“Mikelangjelo i Orientit” me prejardhje shqiptare me 84 xhami dhe dhjetëra ndërtesa

0

Frank Llojd Wright, një nga arkitektët më të mirë të kohës sonë shkroi në librin e tij: ‘Dy arkitektë kanë ardhur në tokë. I pari është arkitekt Sinani kurse tjetri jam unë. Sinani ishte kohanik i italianit Mikelangjelo dhe britanikut Christopher Wren. Përderisa plasaritjet e kubes…të ndërtuar nga Mikelangjelo vazhdojnë të riparohen me rrathë hekuri nga farkëtarët e Romës, tempujt e Sinanit do të qëndrojnë të tillë deri në Ditën e Fundit”.

Arkitekt Mimar Sinani thuhet lindi në fshatin Sinanaj të rrethit të Tepelenës rreth vitit 1490, gjatë kohës së sundimit të Perandorisë Osmane në trojet shqiptare. Qysh në kohën kur ishte ushtar ai u fascinua nga veprat e ndryshme arkitekturore të kohës çka do ta shndërronin atë ndër profesionistët më të spikatur të të gjitha kohërave.

Në ushtrinë osmane më pas ai pati rolin e inxhinjerit ushtarak, me të cilin ai ndërtonte fortifikime, ura, anije etj për ushtrinë. Sinani mori pjesë në shumë beteja për shtetin Osman, në Evropën Qendrore, Iran dhe Irak.

Ai ndërtoi gjithsejt 84 xhami ndërsa 25 të tilla vetëm në Stamboll. Por punimet e Sinanit mund të gjendet që nga Ballkani, në Anadoll, Siri dhe vetë Jerusalem. Në Shqipëri, Sinani ka ndërtuar disa ura, dhe nga xhamitë me më famë te tij, është xhamija “Muradie” e Vlorës (apo xhamia e Plumbit).

Pikat më të larta, arti i Sinanit i pa me ndërtimin e xhamisë “Selimije”, për nder të Sulltan Selimit II në Edirne, të xhamisë “Sulejmanije” për nder të Sulltan Sulejman Al-Kanunit. Kjo xhami pas sulmeve e luftërave të vazhdueshme ka pësuar vetëm dëme minimale dhe sot njihet si njëra prej veprave më madhore të arkitekturës osmane. Po ashtu, ai ndërtoi edhe “Shehzade”, për nder të djalit të vdekur të Sulltan Kanunit.

Fryrja e fluskave të ujit për të testuar akustikën në sallën e lutjeve duke matur jehonën e zërit që dilte nga mihrabët, përdorimi i tymit të qirinjve duke i kanalizuar në një galeri të veçantë ku do të mblidhej dhe të shndërrohej në bojë shkrimi, përdorimi i gardheve për të mbështetur strukturën e xhamisë që lejonte fleksibilitetin për të lëvizur 5 shkallë nga të dyja anët e që sot përdoret nga shumë profesionistë për ndërtimin e rrokaqiejve të lartë, janë disa nga karakteristikat e njërit prej personave më me nam në perandorinë e dikurshme shkruan worldbulletin.net, përcjellë Ndërtimi.info.

Xhamitë e Sinanit dhe ndërtesat e tjera që ai ndërtoi në Stamboll, nëpër Shqipëri dhe pjesë te tjera të Ballkanit tregojnë qartë super talentin që arkitekti Shqiptar kishte në artin e ndërtimit. Asnjë arkitekt në kohën e Sinanit nuk arriti që të ndërtoje në botë ndërtesa me kupola aq të mëdha sa ato te Sinanit. Përveç se ndërtues i thjeshtë, Sinani ishte planifikues, organizues dhe zbatues i strukturave që ndikuan në fitoret e shumta të ushtrisë osmane.

Gjatë udhetimeve të tija nëpër Azi dhe Evropë, Sinani pa artin dhe arkitekturen e civilizimeve të ndryshme të botës, të cilat influencuan gjenialitetin e tij arkitektonik. Për shkak te famës së tij si arkitekt i talentuar, ai u zgjodh si shefi i arkitekteve te Sulltan Kanunit ne 1538. Nga kjo kohë e deri në vdekjen e tij si 90-vjeçar, Sinani ndërtoi me qindra ndërtesa në shtetin Osman.

Arti i botës islame, deri në ditët e sotme nuk ka arritur që të nxjerri një gjeni të dytë si arkitekt Sinani. Ai mbahet si Mikelanxhoja i artit islam të të gjitha kohëve.

PËRGJIGJU

Please enter your comment!
Please enter your name here