Connect with us

Aktuale

“Arkitektura në botë, laboratorium futiristik i kulturës”, shkruan Ylber Vokshi Ylli

Published

on

Me rastin e vdekjes së arkitektit të madh Richard Rogers, arkitekti Ylber Vokshi Ylli na sjell një shkrim që e kishte dërguar nga Parisi për lexuesit shqiptarë sa ishte student i arkitekturës për Qendrën nacionale për kulturë dhe art “ ZhorzhPompidu”.

“Arkitektura në botë, laboratorium futiristik i kulturës”

Një objekt francez ende nuk ka shkaktuar interesime dhe reagime më kontradiktore në botën e artit, që nga viti 1889, kur është realizuar pyrgu i njohur i Ajfelit, i cili paralajmëroi  një drejtim të ri në arkitekturën botërore. Ky është pallati  “Beaubourg” (Bobur), në të cilin është vendosur Qendra nacionale për kulturë dhe art “ZhorzhPompidu”.

Lindi me iniciativën e një njeriu, emrin e të cilit e mbanë, e sipas projektit ideor të ekipit ndërkombëtar të arkitektëve. Ky “ laboratorium i kulturës” sot është në mes të Parisit të vjetër, duket pak ofensiv, por askush nuk mund t’ia mohojë ekzistencën, pasi ai, pas shume kohe, i bënë konkurrencë  “pirgut francez”

Pallati  “Beaubourg”është i vendosur në pjesën lindore të sheshit ( bulevardit) ”Sebastopol”, në zemrën e Parisit të vjetër, ku ndërtesat e ndërtuara para disa shekujsh janë të renditura në rrugë të ngushta. Aty, në një hapësirë  të vogël, është ngritur kjo “rafineri” me dimensione impozante: 168 metra e gjatë, 66 metra e gjerë dhe 44 metra e lartë. I tërë pallati ka nje sipërfaqe prej afro 100.000 m2, ku janë te vendosura katër institucione të rëndësishme kulturore, të cilat bashkëpunuan në realizimin e projekteve të ndryshme kulturore.

Biblioteka informative është e kompletuar me fond të pasur librash nga të gjithë lëmenjtë e jetës. Në institutin për modelime industriale punohet në gjurmimin e formave të reja të të shprehurit në art. Arkivi dhe biblioteka e Muzeut të Artit Bashkëkohës janë pajisur me teknikën më bashkëkohëse dhe vazhdimisht bashkëpunojnë me qendra të tjetra kulturore ne Francë. Ekspertët me eminentë janë tubuar në institutin për gjurmime muzikore, ku punojnë në zhdukjen e kufirit të improvizuar mes artit muzikor dhe shkencës, përkatësisht nëdefinimin  e ri të toneve muzikore. Idetë avangarde të punës së qendrës “Pompidu” dhe  programi ambicioz i paraparë në një tërësi funksionale, vetvetiu kanë kërkuar shprehje adekuate arkitektonike.

Duke u bazuar në këtë, në  konkursin ndërkombëtar, juria e përberë nga arkitektët mënjë projekt të tille, i cili ishte i çuditshëm për qarqet konservatore franceze.

Qendra “ ZhorzhPompidu” në tërësi është objekt i çuditshëm jo i rëndomtë, por në mënyrën e vet arkitektonike – e të njohur botërore vendosi te realizohet projekti i përbashkët arkitektonik i Renzo Pianos (italian) dhe Richard Rogers-Riçard Roxhersit (anglez), edhe pse ka pasur shumë kritika për guximin e jurisë pse e ka pranuar. Ajo është një “letër e pastër” vëllimi i lirë për çdo artist qe ta definojë me aftësitë e tij kreative. I tërë pallati është mbështjell me qelq të cilin e mban konstruksioni i shtyllave të çelikta, ngjashëm me skelet, prandaj pallati, edhe pse i përfunduar, duket se ende është duke u ndërtuar. Është kjo një tërësi kubistike e komponuar në qelq e çelik. Posaçërisht fascionon paraqitja origjinale e konstruksionit të çelikut e studiuar hollësisht. Arkitektët, pa ngurruar, në fasadën lindore kanë vendosur gypat e instalimeve për ujësjellës, për ajër dhe rrymë elektrike,të ngjyrosur me ngjyra primare dhe te komponuar në frymën e dizajnit bashkëkohës. Në këtë mënyrë është fituar një koloritet elegant, i cili në shikim të parë vë në dyshim vizitorin se mos gjendet para ndonjë vigani industrial.

E kundërta me këtë fasadë eksplozive, që tërë pallati i jep pamje futuriste, gjendet fasada kryesore, e qetë dhe elegante, ritmin e së cilës e ndërpresin shkallët e lëvizshme të vendosura në një tunel qelqi. Nga koloriteti i fasadës fqinje ka mbetur vetëm një shirit i kuq për të theksuar lëvizjen e dinamikën e kohës, në të cilën jetojmë. Me ndihmën e zgjidhjes interesante të konstruksionit është fituar një hapësirë e brendshme, e lirë dhe fleksibile, e cila mundëson zhvillimin e aktiviteteve të ndryshme kulturore.

Me qindra vizitorë çdo ditë prej orës 10 në mëngjes deri në orën 22 në mbrëmje, kalojnë nëpër portalet e qelqit, qarkullojnë nëpër shkallët e lëvizshme, poshtë e lart, duke përjetuar asociacione të këndshme nga pamja e jashtme megalomane, gjer në befasi të shumta, për të arritur lart në restorant, prej nga shtrihen pamje të bukura të Parisit.

Ne brendinë e këtij tempulli të kulturës me të vërtet gjejmë gjithçka: libra, piktura, projekte, dizajn, muzikë, teatër, kino, me një fjalë tërë enciklopedinë aktuale të shprehur në qelq e çelik. Në ekspozitat, që ndërrohen në mënyrë kontinuale, njihemi me veprat origjinale të Pikasos, Shagalit, Matisit, Kandinskit e të shumë artistëve të tjerë  me famë botërore. Arkitektura e qendrës “ZhorzhPompidu” është shprehje e të arriturave teknologjike të kohës së sotme. Është ky një definim i përshtatshëm arkitektonik, i cili ka mundësuar realizimin e idesë për çka është planifikuar. Në mesin e shtëpive të vjetra te shekullit XVIII duket si një vajzë e bukur në mesin e veteranëve. Ky kontrast është i harmonizuar dhe freskon, pasi pallati e ka respektuar lartësinë e ndërtesave që e rrethojnë. Ajo është shkëputje stilistike me lagjen e vjetër, por materialisht është e lidhur me traditën e konstruksioneve franceze të çelikut.

Edhe pse e akuzuar për mbyllje ndaj masave të gjera, vetë zgjidhja arkitektonike e demanton atë, pasi muret e qelqta mundësojnë që i tërë pallati të jetë i hapur për të gjithë, si gjatë ditës ashtu edhe në mbrëmje, kur i tërë pallati ndriçon, duke simbolizuar votrën e re të kulturës në këtë pjesë të Parisit.

Ka kaluar më shumë se një vit qëkur kryetari Zhiskard’Esten solemnisht bëri inaugurimin e qendrës “Zhorzh Pompidu”. Kjo periodë e shkurtër plotësisht e demantoi shumë skeptik dhe kritikë te rrejshëm, duke afirmuar në mënyrë brilante qendrën, pasi vizitat e përditshme tejkaluan edhe parashikimet me optimiste. Njëherit, ky është inkurajim për vizitorët e artit bashkëkohës që të vazhdojnë me eksperimente të reja.

Ylber Vokshi Ylli, student i arkitekturës, Paris 1977.

Aktuale

Kompanitë do t’i drejtohen Gjykatës Komerciale në vend të Organit Shqyrtues të Prokurimit

Published

on

Rreth 800 është numri i lëndëve të cilat Bordi i Organit Shqyrtues të Prokurimit nuk do t’i trajtojë.

Kimete Gashi, anëtare e bordit të ri, ka thënë për emisionin e ekonomisë, Portofol në Klan Kosova FM, se ankesat që janë dorëzuar për mbi një vjet, sa OShP s’kishte bord, janë vlerësuar si të papërshtatshme.

“Bordi ka vendosur që nuk ka pas kompetencë që t’i trajtojë ato. Secilin operator e kemi njoftuar dhe ata tash mund t’i drejtohem Gjykatës Komerciale”, është shprehur Gashi.

“Afërsisht kanë qenë 800 lëndë që i kemi gjetur që kanë qenë të parashtruara si ankesa”.

Gashi ka theksuar se synimi si bord i ri është që të punojnë në formën më të drejtë.

“Misioni i bordit është që dera e OShP-së të jetë dera më e besueshme e çdo operatori ekonomik dhe çdo personi fizik ose subjekt ekonomik që mendon se i është shkelur një e drejtë”.

Continue Reading

Aktuale

Si e ndryshuan Gratë Arkitekturën në Amerikë?  

Published

on

Në kohën e këtij shkrimi, e ardhmja për gratë në Shtetet e Bashkuara duket e zymtë. Përmbysja e Roe kundër Wade nga Gjykata e Lartë e SHBA nuk do të thotë vetëm se gratë në të paktën 20 dhe deri në 30 shtete nuk do të jenë në gjendje të zgjedhin kur dhe nëse do të durojnë shtatzëninë dhe lindjen e fëmijëve.

Do të thotë gjithashtu se disa prej tyre nuk do të jenë në gjendje, për shembull, të lënë një punë të keqe, sepse u duhen para për të rritur fëmijën që nuk donin të kishin. Do të thotë se ata nuk do të jenë në gjendje të largohen nga një marrëdhënie në të cilën nuk duan të jenë më, sepse duhet të ndajnë detyrat e kujdesit për fëmijët. Kjo do të thotë se ata mund të vdesin nëse shtatzënia e tyre përfundon me një abort, trajtimi për të cilin është zgjerimi dhe kuretazhi, njësoj si një abort i vonshëm. Kjo do të thotë se, afërsisht në gjysmën e këtij vendi, gratë nuk kanë kontroll të plotë mbi fatet e tyre.

Politika bashkëkohore është një kornizë thellësisht e padrejtë përmes së cilës mund të rishikohen dy libra të botuar së fundmi për gratë në arkitekturë – Gratë që ndryshuan arkitekturën dhe zgjerimin e fushës së arkitekturës – por duke e bërë këtë ofron një mundësi për të vërejtur se si të kuptojmë dhe mbështesim më së miri betejat e grave sot.

Vëllimi i parë (The Women) është një koleksion i profileve të shkurtra të më shumë se 144 arkitektëve që janë gra. Ajo merr një qëndrim të ndërgjegjshëm revizionist; redaktori Jan Cigliano Hartman pretendon në parathënien e saj se “do të ndryshojë historinë e arkitekturës, duke sjellë arkitektet femra në narrativën qendrore”.

E dyta (Fusha e Zgjeruar) nuk është një koleksion njerëzish por projektesh; redaktorët deklarojnë paraprakisht se ata “parashikuan që ky libër do të ishte një koleksion prej 40 projektesh që ndodhin të hartohen nga gratë”.

Dëshira që ky tipar i përbashkët të shfaqet si një rastësi kur në fakt ishte një zgjedhje e qëllimshme pasqyron një shqetësim me kategorinë e “gruas arkitekte”, një e dhënë se ka diçka që nuk është plotësisht e drejtë me vendosjen e kësaj kategorie dhe mbajtjen e saj si të rëndësishme. . Ky shqetësim është i pranishëm në të dy vëllimet; në The Women, shfaqet si një sugjerim i përsëritur i deklaratës së Dorte Mandrup se ajo nuk është “një arkitekte femër”, por thjesht, “një arkitekte”. Në vend që të hetojnë këtë shqetësim, të dy vëllimet kalojnë drejt e në të.

Sigurisht, nuk po them që njerëzit e paraqitur në këto vëllime nuk duhet të festohen si individë. Shumë prej tyre kapërcyen vështirësitë personale dhe seksizmin shoqëror për të arritur sukses profesional. Kjo është e lavdërueshme.

Por ne nuk duhet të biem në grackën e të besuarit se gratë individuale që fitojnë pushtetin nën një sistem thellësisht të padrejtë është mirë për të gjitha gratë. Të ngatërrosh arritjet personale me përparimin kolektiv është naive në rastin më të mirë, cinike në rastin më të keq dhe e dëmshme në të gjitha rastet.

Pas leximit të të dy librave, zbuloj në secilin një shpresë se gratë do ta shohin veten të përfaqësuar dhe do ta dinë se është e mundur që ato të arrijnë atë që kanë bërë gratë në faqet e tyre. E kam të vështirë të imagjinoj një grua të tillë. Gratë nuk kanë nevojë për libra për gra arkitekte për të kuptuar se ato mund të jenë gjithçka që duan, se mund të bëjnë gjithçka që duan.

Në atë fushë loje, feminizmi tashmë ka pasur sukses. Gratë e dinë se janë të afta. Ne kemi nevojë vetëm për të drejtat themelore të njeriut.

Marianela D’Aprile është një shkrimtare në Brooklyn./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Aktuale

“I dyshimtë dhe favorizues”, tenderi për “Arkitektin e kryeqytetit”

Published

on

Tenderi në vlerë prej 12 milionë euro për “Konsulencë për themelimin e Shërbimit të Arkitektit të Kryeqytetit për nevojat e Komunës së Prishtinës”, po i duket i “dyshimtë dhe “favorizues” Lëvizjes Vetëvendosje.

Shefi grupit të asamblistëve të LVV-së në Komunën e Prishtinës, Gëzim Sveçla në konferencën për media, tha se kjo kontratë është e dyshimtë, pasi ka kosto tejet të lartë dhe është favorizuese pasi është fushë e njëjtë profesionale me atë të kryetarit të komunës, Përparim Rama, raporton Shqip.com.

Ai tha se komuna ka shumë probleme të tjera të cilat janë më emergjente.

“Veprime abuzive siç është rasti me tenderin për konsulencë, nuk është që s’e kemi pritur, por jo kaq shpejt. Pra, ka keqmenaxhim dhe rezultate zero nga kryetari Rama. Janë bërë tetë muaj, për këtë periudhë dhe lajmi më i mirë është se kryetari Rama ka mbaruar mandatin 20 për qind. Kryetari Rama nuk ka as vizion dhe vullnet për t’i zgjidhur problemet e shumta të qytetarëve të Prishtinës, pra asgjë nga premtimet e dhëna nuk kanë nis të zbatohen”, tha ai.

Tenderi është shpallur përmes procedurës së kufizuar. Ndërsa kohëzgjatja e kontratës do të jetë 36 muaj.

Afati i fundit për dorëzimin e ofertave është 31 gushti. Sipas njoftimit, në bazë të aplikacioneve të pranuara, më së shumti 6 kandidatë do të ftohen për të dorëzuar tenderët e detajuar të kësaj kontrate.

Në dosjen e tenderit thuhet se qëllimi i këtij projekti është krijimi i hartës unike të planifikimit të kryeqytetit, krijimi i bazave te shënimeve, krijimi i bazës së sistemit gjeografik të informacionit, krijimi i rregulloreve dhe manualeve të nevojshme për funksionimin e pakove programore për përcjelljen e lejeve, ndërtimeve, mirëmbajtjeve, tatimit dhe shërbimeve komunale dhe krijimi i sistemit interaktiv online të komunikimit me qytetarët./Media Ndërtimi.

Continue Reading

Trending