëra – tjetrës, në Postribë të Shkodrës, ato shfrytëzojnë mineralin gëlqeror që prej 2015-ës.

Pavarësisht kundërshtive ndër vite të komunitetit dhe revokimit të lejes, Citizens Channel konfirmoi në terren se puna e tyre vijon.

Subjektit “Gruppo Babasi”sh.p.k, i është hequr leja minerare nr.1740, në gusht të vitit të kaluar.

“Ministria e Infrastrukturës dhe e Energjisë ka njoftuar subjektin për zbatimin e planit përfundimtar të mbylljes së aktivitetit, rehabilitimin e mjedisit për sipërfaqen e prekur nga aktiviteti minerar”- citohet në kërkesën e sjellë nga Agjencia Kombëtare e Burimeve Natyrore (AKBN) për “Citizens“.

Gurorja, sipas banorëve ndot ujin e burimit, i cila përdoret nga ujësjellësi i Postribës për të furnizuar shtatë fshatra, Milan, Rrasek, Boks, Dragoç, Kodërboks, Mes, Fshati i Ri.

“Gurorja dëmton ujësjellësin, në radhë të parë që furnizon mbi shtatë mijë frymë të zonës. Ka dëmtuar kanalin vaditës, që është mbi 350 – vjeçar, më tepër “- tregon për Citizens Channel Bashkim Ruçi.

Që prej fillimit të punës së gurores banorët shprehen se kanë shitur bagëtinë, pasi nuk mund të kullosin më.

“Sot bashkia na helmon me këtë ujë, edhe unë e quaj për vete një gjenocid“- shprehet një tjetër banor i zonës, Zamir Milani.

Më 30 prill 2018, Këshilli Bashkiak Shkodër ka dhënë pëlqimin për dhënien me qira të sipërfaqes kullosore prej një hektarë, me afat 10-vjeçar.

Gjithashtu banorët denoncojnë dëmtimin e trashëgimisë materiale në zonë./Media Ndërtimi

Continue Reading

Ambienti

Tirana nuk mat ndotjen reale të ajrit

Published

on

Banorët e Tiranës thithin ajër disa herë më të ndotur se sa kufiri i lejuar i BE-së, por institucionet nuk kanë mundësi për të bërë një matje reale të ndotjes në kryeqytet.

Në mëngjesin e 5 shkurtit, së bashku me ekspertin Arion Sauku u drejtuam për tek Instituti i Higjienës ku ndodhet një nga dy matësit e cilësisë së ajrit në kryeqytet, për të parë nga afër se si bëhej matja.

Gjithsej në të gjithë Tiranën, Agjencia Kombëtare e Mjedisit ka vetëm 2 matës, të cilët prodhojnë të dhënat për gjithë qytetin.

Këto dy stacione janë vendosur në punë në fillim të vitit 2023, pasi Tirana që prej 2019 ishte një qytet pa të dhëna për ajrin.

Stacioni tjetër “Tirana Mobile” ndodhet në Sauk, larg qendrës ku ndodhet përqendrimi më i madh i trafikut dhe aktivitetit urban, që janë ndotësit kryesor të ajrit.

AKM thotë se ka kontaktuar shumë institucione publike në zona të ngjashme me trafik urban të rënduar por “për shkak të problematikave të ndryshme (ruajtje dhe energji elektrike të vazhdueshme) u vendos në Sauk”.

“Stacioni Tirana Mobile aktualisht përdoret si stacion reference për të parë diferencën midis një zone me trafik të madh urban dhe një zone tjetër me trafik më të moderuar”, – tha AKM për Citizens.

Në ekranin e matësit që ndodhet në oborrin e Institutit të Higjienës, të dhënat tregonin një ndotje tepër të lartë të ajrit mbi normat e BE (SO2, O3, etj). Të dhënat për grimcat e pluhurit PM10 dhe PM2.5 nuk shfaqeshin në ekran, pasi matja e tyre bëhej në laborator.

“Citizens” disponon të dhënat e cilësisë së ajrit për Tiranën që gjenerojnë këto dy matësa, të cilat i konsultuam me ekspertin e mjedisit. Stacioni më problematik është ai i rrugës së Elbanasit.

Nga rezultatet vihet re që grimcat e pluhurit PM10 tek Higjena tejkalojnë normat e lejuara, të cilat arrijnë deri ne 65 µg/m³ gjatë muajit Dhjetor 2023. Kjo ndotje është sa dyfishi i normës së lejuar nga BE. Por kjo e dhënë është mesatarja mujore, që do të thotë se në ditë të caktuara ndotja ka qenë edhe më e lartë se 65 µg/m³. Standardi i lejuar tejkalohet edhe në muajt e tjerë.

Ndryshe nga “Higjiena”, të dhënat e gjeneruara nga stacioni në Sauk tregon të dhëna brenda normave, të cilat nuk kalojnë 23 µg/m³.

Situata është problematike edhe sa i përket NO2 (dioksidi i azotit një gaz shumë reaktiv i formuar nga emetimet e automjeteteve motorike). Gjatë muajit dhjetor stacioni “Higjiena” tejkalon normat e lejuara nga BE duke arritur deri ne 49 µg/m³ (norma e lejuar është 40 µg/m³). Kjo tregon një ngarkesë të gazeve toksike në zone, të cilat vijnë kryesisht nga trafiku i rënduar.

Ndërsa Stacioni në Sauk nuk kalon më shumë se 30 µg/m³ në muajin dhjetor. Kjo zonë rezulton me ajër më të pastër përgjatë gjithë vitin po ta krahasojmë me zonën tek drejtoria Higjenës./Media Ndërtimi

Continue Reading

Trending