Connect with us

Opionion

Betoni vodhi pamjen e vjetër të kampusit të Universitetit të Prishtinës

Published

on

Më në fund, Fakulteti Filologjik po përmendet nëpër medie. E gjithë kjo, falë parkingut nëntokësor, që u hap në Prishtinë, më 11 nëntor 2022. Më saktë, parkingu nëntokësor te Fakulteti Filogjik. Parkingu është kryefjala. Fakulteti kurrë nuk është. Sidomos jo fakulteti i dijeve humane. Nuk kam veturë, as leje të vozitjes. Vetëm nja dy diploma të këtij fakulteti.

Pasi jam studente e Filologjikut, edhe e kuptoj pse bën bujë diçka e tjetra jo. Fjala “filologji” do të thotë “dashuri për dijen” e fjala “parking”, mbase “dashuri për veturat”. A duhet pyetur pse sot njëra ka vlerë e tjetra jo? Këtë të parëndësishmen, pra fakultetin, e përmendin vetëm nëse qëllon të ndodhet afër një parkingu. Ose, parkingu afër një fakulteti se këtyre të fundit u ka dalë boja, apo jo?

Si një studente e këtyre degëve të parëndësishme, gjuhës e letërsisë, sot vajtoj vdekjen e një kampusi universitar.

E këtë e bëj përmes kujtimeve. Vendi më i dashur në tërë Prishtinën ka qenë ky kampus, tashmë i betonizuar. Atëherë ka qenë koha e ligjëratave të arta, e pas tyre, në ndonjë ditë të bukur pranvere shijonim parkun në oborr të fakultetit. Uleshim e diskutonim për libra, apo për përralla, siç do i quanin të tjerët.

Ndonjëherë ulesha aty edhe vetëm dhe zhytesha në ndonjë libër. Më pëlqente vendndodhja. Ishte aq afër qendrës, por pemët sikur e mbanin njëfarë largësie me atë jetën dinamike tutje. E rrethuar me studentë që ushqejnë dashuri të pastër për dijen, apo në vetminë e bekuar të librave, parku i kampusit më dukej si një kullë e fildishtë. Ishte kulla ime e fildishtë ku kaloja pauzat në mes të ligjëratave, buzë pemës ngjyrë rozë dhe parajsës së gjelbër. Më ngjante një ëndërr, të studioj letërsinë pranë një vendi të tillë.

Kjo është kaluara e lavdishme e kampusit universitar, para se ta vrisnin mizorisht. Prej fillimit qava fatin e tij, anipse premtonin që parajsa e humbur do të kthehej. A kthehet dot diçka e vdekur? Parku do të kthehej aq sa më kthehen ato vitet kur jo vetëm studioja, por jetoja artin në sallat gjysmë të errëta të Filologjikut. Jo vetëm që nuk u kthye, por përveç parkingut, aty u hapën edhe biznese. Kampusi universitar i komercializuar. Një ëndërr moderne! Edhe makthet janë ëndrra.

Kulla ime e fildishtë tash ngjan me një qendër tregtare. Është një tjetër pamje e shëmtuar e ditëve të sotme, ku mjediset akademike nuk kanë vend. Nuk sjellin mjaftueshëm…kapital. Është jetë e shpejtë, kush ka kohë të ngadalësojë këtë ritëm nëpër parqe e të thellohet në mendime? Më mirë të shijojmë një ëmbëlsirë apo një hamburger te lokalet aty e në fluksin e njerëzve, të harrojmë mendimet tona. Sot jeta është më e përshtatshme për një makinë se një qenie njerëzore.

Oh, i harrova veturat fare. Parkingun e famshëm. Problemin madhor, çmimet e larta. “Princi i vogël” i autorit francez Antoine de Saint-Exupéry ankohet që të rriturit arrijnë të mendojnë vetëm në numra.

Një orë, një euro. Dy orë, dy euro. Abonim javor, 90 euro. Abonim mujor 250 euro. Abonim vjetor, 2500 euro. E pranojnë problemin vetëm nese u paraqitet me numra. Ndërsa shqetësimi im nuk ekziston sepse nuk e paraqes dot me numra. Çfarë numri do të ishte kur mjedisi akademik nuk bën assesi të kthehet në një zonë biznesi? Po numri që do ishte i barabartë me vjedhjen e kampusit nga studentët e dorëzimi i tij te pronarët e bizneseve? Nuk e mas dot. E të tjerëve u interesojnë vetëm përkthimi i këtyre në të holla, nuk kuptojnë gjuhë tjetër.

Mirë e kanë. Jeta është shumë e shtrenjtë sot. Vërtetë. Edhe parkingu. Dija ndërkohë po kërkon lëmoshë, brenda e jashtë fakultetit. Dijen po e lëmë anash, të vjetëruar e gati të harruar brenda fakultetit. Të kthehemi te pjesa mbi parkingun nëntokësor. Nuk më duket e vendit që aty ka biznese që nuk lidhen me akademinë. Kam disa ide më të mira. Ato po i lëmë aty, të hyjmë me mendje të zbrazura e të mbushim barkun.

Por diçka mungon. Disa biznese online të kalojnë në fizike, si për shembull shitja e diplomave apo punimeve shkencore. E përshtatshme apo jo? Për të dyja palët, studentët dhe profesorët. Dalin nga fakulteti, dy hapa dhe shkojnë porosisin një temë diplome. Bachelor, master apo doktoratë. Në kohën që presin shkojnë e shijojnë një kafe. A thua këto shkojnë aq shtrenjtë sa parkingu?

Ideja tjetër është ndërtimi i një hoteli të madh, me reklama aq të mëdha afër sa të mos vërehet fakulteti fare. Ose-ose, pse të mos bëhet objekti i fakultetit hotel për shembull? Ose banesa shumëkatëshe. Kush po lodhet për arsimin?

Pushtetarët i gëzohen “evropianizimit” të kryeqytetit, shumë qytetarë mund të jenë të lumtur. Siç thotë Kamy, “duhet ta imagjinojmë Sizifin të lumtur” e “ta pranojmë absurditetin e jetëve tona”. Sizifi është figura mitologjike, i dënuar ta dërgojë një gur në një kodër të pjerrët, deri në përjetësi.

“Parkingu nëntokësor, një vlerë e shtuar e qytetit të Prishtinës”, u deklarua nga të pranishmit në hapje –– nga ata që po përjetonin këtë lumturi hyjnore (shtëpinë e re për veturat e tyre). E theksojnë kaq shumë fjalën vlerë, me një buzëqeshje të ndritur në fytyrë, saqë gati na bëjnë ta besojmë njëmend. Parkingu –– vlerë. Në rrugën nga jemi drejtuar, zor të krijojmë ndonjë vlerë tjetër.

Me një jetë të tillë, si mund të jetë ndokush i lumtur? E nëse në varrimin e kampusit shoh buzëqeshje, çdo lloj lumturie tjetër mund të imagjinohet.

Autorja e shkrimit Lyra Goga ka diplomuar në Gjuhë dhe Letërsi Angleze në nivelin Bachelor dhe Letërsi Angleze në nivelin Master. Lyra beson fuqishëm se përmes artit mund të ndryshojmë botën, fjalë pas fjale ta bëjmë atë vend më të mirë. Aktualisht është studente e doktoratës në Fakultetin e Filologjisë, Progami Letërsi.

Artikull i botuar në https://kosovotwopointzero.com/.

Opionion

“Një arkitekt që projekton vetëm ndërtesa është si mjeku që jep vetëm paracetamol”

Published

on

Arkitektët kanë për detyrë të përdorin aftësitë e tyre për të ndihmuar në zgjidhjen e problemeve shoqërore edhe nëse kjo do të thotë të mendosh përtej projektimit të ndërtesave, thotë arkitekti i njohur britanik, Chris Hildrey

Arkitekti Hildrey themeloi në vitin 2018 një ndërmarrje sociale që u jep njerëzve që përjetojnë të pastrehë një adresë fikse.

Hildrey argumenton se ProxyAddress është një shembull se si arkitektët mund të shikojnë përtej thjesht projektimit të ndërtesave për të pasur një ndikim pozitiv në mjedisin e ndërtuar.

Pasi ka punuar më parë në studio të mëdha si Foster + Partners si dhe studio më të vogla, ai tha se kishte arritur të ndjente se aftësitë e arkitektëve shpesh nuk shfrytëzohen plotësisht.

“Dhe më pas arkitekti pas studimeve del nga universiteti dhe e vetmja gjë që pritet të veproj është të projektoj ndërtesa dhe shumë nga aftësitë që ke shpenzuar shtatë e më shumë vite duke zhvilluar, shkojnë huq.”, tha Hildrey, duke shtuar se ky paradoks po çon në “mundësi të humbura” për arkitektët për të ndihmuar në gjetjen e zgjidhjeve për çështjet në mjedisin e ndërtuar dhe më gjerë, argumenton ai.

“Një arkitekt që projekton vetëm ndërtesa është paksa si një mjek që jep vetëm paracetamol. Ka çështje të ndryshme me të cilat klientët vijnë tek ju dhe ndonjëherë një ndërtesë është zgjidhja e duhur, por ndonjëherë nuk është.”, tha arkitekti Chris Hildrey.

Përveçse ndihmon për të bërë një ndryshim pozitiv në shoqëri, Hildrey pohon se duke aplikuar më gjerësisht aftësitë e tyre, arkitektët mund të ndihmojnë në përmirësimin e vetë profesionit.

Arkitektura si profesion është në vështirësi dhe do të vazhdojë të luftojë”, tha ai./Media Ndërtimi.

 

Continue Reading

Opionion

Pse villat në Kosovë shiten me çmime të lira në treg?

Published

on

E kuptoj se konkurrenca është faktori me rendësi, por jo nëse behet ky zanat rrezikshmerisht për jetën e njeriut. Siç ishte djegja e një “ville” para disa ditësh ne Boge, e qe fatmirësisht nuk pati viktima.

Nje telashe tjeter me “villat” qe jane ne shitje n’Kosovë është kjo:

Eshte nje rregull ne ndërtimtari, aty ku nuk shkele këmba, nuk llogaritet sipërfaqe banimi dhe nuk mund te shitet si e tille.

Nga kureshtja te dija se pse klientet potincial qe na kontaktojne per t’banet tona na thone vazhdimisht se xxx kompania i shet 300-500m² e ne me shtrenjtë.

Fillova me ba nje hulumtim, se pos qe CLT eshte krejtesisht kategori tjeter, doja te dija si eshte e mundur te realizohen ndertimet kaq lire. Ne këtë hulumtim lash anash teresishte dallimet ne kualitetin.

U përqendrova vetëm  ne sipërfaqen.

I thira 10 kompani qe ndërtojnë. Emëruesi i përbashkët ishte se te gjitha këto shisnin m² te imagjinuar.

Psh. Pyeta sa m² ka “villa”? Mora përgjigjen.

-A ben te shoh planimetrine?

Ma dërguan. Edhe aty e pashe përgjigjen.

Shitej t’banja 200m² siperfaqe totale, here x€, vinte çmimi. Por kur shihja planimetrine, 40% te sipërfaqes ishte jobanuese sepse ishte atrium/galeri dmth gjysma e katit te dyte ishte e hapur pa dysheme, ndërsa ‘erifi’ e shiste si m².

Shto këtu se me t ‘njëjtin çmim për m² e shiste edhe ballkonin apo tarracën. Shto këtu se 1/3 e katit te dyte nuk kishte lartësi 1.6m qe te mund te llogaritej banim.

Summa summarum i ra se blerësi paguan 200m² x euro por na fakt i shfrytezon 120m².

E sa per kualitet, aty as qe po du me tregue, seeee…

Konkurrenca e shëndoshë bjen kualitet. Klienti ka zgjidhje me rentabile. Por me kte konkurence, ka mashtrime, dallavera, kualitet zhl dhe rrezikshmëri te larte për jetën e njeriut.

Asht mire me u vetëdijesua, ne fakt asht detyre e shtetit me i kontrollua këto gjera sepse kështu ne afat 3-4 vjeçar do ti kemi gjykatat e sterngarkume.

Ky ishte realiteti qe unë hulumtova.

Mendoni dy here çka po bleni. Mjeshtri nuk bahet as arkitekt e as ingjinier. Aferim mjeshtrit, po nëse secili rijme dhe respektojmë zanatin tone, jeta asht ma e lumtur.

Përderisa blerësi nuk vetëdijesohet, ky mashtrim do t ‘vazhdoj.

Kjo i bjen sikur me pagu gajben me birra n’pik t’zhegit, amo gajbja gjysem e zbrast. Ku jon birrat tjera?

– Vendin e kan qaty, amo birrat s’jon.

Opinion nga arkitekti Lulzim Behxheti./Media Ndërtimi.

 

Continue Reading

Trending